II SA/Łd 263/16

WyrokWSA w Łodzi2016-05-17

Skład orzekający: Joanna Sekunda-Lenczewska, Anna Stępień, Renata Kubot-Szustowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja stwierdzająca nieważność decyzji umarzającej postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia, wydana z powodu rażącego naruszenia art. 105 § 1 k.p.a. (umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego z powodu późniejszego wszczęcia postępowania w tym samym przedmiocie), jest zgodna z prawem?
Ratio decidendi
Wadliwe umorzenie postępowania administracyjnego jako bezprzedmiotowego z powodu późniejszego wszczęcia postępowania w tym samym przedmiocie stanowi rażące naruszenie prawa, uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Postępowanie administracyjne nie zna pojęcia zawisłości sporu (lis pendens), a późniejsze wszczęcie postępowania nie czyni wcześniejszego bezprzedmiotowym.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w P., która stwierdziła nieważność decyzji Wójta Gminy S. umarzającej postępowanie w sprawie wymierzenia Spółce A z o.o. kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia. SKO uznało, że umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego było rażącym naruszeniem prawa. Spółka zaskarżyła decyzję SKO, zarzucając m.in. naruszenie przepisów o rażącym naruszeniu prawa, naruszenie zasady prawdy obiektywnej oraz naruszenie przepisów o wyłączeniu członków organu. Sąd oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 17 maja 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień, Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Kośka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2016 roku sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia z urzędu nieważności decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie bez zezwolenia drzew - oddala skargę. LS Decyzją z dnia [...]r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2016r., poz. 23), powoływanej dalej jako "k.p.a." – utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...], nr [...], stwierdzającą z urzędu nieważność ostatecznej decyzji Wójta Gminy S. z dnia [...]., znak: [...], umarzającą postępowanie w sprawie wymierzenia Spółka A z o.o. (zwanej również: "Spółką"), administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez zezwolenia drzew z terenu działki, oznaczonej numerem geodezyjnym [...], położonej w obrębie [...]. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wyjaśniło, że decyzją z dnia [...]. organ gminy umorzył wszczęte z urzędu w dniu 21 kwietnia 2011r. postępowanie w sprawie wymierzenia Spółka z o.o., administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez zezwolenia drzew z terenu wskazanej wyżej działki. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ ten wskazał przepis art. 105 § 1 k.p.a., w związku z art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody (tekst jednolity Dz.U. z 2015r., poz. 1651 ze zm.). Następnie Kolegium wyjaśniło, na czym polega bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego i stwierdziło, że w przedmiotowej sprawie nie można zgodzić się z organem gminy, że postępowanie w przedmiocie wymierzenia Spółce administracyjnej kary pieniężnej stało się bezprzedmiotowe. Organ nie wskazał bowiem, w czym upatruje bezprzedmiotowości postępowania w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. W uzasadnieniu decyzji organ gminy nawiązał do decyzji Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. uchylającej decyzję Wójta Gminy S. z dnia [...] w przedmiocie wymierzenia Spółce kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia drzew i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. Nadmienił również, że zawiadomieniem z dnia 25 kwietnia 2012r. zostało wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie nałożenia administracyjnych kar pieniężnych za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia z działek oznaczonych numerami ewidencyjnymi 7, 8, 506, 11, 25/1, 26/1, 27, 28, 29, 31, położonych w obrębie [...]., gm. S.. Jednakże w ocenie Kolegium okoliczność, że decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...]