II SA/Łd 272/11

1 2 POSTANOWIENIE Dnia 25 maja 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Barbara Rymaszewska po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2011 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku S. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010 postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. S. K. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] w uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie przyznania płatności ONW Następnie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej oraz z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym, a także z dodatkowych dokumentów złożonych na wezwanie referendarza sądowego wynika, że S. K. prowadzi gospodarstwo domowe wraz z matką S. K.. Skarżący utrzymuje się z prowadzenia gospodarstwa rolnego. Stosownie do przedstawionego zaświadczenia Urzędu Gminy i Miasta D. z dnia [...] dochodowość tego gospodarstwa w 2009r. wyniosła 16 485,12 zł (8,64 ha przeliczeniowego x 1908,00 zł). Nadto z zaświadczenia Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia [...] wynika, iż skarżący w 2009r. otrzymał łącznie 23 720,92 zł dopłat do produkcji rolnej, zaś w 2010 r. skarżący otrzymał dopłaty w łącznej wysokości 22 762,95 zł (w tym płatność bezpośrednią w kwocie 14 569,63 zł w dniu 14 stycznia 2011r.). Ponadto skarżący oświadczył, że emerytura jego matki to 975, 85 zł miesięcznie. S. K. wykazał, iż majątek w postaci 60-metrowego domu (nadającego się do natychmiastowego remontu), przedstawił także zaświadczenie z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 6 kwietnia 2011r., z którego wynika, że na dzień 6 kwietnia 2011r. zalega z kwotą 15 682,70 zł z tytułu składek wraz z odsetkami. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że w 2002r. uległ wypadkowi, w wyniku którego miał połamane i zmiażdżone kości. Mimo orzeczenia tylko 10-procentowego uszczerbku na zdrowiu, skutki wypadku odczuwa do dziś. Dodatkowo w marcu 2011 r. jego matka złamała staw biodrowy, zaś ze względu na jej wiek (92 lata) lekarze nie zdecydowali się na operację, wskutek tego matka skarżącego nie może chodzić, a on sprawuje nad nią opiekę. Wskazał również, że z uwagi na fakt, że część gruntów, których jest nominalnie właścicielem, użytkują inne osoby, przekazał im ze swojego konta należną im część dopłat (2192,40 zł i 4177,50 zł). W tej sytuacji z kwoty uzyskanej w styczniu 2011r. z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (14 569,63 zł) pozostało mu tylko 1974,69 zł. Do tego urząd gminy pobiera od niego podatek gruntowy w wysokości 6 237,60 zł. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 21 kwietnia 2011r. odmówiono S. K. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Od powyższego postanowienia S. K. wniósł sprzeciw. W jego uzasadnieniu wskazał, iż od 2002 roku bilans jego gospodarstwa jest ujemny, ze względu na w/w wypadek przy pracy, kwestionując wyliczenie dochodowości jego gospodarstwa przez Urząd Gminy i Miasta D.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Analiza przedstawionych przez skarżącego informacji daje podstawy do twierdzenia, iż jego wniosek nie może zostać uwzględniony. Wskazać należy, iż S. K. prowadzi gospodarstwo rolne, którego dochodowość w 2009r. wyniosła 16 485,12 zł. Nadto skarżący zadeklarował w 2009r. kwotę łącznie 23 720,92 zł dopłat do produkcji rolnej, zaś w 2010 r. otrzymał dopłaty w łącznej wysokości 22 762,95 zł, a płatność bezpośrednią w kwocie 14 569,63 zł. W dniu 14 stycznia 2011r., czyli tuż przed wniesieniem skargi do Sądu. Wobec tego samo oświadczenie skarżącego o ujemnym bilansie prowadzonego gospodarstwa, nie poparte żądnymi argumentami natury finansowej, bądź dokumentami, nie może uzasadniać pozytywnego rozpatrzenia przedmiotowego wniosku. Tym bardziej że strata w zakresie prowadzonej działalności jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast automatycznie realnego braku środków finansowych. Nie bez znaczenia w niniejszej sprawie jest fakt, że w dniu 14 stycznia 2011r., a więc w okresie bezpośrednio poprzedzającym złożenie skargi S. K. dysponował środkami w zupełności wystarczającymi na uiszczenie wpisu sądowego od skargi, wynoszącego w niniejszej sprawie 200 zł. Otrzymał bowiem w tym dniu przelew z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w wysokości 14 569,63 zł, z tytułu płatności bezpośredniej do produkcji rolnej. Posiadanie takich środków w kwocie wielokrotnie przewyższającej wysokość potencjalnych kosztów sądowych, w okresie tuż przed złożeniem skargi, pozwala sądzić, że ich część, bez uszczerbku dla swego koniecznego utrzymania, skarżący mógł przeznaczyć na pokrycie kosztów sądowych. Fakt, że strona posiadała wolne środki finansowe oraz stały dochód z prowadzenia gospodarstwa rolnego uzasadnia twierdzenie, że pokrycie kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie nie wiązało się dla wnioskodawcy z brakiem środków na konieczne utrzymanie. Tym bardziej, że ewentualne i przyszłe koszty sądowe byłyby rozłożone w czasie, co niewątpliwie pozytywnie wpływa na możliwości ich pokrycia przez stronę. Potwierdza to fakt, iż skarżący w dniu 11 maja 2011r. uiścił wpis sądowy w niniejszej sprawie. Ponad powyższe wskazać wypada, iż nie ma znaczenia, w jaki sposób skarżący rozdysponował środki finansowe pozostające do jego dyspozycji. Zwolnienia od kosztów sądowych nie może bowiem uzasadniać chęć zaspokojenia w pierwszej kolejności innych zobowiązań, preferencyjnie traktowanych przez skarżącego. Konieczność zaspokojenia roszczeń osób trzecich nie uzasadnia twierdzenia, iż były to wydatki, których ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Prywatne zobowiązania skarżącego nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego. Podkreślić należy, iż strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, której celem jest umożliwienie dostępu do sądu osobom, które rzeczywiście nie mogą pokryć kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek dla utrzymania koniecznego należy rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania i zamieszkania. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem, choćby niezbyt wysokiej, stopy życiowej, nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Wobec powyższego, na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w postanowieniu. a.tp.