II SA/Łd 283/26

Dnia 22 maja 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 maja 2026 roku sprawy ze sprzeciwu J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 19 marca 2026 roku nr KO.441.14.2026 w przedmiocie uznania za nienależnie pobrane i zobowiązania do zwrotu świadczenia pielęgnacyjnego oddala sprzeciw. es 1. Zaskarżoną do tutejszego Sądu decyzją z dnia 19 marca 2026 r., znak KO.441.14.2026 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim, po rozpatrzeniu odwołania Pani J. G. od decyzji Burmistrza Opoczna Nr DSRAIDM.6301.398.2025.KZ z dnia 27 stycznia 2026 r., w sprawie ustalenia i przypisania do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia 01.03.2025 r. do dnia 31.10.2025 r. w wysokości 26.296,00 zł (należność główna), działając na podstawie art. 13 8 §2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r., poz. 1691), dalej "k.p.a.", uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. 1. Kolegium wskazało, że ww. decyzją organ I instancji ustalił i zobowiązał Panią J. G. do zwrotu nienależnie pobranego na męża S. G. świadczenia pielęgnacyjnego, za okres od 01.03.2025 r. do 31.10.2025 r. w wysokości 26.296,00 zł. 1. W uzasadnieniu decyzji, powołując się m. in. na art. 17 i art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 63 ust., 11 ustawy o świadczeniu wspierającym, organ wskazał, że: 1) Decyzją Nr DSRIA.63 01.23 8.2022.SB z dnia 19.12.2022 r., zmienioną decyzjami z dnia 08.01.2024 r. Nr DSRAIDM.6301.49.2023.KZ.W i z dnia 08.01.2025 r. Nr DSRAIDM.6301. 13.2025.SB.W, przyznano Pani J. G. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad mężem S. G., który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym od dnia 01.04.2019 r. bezterminowo. 2) W dniu 14.10.2025 r. wpłynęło do organu I instancji oświadczenie Pani J. G., w którym poinformowała o złożeniu wniosku do ZUS o świadczenie wspierające. 3) Z raportu systemowego z dnia 24.11.2025 r. wynika, iż Pan S. G. ma przyznane świadczenie wspierające od dnia 01.03.2025 r. 4) Decyzją Nr DSRAiDM.6301.397.2025.KZ z dnia 10.12.2025 r. uchylono prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przyznanego zainteresowanej na męża. 5) W dniu 29.12.2025 r. wszczęto postępowanie administracyjne zmierzające do wydania decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego, które zakończono dnia 14.01.2026 r. 6) Ustalono, że świadczenie pielęgnacyjne pobrane przez Panią J. G. w okresie od 01.03.2025 r. do 31.10.2025 r., w wysokości 26.296,00 zł jest świadczeniem nienależnie pobranym i podlega zwrotowi. 2. Od ww. decyzji z dnia 27 stycznia 2026 r. Pani J. G. wniosła odwołanie, wnosząc o jej uchylenie. Skarżąca wskazała, że podstawą wydania zaskarżonej decyzji, był fakt przyznania jej mężowi świadczenia wspierającego na podstawie decyzji Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, z "wyrównaniem wstecznym" obejmującym okres, w którym pobierała świadczenie pielęgnacyjne, jednocześnie rezygnując ze swojej emerytury. Skarżąca nie zgadza się z tą decyzją, ponieważ w okresie pobierania świadczenia pielęgnacyjnego posiadała ważną ostateczną decyzję administracyjną, przyznającą jej to świadczenie i pobierając je działała w "pełnej dobrej wierze". W trakcie wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego jej mąż nie posiadał decyzji przyznającej świadczenie wspierające, a tym samym nie istniały przesłanki do uznania świadczenia pielęgnacyjnego za nienależnie pobrane. Nie miała żadnych informacji, które wskazywałby, że w przyszłości zostanie ono przyznane z mocą wsteczną. Postępowanie przed WZON miało charakter odrębny i niezależny od niej. Nie miała żadnego wpływu na wynik, jak i na termin wydania decyzji. Skarżąca wskazuje, że w celu uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zrezygnowała z przysługującej jej emerytury, pozbawiając się stałego i pewnego źródła dochodu. Wystąpiła do ZUS o przywrócenie prawa do emerytury oraz wypłatę zaległych świadczeń od 01.03.2025 r. do 31.10.2025 r., ale ZUS wydał decyzję odmowną (kopia decyzji w załączeniu do odwołania). Pani J. G. podnosi, że nie miała świadomości, iż