., znak: [...], o wymierzeniu Spółce A z o.o. kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego prawem zezwolenia została uchylona przez organ odwoławczy i sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania temu organowi nie prowadzi do uznania tego postępowania za bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. oraz do ponownego wszczęcia postępowania w tej samej sprawie. Z kolei powołany w podstawie prawnej weryfikowanej decyzji przepis art. 88 § 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania weryfikowanej decyzji stanowił, że wójt, burmistrz albo prezydent miasta, wymierza administracyjną karę pieniężną za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia. Przepis ten stanowił materialnoprawną podstawę do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej w przypadku zaistnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie. W związku z powyższym, ponownie rozpatrując sprawę Kolegium podzieliło stanowisko poprzedniego składu orzekającego Kolegium, że w przedmiotowej sprawie organ gminy nie wskazał w rzeczywistości żadnych podstaw przemawiających za formalnym zakończeniem wszczętego postępowania, jako bezprzedmiotowym, stosownie do art. 105 § 1 k.p.a. Istotniejsze jest jednak to, że brak było okoliczności stanowiących podstawę obligatoryjnego umorzenia postępowania, ponieważ istnieje sprawa (art. 1 pkt 1kK.p.a.), dotychczas ostatecznie nie rozstrzygnięta co do istoty, do jej rozstrzygnięcia właściwy jest ten sam organ gminy na podstawie przepisów prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego, w drodze decyzji kształtującej sytuację prawną podmiotu uczestniczącego w postępowaniu w charakterze strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. W tej sytuacji należy Kolegium stwierdziło, że weryfikowana decyzja Wójta Gminy S. z dnia [...]. umarzająca postępowanie w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia z terenu dz. nr 26/1 obręb [...]., została wydana z rażącym naruszeniem art. 105 § 1 k.p.a., co skutkowało stwierdzeniem nieważności tej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Odnosząc się natomiast do zarzutów przedstawionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Kolegium stwierdziło, że nie zasługują one na uwzględnienie. Nie można bowiem zarzucić Kolegium naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., w sytuacji gdy w uzasadnieniu decyzji Kolegium wywiodło, że decyzja Wójta Gminy S. z dnia [...] rażąco narusza przepis art. 105 § 1 k.p.a. W ocenie Kolegium nie można było też zgodzić się z zarzutem, że Kolegium wszczynając z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji organu gminy nie wskazało konkretnej przesłanki z art. 156 § 1 k.p.a., stanowiącej podstawę do stwierdzenia nieważności tej decyzji, co uniemożliwiło stronie sformułowanie adekwatnych wniosków lub wyjaśnień w sprawie. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji organ właściwy ocenia weryfikowaną decyzję w oparciu o wszystkie przesłanki wymienione w art. 156 § 1 k.p.a., a zatem Kolegium nie mogło w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania wskazać konkretnej przesłanki z tego przepisu. Kolegium podniosło również, że na wynik postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji nie może mieć też żadnego wpływu "przekonanie" strony, że "organ umorzył postępowanie, albowiem uznał, że postępowanie wszczęte na podstawie przepisów tej ustawy powinno zostać umorzone jako bezprzedmiotowe". Skoro decyzja zawiera wadę wymienioną w art. 156 § 1 k.p.a., to Kolegium obowiązane było do wszczęcia postępowania, a następnie stwierdzenia nieważności weryfikowanej decyzji pierwszoinstancyjnej. Także upływ czasu od wydania przez organ gminy weryfikowanej decyzji do wszczęcia przez Kolegium postępowania o stwierdzenie nieważności tej decyzji nie może wpłynąć na podjęte rozstrzygnięcie. Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. skargę do sądu administracyjnego złożyła Spółka A z o.o., zarzucając zaskarżonej decyzji: 1) naruszenie 156 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez jego zastosowanie w wyniku błędnego przyjęcia, że została spełniona przesłanka wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa, tj. z rażącym naruszeniem art. 105 k.p.a.; 2) naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 4 i art. 77 § 1 k.p.a. w ten sposób, że organ nie wziął pod uwagę faktów znanych mu z urzędu tj. faktu, że klasyfikacja (użytki i klasy) gruntów objętych decyzją Wójta Gminy S. dnia [...]. o umorzeniu postępowania została zmieniona na lasy i grunty leśne, a tym samym nie zebrał w sposób wyczerpujący i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego, a w konsekwencji naruszył zasadę prawdy obiektywnej, nie wyjaśniając dokładnie stanu faktycznego sprawy, w rezultacie czego wydał zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą; 3) naruszenie art. 8 w zw. z art. 27 § 1 w zw. z art. 24 § 3 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji z dnia [...]., nr [...], która została wydana przez członków SKO w P., którzy powinni zostać wyłączeni od udziału w postępowaniu w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy S. z dnia [...]., znak: [...], umarzającej postępowanie w sprawie wymierzenia Spółce administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez zezwolenia drzew z terenu ozn. nr ewid. dz. 26/1 położonego w obrębie [...]. ze względu na istnienie okoliczności, które wywołały wątpliwości co do bezstronności tych członków organu, a mianowicie członkowie tego samego organu SKO w P. rozpoznawali odwołanie Spółki na decyzję z dnia [...], nr [...], o nałożeniu na Spółkę administracyjnej kary pieniężnej w kwocie 27.916.912,94 zł, w którym to odwołaniu jednym z zarzutów był zarzut res iudicata oparty na argumentacji, że w sprawie nałożenia kar pieniężnych została już wydana przez Wójta Gminy S. decyzja z dnia [...], znak: [...], umarzająca postępowanie w sprawie wymierzenia Spółce administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez zezwolenia drzew z terenu ozn. nr ewid. dz. 26/1 położonego w obrębie [...].. Na tej podstawie Spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. nr [...] z dnia [...], a także o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym wynagrodzenia pełnomocnika, ustalonego według norm prawem przepisanych. Ponadto skarżąca wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...], nr [...],[...]). W odpowiedzi na skargę podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi. Kolegium wyjaśniło ponadto, że zanim postępowanie w sprawie wymierzenia Spółce administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez zezwolenia drzew z terenu ozn. nr ewid. dz. 26/1 zostało umorzone przez organ gminy, to przed jego umorzeniem w dniu 25 kwietnia 2012r. organ gminy ponownie wszczął z urzędu postępowanie w sprawie usunięcia drzew z działek ozn. nr ewid. 7, 8, 506, 11, 25/1, 26/1, 27, 28, 29 31 przez Spółkę. Postępowanie to zostało zakończone decyzją z dnia 30 lipca 2015r., która została zaskarżona przez Spółkę do Kolegium Odwoławczego. Rozpatrując odwołanie od tej decyzji Kolegium uznało, że umorzenie pierwotnie wszczętych i prowadzonych postępowań wywiera istotny wpływ na wynik postępowania objętego zaskarżoną decyzją. Decyzja ta zawierająca rozstrzygnięcie sprawy co do istoty, podjęta została w sprawie, w której innymi wcześniejszymi decyzjami ostatecznymi umorzone zostały postępowania jako bezprzedmiotowe. Sprawy te cechuje natomiast tożsamość podmiotowa i przedmiotowa. W związku z powyższym Kolegium wszczęło z urzędu odrębne postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji organu gminy umarzających postępowanie w przedmiocie wymierzenia kar pieniężnych Spółce, w tym postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji z dnia [...] zakończone zaskarżoną decyzją z dnia [...] znak [...]. Natomiast po zakończeniu postępowania nieważnościowego Kolegium rozpoznało odwołanie Spółki od decyzji Wójta Gminy S. z dnia [...] znak: [...], wymierzającej tej Spółce administracyjną karę pieniężną w kwocie 27.916.912,94 zł za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia z terenu ozn. nr ewid. dz. 7, 8, 506, 11, 25/1, 26/1, 27, 28, 29, 31, położonego w obrębie [...]