II SA/Łd 278/18

Dnia 15 czerwca 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Sędziowie Sędzia WSA Joanna Sekunda – Lenczewska (spr.) Sędzia WSA Magdalena Sieniuć Protokolant Specjalista Anna Kośka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2018 roku sprawy ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję. a.bł. Zaskarżoną decyzją z dnia [...], znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., po rozpatrzeniu odwołania T. W. od decyzji z dnia [...] znak: [...], wydanej z upoważnienia Wójta Gminy C. przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C., w sprawie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego na S. W., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...], po rozpatrzeniu wniosku z dnia 29 listopada 2017 r., organ I instancji odmówił przyznania T. W. świadczenia wychowawczego na S. W., z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. W uzasadnieniu powołując przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. 2016 r., poz. 195 ze zm., dalej jako u.o.p.w.d.), tj. art. 4, art. 5 ust. 1, ust. 3 i ust. 4. organ I instancji wskazał, iż z przedłożonych dokumentów wynika, że w skład rodziny wnioskodawczyni wchodzi 5 osób, dochód miesięczny po doliczeniu dochodu uzyskanego w kwocie 3.468,06 zł wyniósł 4.098,11 zł, a w przeliczeniu na osobę w rodzinie 819,62 zł. Organ stwierdził, że świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko nie przysługuje, ponieważ miesięczny dochód na osobę wynoszący 819,62 zł przekroczył kryterium dochodowe. Od powyższej decyzji T. W. złożyła odwołanie, prosząc o ponowne rozpatrzenie wniosku. Strona wskazała, iż do tej pory pobierała świadczenie wychowawcze na drugie dziecko - nie ubiegała się o świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko ze względu na znacznie przekraczający dochód na osobę w rodzinie. Od 21 września 2017 r. małżonek przeszedł na emeryturę, dochody rodziny znacznie się zmniejszyły od października 2017 r. jego dochód z emerytury wynosi 3.468,06 zł netto miesięcznie. Najstarsza córka studiuje zaocznie i od 5 grudnia 2016 r. podjęła pracę na umowę zlecenie (co miesiąc zawiera nowe umowy z tym samym pracodawcą). Za grudzień córka otrzymała wynagrodzenie w styczniu 2017 r. - netto 630,05 zł i dochód ten był do tej pory największym dochodem. Skarżąca stwierdziła, iż od stycznia 2017 r. dochody są niższe i wskazała wysokość dochodów za poszczególne miesiące 2017 r. Stwierdziła, że umowy zlecenia córki z ostatnich miesięcy przedstawiła w GOPS i nie zostały wzięte pod uwagę. Wynagrodzenie z grudnia 2016 r., jako jedyne zostało wzięte pod uwagę przez GOPS do przeliczenia dochodu na osobę w rodzinie. Podkreśliła, że od października 2017 r. dochód miesięczny rodziny to 3.708,06 zł, co w przeliczeniu na osobę wynosi 741,612 zł. Uważa, że wyliczona przez GOPS kwota na osobę 819,62 zł znacznie odbiega od stanu obecnego. W toku postępowania odwoławczego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. przytaczając treść art. art. 2 pkt 1, 2, 4, 5, 14, 19 i 20 lit. c i d, art. 4 ust. 1-3, art. art. 5 ust. 1 i 3, 4, art. 7 ust. 1 i ust. 3, 3a oraz 18 ust. 1 i 2 u.o.p.w.d. wskazało, iż w analizowanej sprawie zachodzi sytuacja, o jakiej mowa w ww. art. 7 ust. 3a ustawy, bowiem jak wynika z akt sprawy, córka strony – M. W. w dniu 5 grudnia 2016 r. zawarła umowę zlecenia z P. S. prowadzącym działalność gospodarczą pod firmą P. P.-H. A na czas od dnia 5 grudnia 2016 r. do 31 grudnia 2016 r. Następnie z ww. zleceniodawcą zawarła kolejne umowy zlecenia, tj.: dnia 30 grudnia 2016 r. na okres od 1 stycznia 2017 r. do 31 stycznia 2017 r., dnia 1 stycznia 2017 r. na okres od 1 lutego 2017 r. do 28 lutego 2017 r., dnia 1 marca 2017 r. na okres od 1 marca 2017 r. do 31 marca 2017 r., dnia 1 kwietnia 2017 r. na okres od 1 kwietnia 2017 r. do 30 kwietnia 2017 r., dnia 28 kwietnia 2017 r. na okres od 1 maja 2017 r. do 31 maja 2017 r., dnia 1 czerwca 2017 r. na okres od 1 czerwca 2017 r. do 30 czerwca 2017 r., od dnia 30 czerwca 2017 r. na okres od 1 lipca 2017 r. do 31 lipca 2017 r., dnia 1 sierpnia 