przyznanie mężowi świadczenia wspierającego może skutkować uznaniem pobieranego przez nią świadczenia pielęgnacyjnego za nienależne. Wskazuje, że nie została należycie poinformowana o okolicznościach powodujących utratę prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ani o obowiązku jego zwrotu. Otrzymane pouczenie było dla niej niezrozumiałe, niejasne i nie zostało jej w żaden sposób wytłumaczone. Nie miała możliwości skonsultowania jego treści z osobami kompetentnymi, ponieważ nie otrzymała jego kopii. Prawdopodobnie podpisała dokument na miejscu bez realnej świadomości skutków prawnych, co uczyniła w zaufaniu do organu administracji. W jej ocenie, w tej sytuacji, obciążenie jej obowiązkiem zwrotu kwoty 26.296,00 zł narusza zasadę zaufania obywatela do organów Państwa oraz zasadę słuszności. Uważa, że przerzucenie na nią negatywnych konsekwencji opóźnionego rozstrzygnięcia innego organu administracji należy uznać za rażąco niesprawiedliwe. 2. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2025 r., poz. 1208 ze zm.), zwanej dalej "u.ś.r.", która określa warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ich ustalania, przyznawania i wypłacania. Stosownie do art. 32 ust. 2 u.ś.r. w sprawach w niej nieuregulowanych stosuje się przepisy k.p.a., z zastrzeżeniem ust. 3. 3. Kolegium wskazało, że w związku z wejściem w życie z dniem 1 stycznia 2024 r. ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r" poz. 1429 ze zm.), zwanej dalej "u.ś.w.", z mocy art. 63 ust. 6 tej ustawy, świadczenie pielęgnacyjne albo specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie zmienianej w art. 51, nie przysługują jeżeli osoba wymagająca opieki ma przyznane prawo do świadczenia wspierającego. 4. W dalszej kolejności Kolegium zauważyło, że wyplata świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie, zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie zmienianej w art. 51, podlega wstrzymaniu, jeżeli osoba wymagająca opieki lub osoba uprawniona do jej reprezentowania złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wspierającego (art. 63 ust. 9 u.ś.w.). W przypadku odmowy przyznania osobie wymagającej opieki świadczenia wspierającego lub pozostawienia wniosku o to świadczenie bez rozpatrzenia, odpowiednio świadczenie pielęgnacyjne albo specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie zmienianej w art. 51, wypłaca się od miesiąca, w którym wstrzymano ich wypłatę do końca okresu na jaki je przyznano, jeżeli osoba spełnia warunki określone w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym (art. 63 ust. 10 u.ś.w.). 5. Na mocy obecnie obowiązujących (od 01.01.2024 r.) przepisów u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne jest przyznawane wyłącznie opiekunom osób niepełnosprawnych do ukończenia 18 roku życia. Natomiast dla niepełnosprawnych osób pełnoletnich przewidziane jest świadczenie wspierające, z którego osoby takie mają w założeniu ustawodawcy finansować koszty opieki. Świadczenie pielęgnacyjne zostało więc zastąpione w obecnym stanie prawnym (w przypadku osób pełnoletnich) świadczeniem wspierającym. Nie można też nie zauważyć, że świadczenie pielęgnacyjne było przyznawane na rzecz opiekuna, obecnie zaś świadczenie wspierające przyznawane jest na rzecz osoby niepełnosprawnej. 6. Kolegium wskazało, że z akt sprawy wynika, iż: 1) Skarżąca miała przyznane świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad mężem S. G. od dnia 01.04.2019 r. bezterminowo (decyzja Nr DSRIA.63 01.23 8.2022.SB z dnia 19.12.2022 r. zmieniona decyzjami z dnia 08.01.2024 r. Nr DSRAIDM.6301.49.2023.KZ.W i z dnia 08.01.2025 r. Nr DSRAIDM.6301.13.2025.SB.W); 2) Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Łodzi w dniu 31:08.2025 r. decyzją Nr 10/001155/2025/1 ustalił poziom potrzeby wsparcia dla Pana S. G. od dnia złożenia wniosku, tj. od dnia 20.01.2025 r.; 3) W dniu 14.10.2025 r. skarżąca poinformowała, że w styczniu 2025 r. został złożony wniosek o przyznanie świadczenia wspierającego na męża, który został rozpatrzony pozytywnie. Na dzień złożenia oświadczenia zainteresowana wskazała, że nie otrzymała wyrównania; 4) Zakład Ubezpieczeń Społecznych poinformował Pana S. G. pismem z dnia 21.11.2025 r. znak sprawy: 010070.673.9388116.2025 o przyznaniu świadczenia wspierającego na okres: I. od dnia 20.01.2025 r. do dnia 31.01.2031 r. w kwocie 1.517,10 zł, II. od dnia 01.02.2025 r. do 28.02.2025 r. w kwocie 3.919,00 zł, III. od dnia 01.03.2025 r. do 31.01.2032 r. w kwocie 4.134,00 zł miesięcznie. 