. i decyzją z dnia [...], nr [...],[...]: - uchyliło zaskarżoną decyzję w części dotyczącej wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzew z terenu ozn. nr ewid. dz. 11, 25/1, 26/1, 27, 28, 29 i 31 i umorzyło postępowanie pierwszej instancji w tym przedmiocie; - uchyliło zaskarżoną decyzję w pozostałej części (dotyczącej wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzew z terenu ozn. nr ewid. dz. 7, 8 i 506) i przekazało sprawę w tym zakresie do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Zdaniem Kolegium, biorąc pod uwagę motywy, jakie legły u podstaw stwierdzenia nieważności ww. decyzji Wójta Gminy S. z dnia [...], nie można zgodzić się ze stroną skarżącą, że późniejsze umorzenie przez Kolegium postępowania pierwszej instancji w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzew z terenu ozn. nr ewid. dz. 11, 25/1, 26/1, 27, 28, 29 i 31, nie daje podstaw do stwierdzenia, że decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Kolegium nie zachodzą też przesłanki do wyłączenia członków Kolegium w sprawie dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji ww. Wójta Gminy S.. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie bowiem z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2014r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania rozstrzygnięcia z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w k.p.a. lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm. zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji, Sąd nie stwierdził, by zaskarżone orzeczenie naruszało przepisy prawa w stopniu skutkującym jego wyeliminowaniem z obrotu prawnego. W rozpoznawanej sprawie zasadniczą kwestią sporną pomiędzy stronami pozostaje odpowiedź na pytanie czy wadliwe umorzenie postępowania, wobec błędnego uznania, iż później wszczęte postępowanie w tym samym przedmiocie uzasadnia umorzenie postępowania wcześniej wszczętego jako bezprzedmiotowego, uprawnia wniosek o rażącym naruszeniu prawa, skutkującym, po myśli art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nieważnością decyzji. W tym zakresie wskazać natomiast należy, że postępowanie administracyjne nie zna pojęcia zawisłości sporu (lis pendens), stanowiącego przeszkodę do prowadzenia kolejnego postępowania. Bez względu zatem na liczbę skierowanych do strony zawiadomień w wszczęciu postępowania organ prowadzi jedno postępowanie, przy zachowaniu jego tożsamości podmiotowej i przedmiotowej. Umorzenie więc postępowania jako bezprzedmiotowego z tej przyczyny, że do stron skierowane zostało kolejne zawiadomienie o jego wszczęciu rażąco naruszało prawo. Z bezprzedmiotowością postępowania mamy bowiem do czynienia wtedy, gdy brak jest podstaw prawnych lub faktycznych do prowadzenia postępowania administracyjnego i do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a więc brak jest sprawy administracyjnej, mogącej być przedmiotem postępowania. Sprawa administracyjna jest zatem bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej ingerencji organu administracyjnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne, czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne. Bezprzedmiotowym może być zatem postępowanie zarówno z powodu braku przedmiotu faktycznego do rozpatrzenia sprawy, jak również z powodu braku podstawy prawnej do wydania decyzji w zakresie żądania wnioskodawcy. Uznanie przeto, że postawą do konkluzji o bezprzedmiotowości toczącego się postępowania jest późniejsze wszczęcie postępowania w tym samym przedmiocie ocenić należy jako oczywiście wadliwe. Wskazać przy tym należy, że celem postępowania nadzwyczajnego o stwierdzenie nieważności jest wyłącznie ocena, czy objęta nim decyzja dotknięta jest jedną z wad kwalifikowanych, o których stanowi art. 156 § 1 k.p.a. Katalog tych wad ma charakter zamknięty, co przekłada się niewątpliwie na zakres procedowania przez organ administracji. W toku postępowania nieważnościowego organ nie gromadzi materiału dowodowego, a jego rola ogranicza się wyłącznie do oceny – czy w świetle zgromadzonego w postępowaniu zwykłym materiału dowodowego