II SA/Łd 276/13

Dnia 25 kwietnia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Czesława Nowak –Kolczyńska Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek (spr.) Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Protokolant specjalista Dominika Janicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2013 roku sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania wniosku o ustalenie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...]. a.bł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...], Nr [...], po rozpoznaniu odwołania J. S., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], Nr [...] o pozostawieniu bez rozpatrzenia wniosku o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Jak wynika z dokumentów załączonych do akt administracyjnych, J. S. w dniu 30 października 2012 roku wystąpił do organu pierwszej instancji z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres świadczeniowy 2012/2013. Pismem z dnia 12 listopada 2012 roku organ pierwszej instancji skierował do wnioskodawcy wezwanie do osobistego stawienia się w celu uzupełnienia wniosku oraz doręczenia bezzwłocznie zaświadczenia z urzędu skarbowego lub oświadczenia o dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych osiągniętym przez A. S. w 2011 roku. W treści wezwania organ pouczył wnioskodawcę, iż niestawienie się w terminie 14 dni od daty otrzymania pisma będzie skutkować pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia. Zawiadomienie zostało wysłane do J. S., ale przesyłka została zwrócona przez pocztę, jako nie podjęta w terminie. W zakreślonym przez organ pierwszej instancji terminie, jak i później, do dnia wydania niniejszej decyzji, J. S. nie dostarczył wskazanych w wezwaniu z dnia 12 listopada 2012 roku dokumentów. W tej sytuacji organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] orzekł o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku z dnia 30 października 2012 roku o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres świadczeniowy 2012/2013. Po rozpoznaniu odwołania J. S., Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania wskazując następnie, iż zgodnie z brzmieniem § 5 ust. 1 i ust. 2 oraz ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010 roku w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. Nr 123, poz. 836), w przypadku złożenia nieprawidłowo wypełnionego wniosku organ właściwy wierzyciela wzywa pisemnie wnioskodawcę do poprawienia lub uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania. W przypadku złożenia wniosku bez wymaganych dokumentów organ właściwy wierzyciela przyjmuje wniosek i wzywa pisemnie wnioskodawcę do uzupełnienia brakujących dokumentów w terminie nie krótszym niż 14 dni i nie dłuższym niż 30 dni. W przypadku niezastosowania się do wezwania, o którym mowa w ust. 1 lub 2, organ właściwy wierzyciela wydaje decyzję o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia. Jak wynika z akt sprawy J. S. w dniu 30 października 2012 roku złożył w organie pierwszej instancji wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres świadczeniowy 2012/2013. Organ ten po weryfikacji załączonych do wniosku dokumentów uznał, że niezbędne do rozpatrzenia wniosku jest dostarczenie zaświadczenia z Urzędu Skarbowego bądź oświadczenia o osiągniętych dochodach przez A. S. W konsekwencji organ ten, pismem z dnia 12 listopada 2012 roku, wezwał odwołującego się do osobistego stawienia się w celu uzupełnienia wniosku oraz doręczenia bezzwłocznie zaświadczenia z urzędu skarbowego lub oświadczenia o dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych osiągniętym przez A. S. w 2011 roku. W treści wezwania organ zawarł pouczenie, iż niestawienie się w terminie 14 dni od daty otrzymania niniejszego wezwania będzie skutkować pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia. J. S. nie złożył wymaganego dokumentu, w konsekwencji organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] orzekł o pozostawieniu bez rozpatrzenia wniosku o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego organ pierwszej instancji postąpił prawidłowo wydając decyzję o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku J. S., bowiem bez uzupełnienia materiału dowodowego o dokumenty wskazane w wezwaniu nie mógł merytorycznie rozpatrzeć sprawy. Ustalenie wysokości dochodu w rodzinie wnioskodawcy niezbędne jest do ustalenia czy przysługuje mu prawo do świadczenia alimentacyjnego. Zatem zgodnie z obowiązującymi przepisami warunkiem otrzymania świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest spełnienie kryterium dochodowego w wysokości 725 zł na osobę w rodzinie. Bezspornym jest, iż bez zaświadczenia z urzędu skarbowego bądź oświadczenia o wysokości osiągniętych dochodów przez jednego z członków rodziny organ nie mógł przyznać wnioskowanego świadczenia z funduszu alimentacyjnego. W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję J. S. wskazał, że do wniosku wszczynającego postępowanie dołączył on wszystkie wymagane zaświadczenia i dokumenty, w tym m. in. zaświadczenie z urzędu skarbowego o dochodach siostry – A. S. w 2011 roku. Wniosek bez kompletu dokumentów nie zostałby przyjęty przez organ pierwszej instancji. W treści wniosku jego autor wpisał numer telefonu. Z powodu przebytego przez mamę udaru mózgu skarżący czasowo nie przebywał w domu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie podać należy, że zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm.), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, że Sąd bada legalność zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Z uwagi na tak zakreśloną kognicję, Sąd nie ma możliwości do merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącego o przyznanie świadczenia. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" – "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Zdaniem składu orzekającego, w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Niewątpliwym w sprawie jest to, iż skarżący wniósł o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Organ pierwszej instancji uznawszy, iż wniosek nie jest kompletny (brak zaświadczenia o wysokości dochodu siostry wnioskodawcy), pismem z dnia 12 listopada 2012 roku, wezwał wnioskodawcę do jego uzupełnienia. Przesyłka skierowana do adresata nie została przez niego odebrana i została uznana za doręczoną z dniem 3 grudnia 2012 roku. A ponieważ wniosek nie został uzupełniony organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] pozostawił powyższy wniosek bez rozpatrzenia. Organ drugiej instancji, po rozpoznaniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję pierwszej instancji. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał przepis § 5 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010 roku w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosków, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. Nr 123, poz. 836 ze zm.). Stosownie do treści ust. 2 powołanego przepisu, w przypadku złożenia wniosku bez wymaganych dokumentów organ właściwy wierzyciela przyjmuje wniosek i wzywa pisemnie wnioskodawcę do uzupełnienia brakujących dokumentów w terminie nie krótszym niż 14 dni i nie dłuższym niż 30 dni. W przypadku niezastosowania się do powyższego wezwania organ właściwy wierzyciela wydaje decyzję o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia (§ 5 ust. 3 w/w rozporządzenia). Z treści powołanego przepisu niewątpliwie wynika, iż podstawą do pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia, które następuje w formie decyzji jest stwierdzenie, iż strona mimo wezwania nie uzupełniła, w oznaczonym terminie, wniosku o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Warunkiem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia jest pisemne wezwanie skierowane przez organ ze stosownym pouczeniem o konieczności złożenia odpowiednich dokumentów. W pouczeniu tym niezbędnym jest także określenie konsekwencji niezłożenia tych dokumentów. Zdaniem składu orzekającego, w niniejszej sprawie doszło do naruszenia wspomnianego przepisu § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia w związku z art. 7, art. 9 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z zasadą praworządności wynikającą z regulacji art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organy są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz czuwają nad tym, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego). Organ jest obowiązany także w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego). W ocenie Sądu, w sprawie niniejszej doszło do naruszenia wspomnianych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, bowiem wśród dokumentów załączonych do akt administracyjnych znajduje się zaświadczenie z urzędu skarbowego lub zaświadczenie o dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych osiągniętym przez siostrę wnioskodawcy. Dokument ten złożył skarżący wraz z wnioskiem o przyznanie świadczenia. Zaświadczenie to zatytułowane: "ZAS-DF Zaświadczenie Urzędu Skarbowego o wysokości dochodów podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych", sporządzone zostało przez pracownika organu podatkowego w dniu 11 września 2012 roku i dotyczy dochodów z zeznania podatkowego PIT-36, dokument ten został podpisany i jest opieczętowany pieczęcią Urzędu Skarbowego. Wobec załączenia powyższego dokumentu do wniosku i w obliczu jego treści zakwestionować należy konieczność wezwania skarżącego do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie takowego zaświadczenia. Próżno także szukać w treści wezwania z dnia 12 listopada 2012 roku, jak i w treści rozstrzygnięć organów obu instancji wyjaśnienia dlaczego powyższe zaświadczenie, w ocenie organu nie było prawidłowe, czy wystarczające. Tym samym organy naruszyły także przepis art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z treścią powołanego przepisu, uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Organ pierwszej instancji skupił się jedynie na wskazaniu podstawy prawnej rozstrzygnięcia i opisaniu podejmowanych działań. Tymczasem organ odwoławczy zupełnie niepotrzebnie swoje rozważania merytoryczne nadto rozszerzył o wyjaśnienie podstawy prawnej działania Samorządowych Kolegiów Odwoławczych i zakres unormowania ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, doszło także do naruszenia art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego, a mianowicie przepisu regulującego tryb awizowania przesyłki i uznania jej za doręczoną. Z treści art. 44 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego wynika, iż warunkiem uznania za doręczoną przesyłkę jest odpowiedni, uprzedni tryb awizowania przesyłki. Zgodnie z regulacją art. 44 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie 7 dni, jest umieszczane w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Na załączonej do akt administracyjnych kopercie zawierającej wezwanie z dnia 12 listopada 2012 roku nie można doszukać się informacji o miejscu pozostawienia zawiadomienia o nadejściu przesyłki pocztowej, czyli tzw. awiza. Ponadto, z przepisu art. 44 § 2 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego wynika, że powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki powinno nastąpić w przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie 7 dni od dnia pierwszego zawiadomienia. Przepis art. 44 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego wskazując na moment pozostawienia drugiego zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki uzależnia go od "bezskutecznego upływ terminu" pierwszego zawiadomienia. Tymczasem, w stanie faktycznym sprawy doręczyciel drugie zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki pozostawił adresatowi w siódmym dniu od pierwszego zawiadomienia, czyli w czasie kiedy adresat mógł jeszcze odebrać przesyłkę w związku z pierwszym awizem, a więc przedwcześnie. Opisane uchybienia (bark wskazania miejsca pozostawienia awiza i przedwczesne pozostawienie drugiego awiza) kontestują możliwość uznania przesyłki za doręczoną. W toku ponownie prowadzonego postępowania organy zobowiązane będą uwzględnić powyższe uwagi i wydać rozstrzygnięcie odpowiadające prawu. Reasumując, Sąd orzekł jak w wyroku na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" przy zastosowaniu art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. LS