II SA/Łd 278/17
WyrokWSA w Łodzi2017-05-16
Skład orzekający: Joanna Sekunda-Lenczewska, Magdalena Sieniuć, Barbara Rymaszewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo wznowił postępowanie w sprawie przyznania świadczenia wychowawczego i czy wydał prawidłowe decyzje po wznowieniu, uwzględniając zmienną wysokość dochodów?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzające ją decyzje organów administracji, uznając, że postępowanie wznowieniowe zostało przeprowadzone wadliwie. W szczególności, postanowienie o wznowieniu postępowania zawierało nieprawidłowe uzasadnienie, a organ wydał dwie decyzje zamiast jednej, co narusza przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Ponadto, organ nie ocenił prawidłowo, czy nowe okoliczności faktyczne lub dowody istniały w dacie wydania pierwotnej decyzji i czy miały istotny wpływ na sprawę, a także nieprawidłowo zinterpretował przepisy dotyczące ustalania dochodu w przypadku świadczenia rehabilitacyjnego o zmiennej wysokości.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia wychowawczego K. W. po tym, jak organ I instancji pierwotnie przyznał to świadczenie. Następnie organ wznowił postępowanie z urzędu, uchylił pierwotną decyzję i wydał nową, częściowo odmawiając świadczenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Skarżąca kwestionowała prawidłowość ustaleń dochodowych i procedury.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. oraz poprzedzające ją decyzje Prezydenta Miasta Z. i postanowienie Prezydenta Miasta Z.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 16 maja 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Sieniuć (spr.) Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Protokolant Specjalista Anna Kośka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2017 roku sprawy ze skargi K. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] znak: [...] oraz decyzję Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] znak: [...], a ponadto postanowienie Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] znak: [...]. LS
Decyzją z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] Prezydent Miasta Z. przyznał K. W. świadczenie wychowawcze na dzieci A. W. i J. W. na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. w wysokości po 500,00 zł miesięcznie, uznając, że zostały spełnione przesłanki ustawowe do przyznania wnioskowanego świadczenia.
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016 r. Prezydent Miasta Z. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie przyznania K. W. prawa do świadczenia wychowawczego na A. W. i J. W. Postanowienie to zostało wydane na podstawie art. 145 § 1 pkt 5, art. 147 i art. 149 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 23).
Następnie decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] Prezydent Miasta Z. uchylił w całości swoją decyzję z dnia [...] maja 2016 r.
nr [...] w sprawie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na A. W. i J. W. w okresie od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września
2017 r., wskazując w uzasadnieniu, że w dniu 23 września 2016 r. K. W. wystąpiła z wnioskiem o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na okres zasiłkowy 2016/2017. Do wniosku załączyła dokumenty potwierdzające zmiany w dochodzie, które nastąpiły w jej rodzinie w roku kalendarzowym poprzedzającym ww. okres zasiłkowy i po tym roku wraz z wysokością dochodów uzyskanych. W związku z tym, że organ wypłacający świadczenie wychowawcze nie był w posiadaniu dokumentów, które strona załączyła do wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, zostały one przekierowane. Organ I instancji podkreślił przy tym, że fakt o zmianie sytuacji dochodowej strona powinna zgłosić niezwłocznie oraz każdorazowo dostarczyć stosowne dokumenty potwierdzające uzyskanie dochodu oraz zaświadczenie o dochodzie netto z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód ten został osiągnięty, gdyż stanowi on kwotę, którą należy doliczyć do pozostałego dochodu rodziny. Następnie odwołując się do treści art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego organ wskazał, że z uwagi na to, iż doliczenie w rodzinie strony dochodów uzyskanych powoduje potrzebę ponownego ustalenia stronie prawa do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2016/2017 oraz, że powyższe okoliczności mające wpływ na przyznanie tego prawa w okresie od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. istniały już w dniu wydania decyzji z dnia [...] maja 2016 r. przyznającej te świadczenia, a nieznane były organowi, który ją wydał, zostało wznowione