i obowiązujących w dacie podjęcia decyzji przepisów prawa, jest ona dotknięta wadami skutkującymi jej nieważność. Należy przy tym odróżnić wady kwalifikowane, przewidziane w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. od wad, które mogłyby co najwyżej skutkować uchyleniem decyzji w toku postepowania tzw. zwykłego. Chociaż przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie definiują pojęcia "rażące naruszenie prawa", to w piśmiennictwie przedmiotu i orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntował się pogląd, że rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. W tym kontekście wskazać należy, że naruszenie prawa ma charakter rażący w takim przypadku, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części. Można powiedzieć, że czynności prowadzące do załatwienia sprawy lub samo jej załatwienie następuje nie w odniesieniu do stanu prawnego sprawy i jego elementów, lecz jak gdyby do ich kontratypów, do zanegowanych w całości lub w części przepisów regulujących stan prawny sprawy. (por. B.Adamiak i J.Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2011, str.631). Postawę do stwierdzenia nieważności decyzji stanowić może przy tym również rażące naruszenie przepisów postępowania (w tym również normujących zasady prowadzenia postępowania wyjaśniającego), które odnieść należy do sytuacji wydania decyzji bez uprzedniego przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów, niezbędnych do wyjaśnienia istoty sprawy, czy też wydanie decyzji bez przeprowadzenia dowodów obligatoryjnych w danej sprawie. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 17 lipca 2014r., sygn. akt I OSK 2832/12, z dnia 3 września 2014r., sygn. akt II OSK 510/13, z dnia 10 grudnia 2014r., sygn. akt I OSK 2010/13, z dnia 30 maja 2014r., sygn. akt II GSK 444/13, z dnia 4 marca 2014r., sygn. akt II OSK 2386/12, z dnia 8 lutego 2013 r. sygn. akt I OSK 1683/11, wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczania.nsa.gov.pl). Kwestia zatem uznania postępowania za bezprzedmiotowe z uwagi na później wszczęte postępowanie w tym samym przedmiocie bez przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego, koniecznego dla podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, oceniana być musi jako rażące naruszenie art. 105 § 1 k.p.a. Umorzenie postępowania, pomimo braku przesłanek z art. 105 § 1 k.p.a. zamyka bowiem drogę do konkretyzacji praw lub obowiązków stron i kończy bieg postępowania w określonej instancji. Powoduje też, że dana sprawa nie została rozstrzygnięta i tym samy nie został zrealizowany cel postępowania administracyjnego, którym jest załatwienie danej sprawy przez wydanie stosownego orzeczenia. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 marca 2009r., sygn. akt II OSK 380/08, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 526579) Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi wskazać należy, że kwestia późniejszej zmiany klasyfikacji gruntów, niezależnie od trybu jej dokonania, nie ma wpływu na ocenę decyzji kontrolowanej w postępowaniu nieważnościowym. Jak bowiem wyżej wskazano, organ prowadząc postępowanie nadzwyczajne, ogranicza się wyłącznie do kontroli decyzji, będącej przedmiotem postępowania nieważnościowego, pod kątem przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Nie przeprowadza natomiast postępowania wyjaśniającego dla ustalenia czy i ewentualnie w jakim zakresie rozstrzygnięcie mogłoby się ostać z innych niż wskazane w tejże decyzji przyczyn. Organ nadzorczy nie jest bowiem uprawniony do zastępowania działania organu, którego decyzja jest badana. Ustalenie stanu faktycznego odnosi się wyłącznie do okoliczności, które legły u podstaw wydania kontestowanego rozstrzygnięcia. Istotą postępowania nieważnościowego jest zaś ocena, czy decyzja podlegająca kontroli jest zgodna z prawem i nie zawiera wad powodujących jej nieważność, czy zatem przeprowadzone postępowanie i dowody w nim zgromadzone dawały podstawę do wydania takiego rozstrzygnięcia, jakie z decyzji badanej wynika. W tym kontekście zatem zarzut naruszenia art. 7, 77 k.p.a. w postępowaniu