2017 r. na okres od 1 sierpnia do 31 sierpnia 2017 r., dnia 1 września 2017 r. na okres od 1 września 2017 r. do 30 września 2017 r., dnia 30 września 2017 r. na okres od 1 października 2017 r. do 31 października 2017 r., dnia 31 października 2017 r. na okres od 1 listopada 2017 r. do 30 listopada 2017 r., dnia 1 grudnia na okres od 1 grudnia 2017 r. do 31 grudnia 2017 r. We wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego odwołująca zaznaczyła, że w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na który jest ustalone prawo do świadczenia wychowawczego lub po tym roku, nastąpiła utrata i nastąpiło uzyskanie przez członka rodziny dochodu. Rodzina skarżącej składa się z 5 osób i stanowi ją T. W., H. W. (mąż wnioskodawczyni) oraz dzieci: M. W. (ur. 08.08.1996 r.) S. W. (ur. [...]) i A. W. (ur. [...]). Organ odwoławczy wyjaśnił, iż z akt sprawy wynika, że dochodem rodziny w 2016r. był dochód w kwocie 630,05 zł M. W. (uzyskany w okresie od 5.12.2016 r. do 31.12.2016 r.), ustalony na podstawie informacji uzyskanych w trybie art. 17 ust. 1 ustawy od organu podatkowego i ZUS oraz informacji PIT-11 wystawionej przez płatnika P. S. prowadzącego działalność pod firmą P. P. H. A P. S., z których wynika, że dochód wyniósł 822,52 zł, składka ubezpieczenie społeczne wyniosła 112,60 zł, podatek należny wyniósł 0,00 zł, składka na ubezpieczenie zdrowotne wyniosła 79,87 zł; według wyliczenia: 822,52 zł - 112,60 zł - 79,87 zł = 630,05 zł. Dochód ten podlega uwzględnieniu w dochodzie rodziny na zasadzie art. 2 pkt 20 lit. c w zw. z art. 7 ust. 2 u.o.p.w.d., tj. z uwzględnieniem liczby miesięcy, w których dochód był uzyskiwany, tj. w tym przypadku przez 1 miesiąc. Dochód M. W. uzyskany w 2016 r. z tytułu zatrudnienia w A Sp. z o.o. jest dochodem utraconym (dowód: zaświadczenie wystawione przez A Sp. z o.o. dnia 2 listopada 2016 r.) i stosownie do art. 7 ust. 1 u.o.p.w.d. nie podlega uwzględnieniu w dochodzie rodziny. Dochód H. W. uzyskany w 2016 r. z tytułu zatrudnienia jest dochodem utraconym (dowód: świadectwo służby z dnia 21 września 2017 r. wystawione przez Komendę Powiatową Policji w T.) i stosownie do art. 7 ust. 1 u.o.p.w.d. nie podlega uwzględnieniu w dochodzie rodziny. Od dnia 22 września 2017 r. H. W. nabył prawo do emerytury, której wysokość netto wynosi 3.468,06 zł i stanowi dochód uzyskany zgodnie z przepisem art. 7 ust. 3 u.o.p.w.d. W związku z powyższym miesięczny dochód rodziny T. W. po doliczeniu dochodu uzyskanego wyniósł 4.098,11 zł (630,05 zł + 3.468,06 zł), natomiast dochód na osobę w rodzinie wyniósł 819,62 zł (tj. 4.098,11 zł : 5 osób) i przekroczył kryterium dochodowe 800,00 zł. Prawidłowo zatem, w ocenie Kolegium, organ I instancji odmówił T. W. przyznania świadczeń wychowawczego na syna S. W. Odnosząc się do kwestii podniesionej przez stronę w odwołaniu, a dotyczącej zmniejszenia od stycznia 2017 r. dochodu córki M. W. z tytułu umów zlecenia Kolegium zważyło, iż okoliczności te, choć ważne z punktu widzenia odwołującej, pozostają bez wpływu na wynik sprawy. Ustawodawca w sposób ścisły określił bowiem zasady przyznawania świadczenia wychowawczego, nie dopuszczając tzw. uznania administracyjnego, w tym w ww. art. 7 ust. 2 i ust. 3a u.o.p.w.d. uregulował sposób obliczania dochodu rodziny w przypadku zaistnienia okoliczności uzyskania dochodu w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego i kontynuacji jego otrzymywania u tego samego zleceniodawcy. W art. 2 pkt 19 ustawy w sposób enumeratywny wskazał nadto sytuacje powodujące utratę dochodu, wśród których nie wymienił obniżenia dochodu. W przypadku pierwszego dziecka prawo do tego świadczenia uzależnił od spełnienia kryterium dochodowego i nie pozostawił organom możliwości przyznania świadczenia w sytuacji przekroczenia tego kryterium. Trudna sytuacja życiowa nie może mieć wpływu na określenie uprawnienia do otrzymania świadczenia na pierwsze dziecko (zob. wyrok WSA w Łodzi z dnia 22 czerwca 2017 r. sygn. akt II SA/Łd 272/17 - LEX nr 2321043). Organ odwoławczy zaznaczył nadto, iż decyzja w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego ma charakter związany. Tym samym w przypadku przekroczenia przez osobę wnioskującą o przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko kryterium dochodowego, określonego w art. 5 ust. 3 u.o.p.w.d., organ nie może uwzględnić takiego wniosku bez względu na wielkość przekroczenia, jak i inne towarzyszące temu okoliczności. Mając powyższe na uwadze, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. przywołaną na wstępie decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] wydaną z upoważnienia Wójta Gminy C. przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. w sprawie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego. Prawidłowość decyzji wydanej w postępowaniu odwoławczym, poprzez skargę skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, zakwestionowała T. W. zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego, przez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie art. 7 pkt 2, jak również art. 2 pkt 19 lit. c. u.o.p.w.d. Skarżąca wyjaśniła, że: - złe zinterpretowanie art. 7 pkt 2 u.o.p.w.d dotyczy końcowego sformułowania przywołanej regulacji "jeżeli dochód ten uzyskiwany jest w okresie na jaki ustalane jest prawo do zasiłku". Skarżąca podkreśliła, że dochody córki nie są otrzymywane w identycznej wysokości w dniu składania wniosku, z tym wziętym pod uwagę z grudnia 2016 r. Wyjaśniła, że był to jednorazowy największy dochód, który otrzymała córka do dnia dzisiejszego. Łącząc dochód uzyskany męża z dochodem córki z każdego innego i następnego miesiąca, dochód ten nie przekroczy wymaganego kryterium. W okresie rozpoznania wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego dochód na członka rodziny był niższy i nie przekraczał kwoty określonej przepisem art. 5 ust. 3 u.o.p.w.d.; - złe zinterpretowanie art. 2 pkt 19 lit. c. u.o.p.w.d. dotyczy przyjęcia przez organy, że w pojęciu utraty zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie mieści się zmiana warunków płacy, w tym przypadku spowodowana zmieniającym się czasem wykonywanej pracy na umowę zlecenia, co skutkuje różnymi dochodami w każdym miesiącu, a co za tym idzie błędnym ustalenie dochodu mojej rodziny i w konsekwencji stwierdzenie przekroczenia kryterium dochodowego. Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji oraz zwrot zaległych świadczeń od dnia złożenia wniosku wraz z należnymi odsetkami. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie z przywołanymi wyżej zasadami, należało uznać, że skarga jest zasadna. Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest kwestia prawidłowości odmowy przyznania skarżącej świadczenia wychowawczego. Zgodnie z art. 4 ust. 2 u.o.p.w.d. świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. W myśl art. 5 ust. 1 u.o.p.w.d., świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości 500 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie. Stosownie do art. 5 ust. 3 u.o.p.w.d., świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł. Ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie oznacza to dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych (art. 2 pkt 1 u.o.p.w.d.). Natomiast ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie członka rodziny oznacza to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem przepisów art. 7 ust. 1-3a, które regulują przypadki utraty i uzyskania dochodu (art. 2 pkt 2 u.o.p.w.d.). Z powyższych uregulowań wynika jednoznacznie, że uzyskanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko jest uzależnione od spełnienia kryterium dochodowego. Przy czym podkreślić należy, iż niniejszej sprawie wniosek skarżącej dotyczył przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko na okres od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r., zatem rokiem kalendarzowym (bazowym) , z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2016. W świetle niewątpliwych ustaleń organu wynika, że rodzina skarżącej składa się z 5 osób i stanowi ją T. W., H. W. (mąż skarżącej) oraz dzieci: M. W. (ur. [...]) S. W. (ur. [...]) i A. W. (ur. [...]). W przedmiotowej sprawie ustalenia