z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia stronie uprawnień ww. sprawie na podstawie postanowienia z dnia [...] grudnia 2016 r. Organ podkreślił, że decyzja Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] maja 2016 r. w sprawie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na A. W. i J. W. na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. na mocy art. 151 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego została uchylona. Po ustaleniu, że decyzja uchylająca powyższą decyzję stanie się ostateczna, organ wyda nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Za podstawę tej decyzji organ przyjął art. 104, art. 145 § 1 pkt 5, art. 151 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Następnie decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta Z. orzekł o przyznaniu prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko A. W. na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 czerwca 2016 r. w kwocie 500,00 zł miesięcznie i przyznaniu prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko J. W. na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. w kwocie 500,00 zł miesięcznie oraz odmowie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na okres od 1 lipca 2016 r. do 30 września 2017 r. na pierwsze dziecko A. W. w kwocie 500,00 zł miesięcznie. Decyzja ta została wydana na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 10 w zw. z art. 2 pkt 1, pkt 2, pkt 4, pkt 14, pkt 19 lit. c, lit. f, pkt 20 lit. c, lit. d, lit. f, art. 5 ust. 3, art. 7 ust. 1, ust. 3, art. 18 ust. 5, ust. 6 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z
2016 r., poz. 195), rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie wychowawcze (Dz. U. z 2016 r., poz. 214),
W uzasadnieniu decyzji Prezydent Miasta Z. wyjaśnił, że w oparciu o posiadane przez organ wypłacający świadczenie wychowawcze dokumenty ustalono, że miesięczny dochód na osobę w rodzinie wnioskodawczyni wyniósł 343,59 zł i składał się na niego dochód z tytułu przyznanej od dnia 22 grudnia 2015 r. renty rodzinnej za miesiąc styczeń 2016 r. w kwocie netto 1.030,76 zł (1.030,76 zł: 3 osoby w rodzinie = 343,59 zł).
W tak ustalonym stanie faktycznym decyzją z dnia [...] maja 2016 r. zostało przyznane wnioskodawczyni świadczenie wychowawcze na A. W. i J. W. w okresie od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. w wysokości po 500,00 zł miesięcznie. W dniu 23 września 2016 r. do wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na okres zasiłkowy 2016/2017 K. W. dołączyła zaświadczenie z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł., Inspektorat w Z. z dnia [...] września 2016 r. z informacją o wypłacanym stronie w okresie od 1 kwietnia 2016 r. do 30 kwietnia 2016 r. zasiłku chorobowym przysługującym po utracie zatrudnienia (trwającym od 1 lipca 2015 r. do 29 marca 2016 r. w firmie A Sp. z o.o.) i jego wysokości oraz o wypłacanym od 1 maja 2016 r. do 30 września 2016 r. świadczeniu rehabilitacyjnym i jego wysokości. Ponadto w dniu 22 listopada 2016 r. K. W. doręczyła organowi I instancji kserokopię decyzji z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2016 r. i [...] września 2016 r., którymi przyznano jej prawo do świadczenia rehabilitacyjnego od 1 maja 2016 r. do 26 grudnia 2016 r. Organ wypłacający świadczenie wychowawcze po dokonaniu ponownego przeliczenia dochodów rodziny wnioskodawczyni, biorąc pod uwagę fakt, iż w okresie od kwietnia 2016 r. zmieniała się sytuacja materialna jej rodziny, ustalił, że w kwietniu 2016 r. miesięczny dochód na osobę w rodzinie strony wyniósł 343,59 zł (dochód z tytułu renty rodzinnej), w maju 2016 r. miesięczny dochód na osobę w rodzinie strony wyniósł
343,59 zł (dochód z tytułu renty rodzinnej po jednoczesnym doliczeniu dochodu uzyskanego z tytułu uzyskania prawa do zasiłku chorobowego w kwocie 1164,80 zł i odliczeniu dochodu utraconego, jakim jest utrata prawa do zasiłku chorobowego z dniem 30 kwietnia 2016 r. w kwocie 1164,80 zł.), w czerwcu 2016 r. miesięczny dochód na osobę w rodzinie strony wyniósł 343,59 zł (dochód z tytułu renty rodzinnej), od lipca 2016 r. miesięczny dochód na osobę w rodzinie strony wyniósł 804,69 zł (dochód z tytułu renty rodzinnej po doliczeniu dochodu uzyskanego spowodowanego uzyskaniem przez K. W. prawa do świadczenia rehabilitacyjnego od dnia 1 maja 2016 r. w wysokości netto 1383,30 zł za miesiąc czerwiec 2016 r.). Uwzględniając powyższe oraz fakt, że pierwszym dzieckiem w rodzinie wnioskodawczyni jest córka A. W., organ orzekł jak w sentencji decyzji.
Odwołanie od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. złożyła K. W. Odwołująca się wyjaśniła, że w dniu 6 czerwca 2016 r. okazała dokument z ZUS, z którego wynikało, że otrzymała świadczenie rehabilitacyjne przyznane na okres 4 miesięcy, jednak pracownicy uznali, iż dokument nie jest potrzebny. Po upływie 4 miesięcy ponownie stanęła na komisji w ZUS i również przyznano jej zasiłek rehabilitacyjny na 4 miesiące. We wrześniu 2016 r. złożyła dokumenty na przyznanie zasiłku rodzinnego na dzieci. Zdaniem odwołującej się suma dochodów, na które składa się renta rodzinna i świadczenie rehabilitacyjne, podzielona na 3 osoby, nie przekracza kwoty 800 zł brutto.
Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 2 pkt 1, pkt 2, pkt 4, pkt 14, pkt 19 lit. c, lit. f, pkt 20 lit. c, lit. d, lit. f, art. 4, art. 5 ust 1 i 3, art. 7 ust. 1 i 3, art. 18 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 195), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W ocenie Kolegium organ I instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające, wydana zaś w sprawie decyzja jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ powtórzył ustalenia dokonane przez organ I instancji. Wskazał, że zgodnie z art. 18 ust. 6 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, w przypadku gdy uzyskanie dochodu powoduje utratę prawa do świadczenia wychowawczego, świadczenie nie przysługuje od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym dochód został osiągnięty. Ponadto, zgodnie z art. 5 ust. 3 powołanej ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko (...), jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł. W związku z tym, że syn wnioskodawczyni jest drugim dzieckiem świadczenie przysługuje stronie bez względu na kryterium dochodowe rodziny, a ze względu na zmianę sytuacji dochodowej strony świadczenie na pierwsze dziecko nie przysługuje stronie od 1 lipca 2016 r. do 30 września 2017 r. Kolegium wskazało, że przyznanie świadczenia wychowawczego w oparciu o normy zawarte w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci nie jest pozostawione uznaniu organów administracji, a wyłącznie uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w tejże ustawie. Podkreśliło, że kryteria przyznawania świadczenia wychowawczego określone zostały przez ustawodawcę w sposób jednoznaczny i wyczerpujący.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożyła K. W., wnosząc o ponowne przeanalizowanie jej sytuacji dochodowej. W uzasadnieniu skarżąca przedstawiła trudną sytuację materialną jej rodziny.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Tytułem wstępu należy wyjaśnić, że zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Stwierdzenie, że zaskarżony akt (decyzja lub postanowienie) został wydany z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje sąd do uchylenia tego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję i przyczyny wzruszenia aktów organów administracji publicznej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...], jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji z dnia [...] i decyzja organu I instancji z dnia [...] grudnia 2016 r. wraz z poprzedzającym ją postanowieniem organu I instancji z dnia [...] grudnia 2016 r. o wznowieniu postępowania zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] maja 2016 r. o przyznaniu prawa do świadczenia wychowawczego na A. W. i J. W. naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie w całości. Jednocześnie Sąd za zasadne uznał poddać krytyce całe postępowania administracyjne, w którym doszło do wydania zaskarżonej decyzji.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] orzekającą o przyznaniu skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko A. W. na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 czerwca 2016 r. w kwocie 500,00 zł miesięcznie, przyznaniu prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko J. W. na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. w kwocie 500,00 zł miesięcznie oraz odmowie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na okres od 1 lipca 2016 r. do 30 września 2017 r. na dziecko A. W. (pierwsze dziecko) w kwocie 500,00 zł miesięcznie.
Decyzję tę poprzedza decyzja Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] grudnia 2016 r., którą organ I instancji uchylił w całości decyzję Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] maja 2016 r. w sprawie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na A. W. i J. W. w okresie od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. Za podstawę tej decyzji organ przyjął art. 104, art. 145 § 1 pkt 5, art. 151 § 1 pkt 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 23), dalej jako: k.p.a.
Ponadto obie te decyzje poprzedza postanowienie Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] grudnia 2016 r. o wznowieniu z urzędu postępowanie w sprawie przyznania K. W. prawa do świadczenia wychowawczego na A. W. i J. W., wydane na podstawie art. 145 § 1 pkt 5, art. 147 i art. 149 § 1 k.p.a..
Mając na uwadze powyższe akty organów orzekających w sprawie przede wszystkim należy wskazać na wadliwość postanowienia Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] grudnia 2016 r. o wznowieniu postępowania w powyższej sprawie. W jego uzasadnieniu organ przyjął, że "na podstawie zebranych dokumentów ustalono, iż w powyższej sprawie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi wydającemu decyzję mające wpływ na uprawnienia do świadczenia wychowawczego na A. W. i J. W.". Przyjęcie takiego uzasadnienia w treści tego aktu jest niedopuszczalne, bowiem postanowienie o wznowieniu postępowania administracyjnego, wydane zgodnie z art. 149 § 1 k.p.a., jest w istocie jedynie aktem wszczynającym postępowanie i nie może zawierać innych treści poza wskazaniem przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania. Jednocześnie stanowi ono podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyny wznowienia postępowania oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.). Z tego względu za niedopuszczalne należy uznać zamieszczenie w nim treści wskazujących, że dokonano już na etapie wstępnym tego postępowania ustaleń, iż wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania kwestionowanej decyzji, nieznane organowi wydającemu decyzję, mające wpływ na uprawnienia do świadczenia wychowawczego na A. W. i J. W. Takie bowiem stwierdzenia mogą być wyłącznie efektem postępowania wznowieniowego, przeprowadzonego dopiero po wydaniu tego postanowienia z art. 149 § 1 k.p.a. i mogą być zamieszczone dopiero w decyzji określonej w art. 151 k.p.a., kończącej to postępowanie.
Dodatkowo uwagę Sądu zwraca zamieszczone w tym postanowieniu stwierdzenie o treści: "jednocześnie ustala się, że ponowne rozpatrzenie sprawy ma nastąpić w I instancji w całości". Takie stwierdzenie organu, a w jego następstwie wydanie dwóch decyzji będących niejako "wynikiem" wznowienia postępowania w sprawie, tj. decyzji "uchylającej decyzję kwestionowaną w trybie wznowienia postępowania" i decyzję "rozstrzygającą sprawę co do istoty", wskazuje, iż organ popełnił błąd niewłaściwej interpretacji art. 149
§ 2 i zarazem art. 151 k.p.a. Postępowanie wznowieniowe musi być bowiem zakończone wydaniem jednej decyzji, której podstawę wyznacza art. 151 z uwzględnieniem art. 146 k.p.a., a więc decyzji, w której organ, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 k.p.a.: 1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, albo 2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie
art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Wydanie w wyniku wznowienia postępowania dwóch decyzji, jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie, nie znajduje oparcia w powołanym art. 151 k.p.a., o czym wprost przesądza użyty w tym przepisie zwrot: "organ wydaje decyzję, w której..".
Dodatkowo uwagę Sądu zwraca fakt, że organ I instancji w toku postępowania wznowieniowego nie podjął nawet próby oceny, czy powołane przez niego dowody lub okoliczności są nowymi okolicznościami lub dowodami, o których mowa art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a zatem czy są to nowe dowody lub okoliczności istotne dla sprawy i czy istniały one w dacie wydania decyzji z dnia [...] maja 2016 r. Tymczasem postępowanie to powinno służyć ustaleniu, czy rzeczywiście w sprawie zaistniała podstawa wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Organ a prori założył, że decyzja ZUS o przyznaniu skarżącej prawa do świadczenia rehabilitacyjnego jest dowodem, o którym mowa w powołanym przepisie. Natomiast w ocenie Sądu kwestia istnienia tego dowodu lub nowej okoliczności faktycznej z niej wynikającej, w dniu wydania decyzji z dnia [...] maja 2016 r., budzi uzasadnione wątpliwości. Z akt sprawy wynika bowiem, że decyzja ZUS o przyznaniu skarżącej prawa do świadczenia rehabilitacyjnego jest opatrzona datą [...] maja 2016 r., co czyni zasadnym wniosek, że jako dowód mogła wejść do obrotu prawnego poprzez jej doręczenie stronie najwcześniej z tą datą, a zatem nie mogła istnieć w dniu wydania decyzji przez organ I instancji ([...] maja 2016 r.). W dalszej kolejności organ powinien był rozważyć kwestię, czy wskazane przez niego nowe dowody i okoliczności (w tym także fakt wcześniejszego pobierania przez skarżącą zasiłku chorobowego) są istotne dla sprawy, tj. czy mają istotny wpływ na jej wynik, a więc kwestię uprawnień do świadczenia wychowawczego w kontekście przesłanek uprawniających do przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko wynikających z art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 195), dalej jako: "ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci". Przepis ten stanowi, że w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalone jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiąganego dochodu za miesiąc następny po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalone lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego.
Z uwagi na treść powołanego przepisu, w tym zwłaszcza na występujące w nim zastrzeżenie: "jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalone lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego", organ powinien był dokonać ustaleń w kwestii, czy otrzymywane przez skarżącą świadczenie rehabilitacyjne o zmiennej wysokości (100% podstawy wymiaru za okres od 01.05.2016 r. do 29.07.2016 r. i 75 % podstawy wymiaru za okres od 30.07.2016 r. do 28.08.2016 r.) jest "tym dochodem" o którym mowa w tym przepisie. Zmienna kwota tego świadczenia powoduje bowiem, że dochód z tego tytułu nie jest dochodem w "tej samej niezmiennej" wysokości przysługującym skarżącej w okresie, na jaki ustalone lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. W konsekwencji powoduje to, iż od miesiąca sierpnia
2016 r. dochód ten stanowi kwotę mniejszą, dlatego też w ocenie Sądu nie może być postrzegany jako "ten dochód" przypadający w okresie wskazanym w art. 7 ust. 3 powołanej ustawy, zwłaszcza, że świadczenie to przysługiwało skarżącej w okresie do 12 miesięcy, tj. co najwyżej do końca kwietnia 2017 r. (co zresztą potwierdziła na rozprawie), a więc stanowiło dochód w okresie krótszym niż okres, którego dotyczy decyzja z dnia [...] maja 2016 r.
Tymczasem organ I instancji bez dostatecznych ustaleń w powyższym zakresie wydał dwie decyzję w sprawie. Pierwszą "uchylającą" i drugą "rozstrzygająca o istocie sprawy", podczas gdy, jak już była mowa powyżej, przepis art. 151 k.p.a. takich uprawnień decyzyjnych nie przyznaje. Za niedopuszczalne należy zatem uznać "dzielenie rozstrzygnięć", które zapadają na skutek wznowienia postępowania na dwie niejako części, dając im wyraz w dwóch odrębnych decyzjach przy jednoczesnym uzasadnieniu, że pierwsza z nich musi stać się najpierw ostateczna, aby organ mógł wydać drugą "rozstrzygająca o istocie sprawy". Na wadliwość postępowania organu w powyższym zakresie Sąd już zwracał uwagę powyżej, odnosząc do kwestii wadliwości postanowienia o wznowieniu postępowania.
Opisane wyżej uchybienia dowodzą, że organ I instancji podjął wskazane akty (decyzje i postanowienie) z naruszeniem wszystkich znajdujących w sprawie zastosowanie regulacji kształtujących instytucję wznowienia postępowania administracyjnego. Organ odwoławczy uchybień tych w żadnej mierze nie usunął, lecz decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...], która w istocie zapadła w wyniku wznowienia postępowania w analizowanej sprawie, bowiem rozstrzygnięcie w niej zawarte powinno znaleźć wyraz w jednej decyzji wydanej na podstawie art. 151 k.p.a. Tymczasem organ odwoławczy, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, nie podjął nawet trudu zweryfikowania, w jakim trybie doszło do wydania decyzji organu I instancji i czy wydana decyzja nie narusza prawa w tym zakresie.
Na kanwie tych rozważań należy stwierdzić, że wszystkie decyzje wydane w analizowanej sprawie zostały podjęte z naruszeniem art. 151 k.p.a. i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Poprzedzające je zaś postanowienie o wznowieniu postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] maja 2016 r. wydane zostało z naruszeniem art. 149 k.p.a. i naruszanie to także mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ zastosuje się do oceny prawnej zawartej w niniejszym wyroku, a w szczególności rozważy ponownie kwestię zasadności wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie, podejmując w tym zakresie wymagane ustawą Kodeks postępowania administracyjnego akty (postanowienie i decyzje) zgodnie z przepisami stanowiącymi ich podstawę, rozważając przy tym kwestię, czy w sprawie rzeczywiście wystąpiła przyczyna wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Organ dokona przy tym oceny, czy okoliczności i dowody, które wziął pod uwagę, istniały w dacie wydania decyzji z dnia [...] maja 2016 r. i czy mają one istotne znaczenie dla sprawy. W tym względzie organ rozważy zwłaszcza, czy osiągany przez skarżącą dochód z tytułu świadczenia rehabilitacyjnego o zmiennej wysokości
(tj. w wysokości 90% podstawy wymiaru za okres od 01.05.2016 r. do 29.07.2016 r. i w wysokości 75 % podstawy wymiaru za okres od 30.07.2016 r. do 28.08.2016 r. i następne) w istocie jest dochodem, o którym mowa art. 7 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Jak wynika bowiem z oświadczeń skarżącej i akt sprawy, na co Sąd wskazywał już powyżej, dochód ten jedynie w miesiącu lipcu 2016 r. spowodował przekroczenie kryterium dochodowego o kwotę 4,69 zł, w dalszych kolejnych miesiącach powodował, że dochód rodziny skarżącej w przeliczeniu na osobę nie przekraczał kwoty
750 zł. Aktualnie skarżąca nie otrzymuje już świadczenia rehabilitacyjnego, co w ocenie Sądu dowodzi, iż nie jest to "ten dochód", o którym mowa w art. 7 ust. 3 powołanej ustawy, zaś odebranie jej świadczenia wychowawczego w drodze zaskarżonej decyzji nosi znamiona swoistej sankcji na przyszłość, skutkuje bowiem w okresie do września 2017 r., podczas gdy dochód rodziny skarżącej w przeliczeniu na osobę w rozważanym okresie nie przekracza kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
m.m.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło