II SA/Łd 281/10

Dnia 19 maja 2010 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi - Wydział II Agnieszka Grosińska po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2010 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku A.S. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A.S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie sprzeciwu w sprawie zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych postanawia odmówić stronie skarżącej przyznania prawa pomocy. AG A.S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Wojewody [...] w przedmiocie sprzeciwu w sprawie zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 marca 2010 r. skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 500 złotych. W odpowiedzi na wezwanie, pismem z dnia 7 kwietnia 2010 r. strona wystąpiła z żądaniem przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując, iż jedynym źródłem utrzymania jest emerytura w wysokości 1006 złotych. Oświadczyła, że posiada na utrzymaniu córkę i wnuczkę. Stara się, aby wnuczka miała jak najlepsze warunki rozwoju, inwestuje zatem w jej rozwój intelektualny, książki, Internet, wyjazdy na wykłady. Nie stać jej jednak na opłacenie sprawy w sądzie. Z załączonej do pisma kopii polecenia przelewu wynika, iż strona od 18 miesięcy spłaca kredyt w wysokości 60.000 złotych, którego miesięczna rata wynosi ok. 780 złotych. W złożonym natomiast na urzędowym formularzu oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca wskazała, że jest wdową, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i nikogo nie ma na utrzymaniu. Otrzymuje wynagrodzenie za pracę w wysokości ok. 1000 złotych. Posiada dom o powierzchni ok. 120 m kw. (4x32m). Strona nie zadeklarowała posiadania oszczędności, wartościowych przedmiotów ani papierów wartościowych. Z uwagi na fakt, że dane wynikające ze złożonego pisma oraz oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach pozostają w sprzeczności i nie pozwoliły na ustalenie zdolności płatniczych skarżącej, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy, strona została wezwana do nadesłania w terminie 7 dni, dodatkowych informacji oraz dokumentów: wyciągów z rachunków bankowych, których strona jest posiadaczem lub współposiadaczem za ostatnie 3 miesiące, informacji o stanie rodzinnym oraz dochodach i majątku osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, informacji o podjętym przez skarżącą zatrudnieniu i wysokości osiąganego z tego tytułu dochodu, informacji o posiadanych samochodach, a także wysokości o wysokości średnich miesięcznych wydatków, ze szczególnym uwzględnieniem umowy zawartej w A (kwota zobowiązania, liczba rat, cel zaciągnięcia zobowiązania). Pismo sądowe zawierające wezwanie do nadesłania informacji zostało doręczone stronie skarżącej w dniu 28 kwietnia 2010 r., jednak strona nie dopełniła nałożonego nim obowiązku i nie przedstawiła żądanych informacji. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi zważył, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stanowi ono realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie prawa człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 z późn. zm.). Wskazać jednak należy, iż prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony, czy to przez działanie prawa, czy faktycznie, ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne ze wskazanymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa i gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały. Stąd ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 roku w sprawie P., C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, dostępny w Systemie Informacji Prawnej LEX nr 75481). Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) - dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Ustosunkowując się do wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych stwierdzić należy, że w stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, a tym samym wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim zauważyć należy, że warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez nią, iż spełnia ustawowe przesłanki. W interesie strony leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena zdolności płatniczych nie sprowadza się bowiem tylko do stwierdzenia, że wnioskodawca uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. o sygn. akt GZ 71/04). Informacje przedstawione przez skarżącą w piśmie z dnia 7 kwietnia 2010 r. oraz oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie pozwalały na ocenę jej zdolności płatniczych. Po pierwsze, należy zauważyć, iż strona udzielała sprzecznych informacji, polegających na tym, iż: 1) z wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych wynika, iż osiąga dochody z tytułu emerytury, zaś z oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu – z tytułu wynagrodzenia za pracę; 2) we wniosku podała, iż ma na utrzymaniu córkę i wnuczkę, w oświadczeniu – nikogo nie ma na utrzymaniu (rubryka 6) Po drugie, strona zadeklarowała osiąganie dochodów w wysokości ok. 1000 złotych brutto (z przekazu pocztowego wynika, iż strona otrzymuje kwotę 858,91 złotych netto), deklarując jednocześnie, iż nie posiada żadnych innych dochodów ani oszczędności. Jednocześnie strona oświadczyła, że spłaca kredyt w wysokości 60.000 złotych, którego miesięczna rata wynosi 780,30 złotych, utrzymuje córkę i wnuczkę, której zapewnia wyjazdy, nie oszczędza na zakupie książek, dostępie do Internetu etc. Z prostego zestawienia danych wynika, iż po opłaceniu raty kredytu na utrzymanie pozostaje skarżącej kwota w wysokości ok. 78 złotych. Powyższe daje podstawy do twierdzenia, że strona nie zadeklarowała wszystkich osiąganych dochodów bądź też posiadanych oszczędności. Tym samym Sąd nie uznał za wiarygodne oświadczenia skarżącej o stanie majątkowym i dochodach i wezwał stronę do przedstawienia szczegółowych dodatkowych informacji. Jednakże, mimo że to w interesie strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy leży wykazanie, że nie posiada niezbędnych środków na udział w postępowaniu, strona nie udzieliła odpowiedzi na wezwanie Sądu. W konsekwencji, uznając, iż oświadczenie wnioskodawczyni nie jest wiarygodne, niemożliwym stało się uwzględnienie wniosku strony. Wobec powyższego wniosek należało oddalić, a na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu. AG