5) Decyzją Nr DSRAIDM.6301.397.2025.KZ z dnia 10.12.2025 r. uchylono od dnia 01.03.2025 r. decyzję Nr DSRIA.6301.238.2022.SB z dnia 19.12.2022 r. wraz z decyzjami ja zmieniającymi, przyznająca Pani J. G. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad mężem S. G.. 6) Zaskarżoną decyzją Nr DSRAIDM.6301.398.2025. KZ z dnia 27 stycznia 2026 r. ustalono i zobowiązano skarżącą do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego na Pana S. G., za okres od dnia 01.03.2025 r. do dnia 31.10.2025 r. w wysokości 26.296,00 zł. 7. Kolegium zauważyło, że co do zasady problematyka nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego została uregulowana w przepisach u.ś.r. Ustawodawca wprowadził zasadę, że osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu - art. 30 ust. 1 u.ś.r. Zgodnie zaś z art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się ¡świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Nienależnie pobrane świadczenia rodzinne podlegają egzekucji w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 30 ust. 7 u.ś.r.). 8. W ocenie Kolegium w realiach rozpoznawanej sprawy istotne jest, iż z woli ustawodawcy, na mocy art. 63 ust. 11 u.ś.w., za nienależnie pobrane świadczenie pielęgnacyjne albo specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie zmienianej w art. 51, uważa się świadczenie lub zasiłek wypłacone za okres, za który osoba wymagająca opieki otrzymała świadczenie wspierające. W świetle powołanego przepisu, gdy pokrywają się okresy pobierania świadczenia pielęgnacyjnego i ustalenia prawa do świadczenia wspierającego, świadczenie pielęgnacyjne jest świadczeniem nienależnie pobranym, skoro zostało wypłacone za okres przyznanego osobie z niepełnosprawnością świadczenia wspierającego. Z sytuacją taką mamy do czynienia w analizowanej sprawie. 9. SKO podkreśliło, iż art. 63 ust. 11 u.ś.w. jest to odrębny i niezależny od regulacji u.ś.r. (art. 30 ust. 2 u.ś.r.) przepis szczególny, co oznacza, że poza przesłanką jednoczesnego pobierania dwóch świadczeń (pielęgnacyjnego i wspierającego) nie wymaga spełnienia innych warunków dla uznania, że świadczenie pielęgnacyjne zostało nienależnie pobrane. Przyjąć należy, że na definicję nienależnie pobranego świadczenia określoną w art. 63 ust. 11 u.ś.w. składa się wyłącznie element obiektywny w postaci pobrania przez opiekuna świadczenia pielęgnacyjnego w tym samym okresie, za który jego podopieczny otrzymał świadczenie wspierające, z kolei element subiektywny, czyli stan świadomości (woli) osoby pobierającej świadczenie pielęgnacyjne pozostaje zasadniczo bez znaczenia. Takie też stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 11 lipca 2025 r., sygn. akt II SA/Łd 243/25, LEX nr 3897935, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 23 maja 2025 r., sygn. akt II SA/G1 1671/24, LEX nr 3888617). 10. Znaczenie dla uznania świadczenia pielęgnacyjnego za nienależnie pobrane ma wyłącznie wskazany wyżej fakt jednoczesnego pobierania obu świadczeń, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie (por. ww. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 23 maja 2025 r., sygn. akt II SA/G1 1671/24 oraz wyrok WSA w Łodzi z dnia 16 października 2025 r. sygn. akt II SA/Łd 612/25, dostępny na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"). W świetle przytoczonych regulacji uzasadnione jest twierdzenie, że stosownie do art. 63 ust. 6 i ust. 11 u.ś.w. świadczenie pielęgnacyjne zostało nienależnie pobrane. 11. W związku z powyższym, zarzuty skarżącej odnoszące się zasadniczo do wykładni art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r,, który uznanie świadczenia za nienależnie pobrane uzależnia od świadomości osoby pobierającej świadczenie co do tego, czyjej się ono należało, czy nie (złej lub dobrej woli), nie mogły zatem zostać uwzględnione. Przepis ten nie miał bowiem zastosowania przy wydaniu zaskarżonej decyzji. 