faktyczne co do sposobu wyliczenia dochodu H. W. i M. W. z tytułu zatrudnienia w firmie A Sp. z o.o. nie są kwestionowane. Sporną kwestią okazało się zastosowanie i wykładnia przepisów prawa materialnego w zakresie zakwalifikowania dochodu, jaki osiągnęła w M. W. z tytułu umów zlecenia w P. P. H. A P. S., co miało wpływ na wyliczenie dochodu rodziny, a tym samym na treść kontrolowanej decyzji. Organy ustaliły, iż miesięczny dochód rodziny wyniósł 4.098,11 zł (630,05 zł + 3.468,06 zł), natomiast dochód na osobę w rodzinie wyniósł 819,62 zł (tj. 4.098,11 zł : 5 osób) i przekroczył kryterium dochodowe 800,00 zł. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organy niezasadnie przyjęły, że dochodem rodziny w 2016 r. był dochód w kwocie 630,05 zł M. W. (uzyskany w okresie od 5.12.2016 r. do 31.12.2016 r.) na zasadzie art. 2 pkt 20 lit. c w zw. z art. 7 ust. 2 u.o.p.w.d., tj. z uwzględnieniem liczby miesięcy, w których dochód był uzyskiwany, tj. w tym przypadku przez 1 miesiąc. Przyjmując wskazany sposób zaliczenia w/w dochodu M. W. organ popadł bowiem w sprzeczność, z jednej strony wskazując, że podstawą zaliczenia tegoż dochodu są przepisy dotyczące uzyskania dochodu (art. 2 pkt 20 lit. c w zw. z art. 7 ust. 2 u.o.p.w.d.), a następnie stwierdzając, że wobec zaistnienia w tym przypadku przesłanek art. 7 ust. 3a u.o.p.w.d. nie stosuje się przepisów dotyczących uzyskania dochodu. Niewątpliwie w myśl art. 7 ust. 3a u.o.p.w.d., przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu nie stosuje się do dochodu z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i dochodu z tytułu wyrejestrowania lub rozpoczęcia pozarolniczej działalności gospodarczej, jeżeli członek rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego utracili dochód z tych tytułów i w okresie 3 miesięcy, licząc od dnia utraty dochodu, uzyskali dochód u tego samego pracodawcy lub zleceniodawcy lub zamawiającego dzieło lub ponownie rozpoczęli pozarolniczą działalność gospodarczą. Zgodnie z wyżej cytowanym przepisem w przypadku, gdy członek rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego utracił dochód z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i dochodu z tytułu wyrejestrowania lub rozpoczęcia pozarolniczej działalności gospodarczej i w okresie 3 miesięcy, licząc od dnia utraty dochodu, uzyskali dochód u tego samego pracodawcy lub zleceniodawcy lub zamawiającego dzieło lub ponownie rozpoczęli pozarolniczą działalność gospodarczą, nie stosuje się przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu. Taka też sytuacja dotyczy M. W. W ocenie Sądu, skoro do M. W. w związku z zawieraniem kolejnych, wymienionych w stanie faktycznym umów zlecenia ma zastosowanie art. 7 ust. 3a u.o.p.w.d., to nie można dochodu jaki otrzymała w grudniu 2016 r. (w roku bazowym) traktować jako dochodu uzyskanego (a tym samym nie może znaleźć zastosowania przyjęty przez organ art. 2 pkt 20 lit. c w zw. z art. 7 ust. 2 u.o.p.w.d.), lecz jako dochód podlegający zaliczeniu zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 2 u.o.p.w.d. W tym przypadku dochód córki skarżącej osiągnięty przez nią w grudniu 2016r., (po stosownych odliczeniach) należało rozliczyć jako przeciętny miesięczny dochód osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres na jaki ustalone jest prawo do świadczenia wychowawczego, czyli wskazany dochód jako uzyskany przez M. W. w roku bazowym 2016 r., organy winny podzielić przez 12 miesięcy. Dopiero tak wyliczony dochód M. W. podlega doliczeniu do dochodów pozostałych członków rodziny (w tym przypadku H. W.), stanowiąc w myśl art. 2 pkt 4 u.o.p.w.d. składnik dochodu rodziny (suma dochodów członków rodziny). Wobec wskazanych motywów nie mają żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia zarzuty podnoszone przez skarżącą. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, iż organ dopuścił się w kontrolowanej sprawie naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię wskazanych przepisów, co miało wpływ na wynik sprawy. Dlatego też, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań. M.K.