II SA/Łd 262/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska, Protokolant Asystent sędziego Żywilla Król, po rozpoznaniu w Łodzi na rozprawie w dniu 25 maja 2007r. sprawy ze skargi M. T.-B. i M. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie o pozwolenie na budowę. 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz M. T. – B. i M. B. solidarnie kwotę [...] złoty tytułem zwrotu kosztów postępowania. Sygn. akt: II SA/Łd 262 / 07 UZASADNIENIE Decyzją Nr [...], z dnia [...] Wojewoda [...] działając na podstawie przepisu art. 138 par. 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, póz. 1071 ze zm.) uchylił w całości decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...], Nr [...] (znak: [...]) zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego zlokalizowanego w S. przy ul. A oraz umorzył postępowanie organu pierwszej instancji w tej części. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że decyzją z dnia [...], Nr [...] (znak: [...]) Prezydent Miasta S. zatwierdził projekt budowlany i udzielił M.T. –B. i M. B. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego w S. przy ul. A. Decyzja ta wydana została po uchyleniu przez organ odwoławczy - na skutek odwołania wniesionego przez biorącą udział w postępowaniu właścicielkę sąsiedniej nieruchomości L. S. - poprzedniej decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...]. Od decyzji uchylającej i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia L. S. wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Łodzi (sygnatura akt II SA/Łd 69/02). Dalej organ odwoławczy wskazał, iż po zawiadomieniu o wniesieniu skargi do sądu administracyjnego okazało się, że organ pierwszej instancji wydał już powołaną wyżej decyzję z dnia [...], od której L. S., również wniosła odwołanie. W tym stanie sprawy Wojewoda [...] stwierdził, iż wobec złożenia skargi do sądu administracyjnego decyzja z dnia [...] nie stała się prawomocna. Uznał przy tym, iż zobowiązany jest do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji, gdyż w tej samej sprawie nie może toczyć się dalsze postępowanie przed rozpatrzeniem skargi złożonej do NSA. W dniu 8 marca 2002 r. M. T. – B. i M. B. wnieśli do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Łodzi skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] postulując jej uchylenie. W uzasadnieniu wskazali, że jeśli Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku nie wstrzymał wykonania decyzji, bo nie rodziła żadnych skutków prawnych, to postępowanie odwoławcze powinno być nadal prowadzone lub ewentualnie zawieszone, ale wówczas stronie przysługiwałyby odpowiednie środki prawne dla zakwestionowania takiego rozstrzygnięcia. Skarżący zarzucili ponadto, że z powodu nieuzasadnionych zarzutów podnoszonych przez sąsiadkę oraz niewłaściwie prowadzonego postępowania administracyjnego hamowana jest ich działalność inwestycyjna. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] nie uznając argumentów podniesionych w skardze wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że motywy zajętego stanowiska przedstawił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy zauważyć, że postępowanie w niniejszej sprawie, pomimo wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi, nie zostało przez ten Sąd zakończone przed dniem 1 stycznia 2004 roku, a zatem sprawa ta podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (art. 97 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku -Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1271 ze zm.)). Zgodnie natomiast z treścią przepisu art. 3 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.) (w skrócie: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Analogiczne unormowanie zawiera przepis art. 1 par. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269 ze zm.), który stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Stosownie do unormowania zawartego w art. 145 u.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie 1. uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, 2. stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, 3. stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W następstwie rozpoznania skargi wniesionej w niniejszej sprawie, nie będąc ograniczonym zarzutami i wnioskami skargi oraz przywołaną podstawą prawną (art. 134 par. 1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny dopatrzył się w zaskarżonej decyzji oczywistych naruszeń prawa powodujących konieczność stwierdzenia jej nieważności (art. 145 par. 2 p.p.s.a.). Fundamentalne znaczenie dla oceny prawidłowości działania organu odwoławczego w niniejszej sprawie ma wskazanie przyczyn, które doprowadziły ów organ do wniosku o konieczności umorzenia postępowania administracyjnego. Analiza treści uzasadnienia kwestionowanej decyzji nie pozostawia jednak wątpliwości co do tego, iż jedyną przyczyną umorzenia postępowania, a w konsekwencji uprzedniego uchylenia decyzji organu pierwszej instancji było zapatrywania, iż do czasu zakończenia postępowania przed sądem administracyjnym rozpoznającym skargę na poprzednią kasacyjną decyzje organu odwoławczego nie może tyczyć się dalsze postępowanie przed organami administracji w przedmiocie objętym wniesioną już skarga do sądu. Z powyższym zapatrywaniem nie sposób się zgodzić. Przepis art. 138 par. 1 pkt 2 in fine wprowadza wyjątek od zasady obowiązku rozstrzygnięcia istoty sprawy pozwalając organowi odwoławczemu na ograniczenie się tylko do wyeliminowani decyzji organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy nie ma jednak swobody w wyborze tego sposobu zakończenia postępowania odwoławczego. Ograniczenie wypływa właśnie z kryterium umorzenia postępowania organu pierwszej instancji, a zatem tylko do przypadków gdy to postępowanie było bezprzedmiotowe. W przypadku gdy nie wystąpi przesłanka bezprzedmiotowości postępowania przed organem pierwszej instancji, organ odwoławczy obowiązany jest sprawę rozpoznać merytorycznie, chyba, że są podstawy do kasacji decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy temuż organowi do ponownego rozpatrzenia. Przesłanka bezprzedmiotowości wystąpi wówczas gdy brak było podstaw do rozpoznania danej sprawy w ogóle bądź nie było podstaw do rozpoznania jej w drodze postępowania administracyjnego albo też tylko w drodze postępowania administracyjnego prowadzonego przed tym organem pierwszej instancji. (vide: B. Adamiak, J. Borkowski; Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. 8. wydanie: Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2006, str. 611). Powyższe dobitnie wskazuje, iż tylko bezprzedmiotowość postępowania przed organem pierwszej instancji uzasadniałaby wydanie przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia bazującego na treści przepisu art. 138 par. 1 pkt 2 k.p.a. Owa bezprzedmiotowość winna być przez organ odwoławczy precyzyjnie wskazana. Bez wątpienia wniosku o bezprzedmiotowości postępowania organu pierwszej instancji nie można wyprowadzić z tych okoliczności, które zostały przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wniesienie skargi do sądu administracyjnego na decyzję ostateczną o kasacyjnym charakterze nie stanowi bowiem jakiejkolwiek bariery do dalszego prowadzenia postępowania przez organy administracji przy ponownym rozpoznawaniu sprawy. Ponadto wskazać wypada, iż rolą sądu administracyjnego nie jest merytoryczne badanie sprawy administracyjnej, ale jedynie kontrola wydanego rozstrzygnięcia administracyjnego z punktu widzenia określonych przez prawo kryteriów. Tym samym sądowa kontrola decyzji administracyjnych o charakterze kasacyjnym nie może stanowić przeszkody dla dalszych działań organów administracyjnych zmierzających do merytorycznego załatwienia sprawy. W szczególności kontrola ta nie może być postrzegana z punktu widzenia prejudycjalności rozstrzygnięć uzasadniających zaniechanie merytorycznego rozpoznania sprawy. Stanowisko organu odwoławczego, które legło u podstaw zakwestionowanego rozstrzygnięcia uznać wypada za oczywiście błędne i prowadzące do rażącego naruszenia przepisu art. 138 par. 1 pkt 2 k.p.a. Konsekwencją zaś rażącego naruszenia prawa przez organ administracji jest konieczność stwierdzenia nieważności wydanego rozstrzygnięcia (art. 156 par. 1 pkt 2 k.p.a.). Z przytoczonych powyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie przepisu art. 145 par. 2 p.p.s.a. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji O zasądzeniu na rzecz strony skarżącej kwoty z tytułu wpisu od skargi orzeczono na podstawie art. 97 par. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku -Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) w związku z art. 55 par. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 roku o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.).