12. Reasumując, organ II instancji uznał, iż organ I instancji prawidłowo wydał decyzję stwierdzającą nienależnie pobrane przez skarżącą świadczenie pielęgnacyjne oraz zwrot tych świadczeń. 13. Niezależnie od powyższego, w ocenie Kolegium, wątpliwość budzi okres, za który orzeczono rzeczony zwrot. Mianowicie z informacji z dnia 21.11.2025 r. znak sprawy: 010070.673.9388116.2025 Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynika, że S. G. miał przyznane świadczenie wspierające od dnia 20.01.2025 r. do dnia 31.01.2032 r. Z kolei w raporcie CBB - świadczenia wspierającego za okres: 2025-10-27 - 2025-11-23, wygenerowanym w dniu 24.11.2025 r., na który powołuje się organ I instancji dotyczącym przyznania świadczenia wspierającego Panu S. G., widnieje data początku: 01.03.2025 r. dotycząca przyznania świadczenia wspierającego w wartości 4.134,00 zł miesięcznie do dnia 31.01.2032 r. W raporcie tym wskazano także, że świadczenie wspierające w wartości 3.919,00 zł za okres od dnia 20.01.2025 r. do dnia 28.02.2025 r. - zrealizowane. Okoliczności te nie były przedmiotem rozważań organu I instancji. Należy zaznaczyć, iż ww. art. 63 ust. 11 u.ś.w. nie daje organom możliwości uznaniowego ustalania kwoty podlegającej zwrotowi. Brak jest także regulacji dających organom możliwość do odstąpienia od dochodzenia zwrotu należności, o których mowa wyżej. W tym zakresie organ jest związany jednoznacznym brzmieniem tego przepisu, nakazującego uznanie za nienależnie pobrane - świadczenie wypłacone za okres, za który osoba wymagająca opieki otrzymała świadczenie wspierające, W konsekwencji okoliczność ta - ustalenie okresu, za który osoba wymagająca opieki otrzymała świadczenie wspierające - wymaga bezspornego ustalenia w toku ponownego rozpatrywania sprawy. 14. Końcowo, odnosząc się do zawartego w odwołaniu "wniosku ewentualnego", w którym odwołująca zwraca się do Kolegium o: odstąpienie od żądania zwrotu, ewentualnie umorzenie w całości, a w dalszej kolejności o umorzenie w części lub rozłożenia na raty dochodzonej należności, z uwagi na trudną sytuację życiową, zdrowotną i materialną, Kolegium poinformowało, iż w granicach rozpoznawanej sprawy pozostaje jedynie kwestia orzeczenia przez właściwy organ administracji publicznej o nienależnie pobranym świadczeniu pielęgnacyjnym i obowiązku jego zwrotu. Podnoszone przez skarżącą okoliczności, mogą być ewentualnie przedmiotem odrębnego postępowania, gdy zakończone zostanie postępowanie w niniejszej sprawie, w razie złożenia przez skarżącą na podstawie art. 30 ust. 9 u.ś.r., odrębnego wniosku do właściwego organu I instancji (w tym przypadku Burmistrza Opoczna) o umorzenie spornych świadczeń w całości lub w części, ewentualnie ich rozłożenie na raty. W tym przepisie chodzi m.in. o takie przypadki, w których wykonanie zobowiązania doprowadziłoby do istotnego pogorszenia sytuacji rodziny i narażenia na niemożność zaspokojenia koniecznych potrzeb bytowych jej członków. W tym jednak postępowaniu, dotyczącym oceny decyzji o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego, podnoszona przez skarżącą kwestia (zagrożenia bezpieczeństwu finansowemu skarżącej, pogorszenie jej sytuacji życiowej, trudnej sytuacji zdrowotnej) pozostać musi poza oceną Kolegium. 15. Z powyższych względów, w ocenie Kolegium, należało uchylić decyzję organu I instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia. 1. Sprzeciw od ww. decyzji wniosła Kolegium J. G.. 1. Zaskarżonej decyzji zarzucono: a. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 63 ust. 11 ustawy o świadczeniu wspierającym, b. naruszenie art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., c. naruszenie zasady zaufania obywatela do organów państwa d. naruszenie zasady proporcjonalności i sprawiedliwości społecznej, poprzez nieuwzględnienie wyjątkowych okoliczności sprawy, w szczególności działania skarżącej w dobrej wierze oraz posiadania w spornym okresie ostatecznej decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne. 2. Na podstawie ww. zarzutów w sprzeciwie wniesiono o: a. uchylenie w całości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 19 marca 2626 r., znak KO.441.14.2026, b. zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych (jeżeli zostaną poniesione). 3. W uzasadnieniu sprzeciwu podniesiono, iż ww. decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego i procesowego. Organ nie ustalił bezspornie okresu pobierania świadczenia wspierającego, a skarżąca działała w pełnej dobrej wierze, posiadając ostateczną decyzję przyznającą świadczenie pielęgnacyjne. Dodatkowo, w spornym okresie skarżąca: 1) posiadała ważną i ostateczną decyzję administracyjną przyznającą świadczenie pielęgnacyjne, 2) działała w pełnej dobrej wierze, 3) zrezygnowała z przysługującej jej emerytury, 4) nie miała żadnego wpływu na termin i sposób rozpatrzenia sprawy przez ZUS oraz WZON. 4. W tych okolicznościach utrzymanie w obrocie prawnym zaskarżonej decyzji narusza konstytucyjne standardy ochrony praw jednostki oraz zasadę sprawiedliwości społecznej. 5. W okresie objętym sporem skarżąca, w celu spełnienia ustawowych warunków do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, zrezygnowała z przysługującej jej emerytury, co było działaniem nieodwracalnym w danym czasie i podjętym w zaufaniu do obowiązującej, ostatecznej decyzji administracyjnej organu. Rezygnacja z emerytury pozbawiła skarżącą jedynego stałego i pewnego źródła dochodu. 6. W wyniku przyznania osobie wymagającej opieki świadczenia wspierającego z mocą wsteczną oraz następczego zakwestionowania prawa do wcześniej wypłaconego świadczenia pielęgnacyjnego, skarżąca została de facto pozbawiona jakichkolwiek środków do życia za okres od 1 marca 2025 r. do 31 października 2025 r. Jednocześnie Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił wypłaty zaległej emerytury za ten sam okres, co doprowadziło do sytuacji, w której skarżąca nie otrzymała żadnego świadczenia kompensującego jej rezygnację z emerytury. 7. Taki stan rzeczy, zdaniem skarżącej, prowadzi do rażącego naruszenia zasad sprawiedliwości społecznej oraz zasady zaufania obywatela do organów państwa, gdyż negatywne konsekwencje opóźnionych i nieskoordynowanych działań różnych organów administracji publicznej zostały w całości przeniesione na skarżącą. Skarżąca nie miała żadnej realnej możliwości przewidzenia, że świadczenie wspierające zostanie przyznane z wyrównaniem wstecznym, ani tym bardziej że skutkiem tego będzie uznanie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego za nienależne. 8. W ocenie skarżącej pominięcie powyższych okoliczności przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji prowadzi do nieproporcjonalnej ingerencji w jej sytuację majątkową i życiową oraz pozostaje w sprzeczności z konstytucyjną zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa. 9. Zaskarżona decyzja narusza również konstytucyjne zasady ochrony praw jednostki, w szczególności zasadę demokratycznego państwa prawnego wyrażoną w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Z zasady tej Trybunał Konstytucyjny wywodzi m.in. zasadę ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz zasadę ochrony praw słusznie nabytych. Skarżąca, działając w oparciu o obowiązującą i ostateczną decyzję administracyjną, miała prawo oczekiwać stabilności swojej sytuacji prawnej oraz tego, że działania organów państwa nie doprowadzą do pozbawienia jej środków niezbędnych do życia. 10. Zdaniem skarżącej doszło do sytuacji, w której państwo - poprzez niespójne i nieskoordynowane działania różnych organów administracji publicznej - najpierw skłoniło skarżącą do rezygnacji z emerytury, a następnie odmówiło jej zarówno prawa do tej emerytury, jak i zachowania wypłaconego świadczenia pielęgnacyjnego. Taki mechanizm prowadzi do naruszenia art. 2 Konstytucji RP, gdyż prowadzi do nieproporcjonalnego i nadmiernego obciążenia jednostki skutkami zmian regulacyjnych oraz praktyki ich stosowania. 11. Ponadto zaskarżone rozstrzygnięcie pozostaje w sprzeczności z art. 7 Konstytucji RP, zgodnie z którym organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Choć organy administracji powołują się na literalne brzmienie art. 63 ust. 11 ustawy o świadczeniu wspierającym, to pomijają konieczność jego stosowania w zgodzie z normami konstytucyjnymi, w szczególności z zasadą proporcjonalności oraz zakazem przerzucania na obywatela nadmiernych i nieprzewidywalnych konsekwencji działania państwa. 12. W ocenie skarżącej, tak daleko idąca ingerencja w jej sytuację majątkową, prowadząca do faktycznego pozbawienia jej środków do życia, narusza również art. 30 Konstytucji RP, gwarantujący poszanowanie godności człowieka, która powinna być chroniona także w relacjach jednostki z organami administracji publicznej. 2. W odpowiedzi na sprzeciw Kolegium wniosło o jego oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: 3. Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. 1. Zgodnie z regulacją art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm.), [dalej: "P.p.s.a."], od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. 2. Granice rozpoznania sprzeciwu od decyzji przez sąd administracyjny zostały określone w art. 64e P.p.s.a., który stanowi, iż rozpoznając sprzeciw, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a. Zgodnie zaś z art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Jeżeli organ pierwszej instancji dokonał w zaskarżonej decyzji błędnej wykładni przepisów prawa, które mogą znaleźć zastosowanie w sprawie, w decyzji organ odwoławczy określa także wytyczne w zakresie wykładni tych przepisów (art. 138 § 2a K.p.a.). 3. Naruszenie przepisów postępowania, o którym mowa w art. 138 § 2 K.p.a. zachodzi, gdy organ I instancji nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego, gdy postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone z rażącym naruszeniem przepisów procesowych bądź w sytuacji nieustalenia istotnych okoliczności faktycznych niezbędnych do prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego. Wystąpienie wskazanych naruszeń spowoduje, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy będzie miał wpływ na jej rozstrzygnięcie (tak A. Kabat [w:] B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, A. Kabat, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2024, art. 64(e)). 4. Sprzeciw powoduje zatem wszczęcie postępowania w zakresie ograniczonym do kontroli decyzji kasacyjnej, z uwzględnieniem tylko kryteriów formalnych. Sprzeciw nie jest środkiem prawnym służącym kontroli materialnoprawnej podstawy decyzji. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny, rola sądu administracyjnego kontrolującego decyzję o charakterze kasacyjnym sprowadza się do analizy przyczyn, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej przepisem art. 138 § 2 K.p.a. Sąd jest władny uwzględnić sprzeciw wyłącznie, gdy uchylenie decyzji pierwszoinstancyjnej i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania nie wynikało z przesłanek określonych ww. przepisem (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lipca 2021 r. II OSK 1190/21; wszystkie powoływane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W rezultacie uwzględnienie sprzeciwu może nastąpić jedynie w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia art. 138 § 2 K.p.a. 5. Po dokonaniu, w świetle powyższych kryteriów, analizy zasadności wydania w niniejszej sprawie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim decyzji z dnia 19 marca 2026 r., znak KO.441.14.2026, będącej decyzją kasacyjną, Sąd nie dostrzegł wad ww. decyzji, które uzasadniałyby jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. 6. Na wstępie wskazać należy, że z dniem 1 stycznia 2024 r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429 z późn. zm.), [dalej: "u.ś.w."]. Powołana ustawa zmieniła zasady przyznawania wsparcia opiekunom osób niepełnosprawnych. Świadczenie pielęgnacyjne od 1 stycznia 2024 r. jest przyznawane wyłącznie opiekunom osób niepełnosprawnych do ukończenia 18 roku życia. Natomiast dla niepełnosprawnych osób pełnoletnich przewidziane jest świadczenie wspierające, z którego osoby takie mają w założeniu ustawodawcy finansować koszty opieki. Świadczenie pielęgnacyjne zostało więc zastąpione w obecnym stanie prawnym (w przypadku osób pełnoletnich) świadczeniem wspierającym. Nie można też nie zauważyć, że świadczenie pielęgnacyjne było przyznawane na rzecz opiekuna, obecnie zaś świadczenie wspierające przyznawane jest na rzecz osoby niepełnosprawnej. 7. Materialnoprawnymi podstawami wydanych w sprawie decyzji były przede wszystkim przepisy cyt. wyżej u.ś.w. oraz przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 390 z późn. zm.), [dalej: "u.ś.r."]. Ustalenie prawa do świadczenia wspierającego oraz jego wypłata następują na wniosek osoby, o której mowa w art. 3 ust. 2 u.ś.w. lub osoby upoważnionej do jej reprezentowania. Wniosek składa się nie wcześniej niż w miesiącu, w którym decyzja ustalająca poziom potrzeby wsparcia stała się ostateczna. Wniosek składa się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (art. 9 ust. 1-3 u.ś.w.). Przyznanie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych świadczenia wspierającego nie wymaga wydania decyzji. ZUS wydaje zaś decyzję w sprawach odmowy przyznania świadczenia wspierającego, uchylenia lub zmiany prawa do świadczenia wspierającego oraz nienależnie pobranego świadczenia wspierającego (art. 13 ust. 1 i 4 u.ś.w.). 8. W rozdziale 7 u.ś.w. zawarte są przepisy przejściowe, dostosowujące i przepis końcowy. Stosownie do art. 63 ust. 1 u.ś.w. w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym (czyli ustawy o świadczeniach rodzinnych, dalej: "u.ś.r."), do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Art. 63 ust. 2 stanowi zaś, że osoby, którym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, albo od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym (u.ś.r.), zachowują, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane, z uwzględnieniem ust. 3 i 4. Pokreślić należy, że zgodnie z art. 63 ust. 6 u.ś.w. świadczenie pielęgnacyjne albo specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym (u.ś.r.), albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie zmienianej w art. 51, nie przysługują jeżeli osoba wymagająca opieki ma przyznane prawo do świadczenia wspierającego. (Wypłata świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym (u.ś.r.), lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie zmienianej w art. 51, podlega wstrzymaniu, jeżeli osoba wymagająca opieki lub osoba uprawniona do jej reprezentowania złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wspierającego (art. 63 ust. 9 u.ś.w.). 9. Jak wynika z powołanych wyżej przepisów świadczenie wspierające oraz świadczenie pielęgnacyjne wykluczają się wzajemnie, bowiem – jak wskazano już wyżej – celem u.ś.w. było zastąpienie świadczenia pielęgnacyjnego przez świadczenie wspierające. Powołane wyżej przepisy przewidują, że jeśli osoba z niepełnosprawnością zaczyna pobierać świadczenie wspierające, jej opiekun traci prawo do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego za ten sam okres (art. 63 ust. 6 u.ś.w.). Oznacza to, że przyznanie świadczenia wspierającego osobie wymagającej opieki automatycznie powoduje utratę prawa opiekuna do dotychczasowego wsparcia finansowego w formie świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok WSA w Lublinie z 8.05.2025 r., II SA/Lu 74/25). 10. W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje w niniejszej sprawie, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznał podopiecznemu wnoszącej sprzeciw świadczenie wspierające. Bezspornym jest również, że decyzją z dnia 10 grudnia 2025 r. Burmistrz Opoczna uchylił od dnia 1 marca 2025 r. własną decyzję z dnia 19 grudnia 2022 r. przyznającą świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad mężem S. G.. Powodem uchylenia decyzji było uzyskanie świadczenia wspierającego ZUS. Ze względu na przyznane przez ZUS S. G. ww. świadczenie wspierające na ww. okres, Burmistrz Opoczna decyzją z dnia 27 stycznia 2026 r. orzekł o uznaniu za nienależnie pobrane świadczenie pielęgnacyjne za okres od 1 marca 2025 r. do dnia 31 października 2025 r. w wysokości 26.296,00 zł oraz o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia. 11. Istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma art. 63 ust. 11 u.ś.w., zgodnie z brzmieniem którego, za nienależnie pobrane świadczenie pielęgnacyjne albo specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym (a więc ustawy o świadczeniach rodzinnych), albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie zmienianej w art. 51, uważa się świadczenie lub zasiłek wypłacone za okres, za który osoba wymagająca opieki otrzymała świadczenie wspierające. 12. Zdaniem Sądu należy podzielić stanowisko Kolegium co do zastosowania w niniejszej sprawie art. 138 § 2 K.p.a., zgodnie z treścią którego organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Zgodzić należy się z poglądem Kolegium, że budzi wątpliwości kwestia okresu, za który orzeczono rzeczony zwrot. Organ II instancji wskazuje, że z informacji ZUS z dnia 21.11.2025 r. znak sprawy: 010070.673.9388116.2025 Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynika, że S. G. miał przyznane świadczenie wspierające od dnia 20.01.2025 r. do dnia 31.01.2032 r. Informacji tej nie sposób jednak odnaleźć w aktach administracyjnych przekazanych do Sądu. Jednakże należy dostrzec, że w znajdującym się w aktach sprawy raporcie CBB - świadczenia wspierającego za okres: 2025-10-27 - 2025-11-23, wygenerowanym w dniu 24.11.2025 r., na który powołuje się organ II instancji dotyczącym przyznania świadczenia wspierającego Panu S. G., widnieje data początku: 01.03.2025 r. dotycząca przyznania świadczenia wspierającego w wartości 4.134,00 zł miesięcznie do dnia 31.01.2032 r. Należy jednak podkreślić, że w raporcie tym wskazano także, że świadczenie wspierające w wartości 3.919,00 zł za okres od dnia 20.01.2025 r. do dnia 28.02.2025 r. – zrealizowane, co oznacza rozbieżność co do daty początkowej, za które było przyznane świadczenie wspierające. Tym samym, zdaniem Sądu, zgodzić się należy z poglądem przedstawionym przez Kolegium, że okoliczności te nie zostały przez organ I instancji uwzględnione, a są to okoliczności istotne z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy. W zakresie ustalania kwoty podlegającej zwrotowi jest związany przepisem nakazującym uznanie za nienależnie pobrane świadczenie wypłacone za okres, za który osoba wymagająca opieki otrzymała świadczenie wspierające. Ww. okoliczność wymaga bezspornego ustalenia w toku ponownego rozpatrywania sprawy przez organ administracji. 13. Z tego też względu, zdaniem Sądu, Kolegium słusznie zastosowało art. 138 § 2 K.p.a. i orzekło o uchyleniu zaskarżonej decyzji przekazaniu do ponownego rozpoznania. Należy podkreślić, że obowiązkiem sądu rozpoznającego sprzeciw od decyzji kasacyjnej jest bowiem jedynie zajęcie stanowiska w kwestii, czy dostrzeżone przez organ odwoławczy uchybienia przepisom K.p.a. w postępowaniu dowodowym, dawały podstawę do uznania, iż nie doszło do wyjaśnienia sprawy w koniecznym do rozstrzygnięcia zakresie i brak ten istotnie wpływała na załatwienie sprawy (wyrok WSA w Krakowie z 31.12.2024 r., III SA/Kr 1523/24). W ocenie Sądu taka sytuacja w niniejszej sprawie zaistniała. 14. Tym samym Sąd stwierdza, że podnoszone w sprzeciwie argumenty, w tym fakt, że wnosząca sprzeciw działała w pełnej dobrej wierze, posiadając ostateczną decyzję przyznającą świadczenie pielęgnacyjne i zrezygnowała z przysługującej jej emerytury nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Argumenty te wnosząca sprzeciw może podnieść na etapie ponownie toczącego się postępowania administracyjnego. 15. Jednocześnie Sąd zastrzega w tym miejscu, że niniejszy wyrok dotyczy wyłącznie kwestii zastosowania przez organ II instancji art. 138 § 2 K.p.a., a nie odnosi się do oceny zasadności zastosowania przytoczonych wyżej przepisów prawa materialnego, gdyż zostały one wyżej przytoczone jedynie celem wskazania uwarunkować prawnych, w jakich zapadły decyzje w sprawie. Rozpatrując ponownie sprawę organy winny ponownie rozpatrzeć sprawę w pełnym zakresie. 16. Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 151a § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. ds