nieważnościowym, z tej przyczyny, że przeprowadzone następnie postępowanie wyjaśniające uzasadniało umorzenie postępowania z uwagi na późniejszą zmianę klasyfikacji gruntu, nie może być uznany za skuteczny. Okoliczności tej Wójt Gminy S., wydając decyzję z dnia [...] w ogóle nie badał, opierając swe rozstrzygnięcie na oczywiście błędnie wywodzonej przesłance bezprzedmiotowości postępowania. (por. np. wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 sierpnia 2014r., sygn. akt I OSK 11/13, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 1511945, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 2 lutego 2010r., sygn. akt II SA/Lu 532/10, Lex nr 753880 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 stycznia 2015r., sygn. akt I SA/Wa 1441/14, Lex nr 1748215). Nietrafne są również zarzuty, odnoszące się do niewłaściwego składu Kolegium. Przepis art. 24 § 3 k.p.a. w zw. z art. 27 § 1 k.p.a. przewiduje wyłączenie członka organu kolegialnego na jego wniosek, na wniosek strony lub z urzędu, jeżeli zostanie uprawdopodobnione istnienie okoliczności niewymienionych w § 1 art. 24 (skutkujących wyłączeniem z mocy ustawy), które mogą wywołać wątpliwości co do jego bezstronności. Przepis art. 24 § 3 k.p.a. ma charakter gwarancyjny - służyć ma zapewnieniu bezstronnego wykonywania czynności w postępowaniu administracyjnym. Jego istotą jest eliminacja nawet jedynie potencjalnych wątpliwości co do braku bezstronności pracownika organu czy biegłego. Dla zastosowania art. 24 § 3 k.p.a. wystarczy przy tym uprawdopodobnienie istnienia okoliczności mogących wywoływać wątpliwość co do bezstronności, a nie okoliczności powodujących stronniczość. Podkreślić jednak należy, że skarżąca Spółka na etapie postępowania przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym, podczas którego skład Kolegium, wyznaczony do rozpatrzenia przedmiotowej sprawy był znany (protokół posiedzenia Kolegium z dnia 23 listopada 2015r.), nie składała wniosku o wyłączenie któregokolwiek z członków Kolegium, nie formułowała również zarzutów, związanych z brakiem ich ewentualnej bezstronności, które mogłyby stanowić podstawę do dokonania takiego wyłączenia z urzędu. W ocenie Sądu zatem, skoro skarżąca, dysponując stosownymi uprawnieniami, nie złożyła na etapie postępowania odwoławczego wniosku o wyłączenie członków Kolegium, wyznaczonych również do rozpoznania odwołania Spółki od decyzji Wójta Gminy S. z dnia [...] nie zgłaszając również na żadnym z etapów postępowania zastrzeżeń co do braku ich bezstronności, nie ma podstaw do przyjęcia, że naruszony został przepis art. 24 § 3 w zw. z art. 27 § 1 k.p.a., obligujący do wyłączenia ich z urzędu od rozstrzygania niniejszej sprawy. Gwarancyjna funkcja przepisu art. 24 § 3 k.p.a. jest, w ocenie Sadu, zrealizowana, o ile strona złoży stosowny wniosek o wyłącznie, należycie uprawdopodabniając wskazaną wyżej przesłankę. Na marginesie już jedynie wskazać zatem wypada, że rozstrzygnięcie w postępowaniu odwoławczym zapadło po dacie uostatecznienia się decyzji nieważnościowej, przeto trudno o racjonalne uzasadnienie stronniczości organu poprzez odwołanie się do orzeczenia w sprawie, która w dacie rozstrzygania jeszcze nie zapadło. Nie stanowią również uzasadnienia dla konkluzji o wadliwości zaskarżonej decyzji, podnoszone przez stronę skarżącą okoliczności związane z jej przeświadczeniem o umorzeniu postępowania i wynikającym zeń "zamknięciem sprawy", związanej z wymierzeniem kary za dokonanie wycinki drzew bez zezwolenia. Niezależnie bowiem od tego, że "przeświadczenie" owo pozostawało w sprzeczności choćby z treścią uzasadnienia samej decyzji umorzeniowej (informującej expressis verbis o toczącym się postępowaniu wszczętym późniejszym zawiadomieniem), kwestia oczekiwań strony pozostaje bez znaczenia dla oceny prawnej decyzji, objętej postępowaniem nieważnościowym. Biorąc pod uwagę powyższe, wobec tego, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, na odstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi wobec braku podstaw do jej uwzględnienia. IB

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło