II SA/Łd 284/12

Dnia 23 maja 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.) Sędzia WSA Jolanta Rosińska Protokolant asystent sędziego Beata Czyżewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2012 roku sprawy ze skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...]. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. po rozpoznaniu odwołania M. C. od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania zasiłku celowego w miesiącu grudniu 2011 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego, powoływanej dalej jako k.p.a., art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jednolity Dz.U. nr 79 z 2001r., poz. 856 ze zm.), art. 2 ust. 1., art. 4, art. 8 ust. 1 pkt 2, art. 11 ust. 2, art. 39 ust. 1 i 2 ustawy dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz.U. nr 175 z 2009r., poz. 1362 ze zm.) - utrzymało w mocy decyzję organu l instancji. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy niniejszej, decyzją z dnia [...]r. organ l instancji odmówił M. C. pomocy finansowej w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie kosztów zakupu energii elektrycznej, gazu, czynszu, środków czystości i higieny osobistej oraz odzieży w miesiącu grudniu 2011r., argumentując, że strona świadomie odmówiła przyjęcia ofert pracy zaproponowanych przez Centrum Pomocy Niematerialnej przy MOPS Filia Ł., naruszając tym samym obowiązek współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. W odwołaniu od tej decyzji M. C. nie zgodziła się z twierdzeniem organu, iż nie chciała skorzystać z ofert pracy. Wskazała, że w dniu 7 listopada 2011r., podczas wizyty w Centrum Pomocy Niematerialnej, nie było dla niej ofert pracy w zawodzie. W dniu 16 listopada 2011r. dostała ofertę do sprawdzenia w zakładzie ADWA, zaś w dniu 2 grudnia 2011r. otrzymała drugą ofertę do sprawdzenia w zakładzie Tefilów. W obydwu zakładach złożyła swoje CV. Odwołująca podkreśliła, że jej sytuacja związana ze sprawdzeniem powyższych ofert w istocie się pogorszyła, ponieważ najpierw musiała pojechać do Centrum Pomocy Niematerialnej, a potem do wymienionych zakładów, co kosztowało ją około 40 zł. Były to jednak zbędne wydatki, gdyż wystarczyło ażeby pracownik Centrum sam telefonicznie ustalił warunki oferty pracy. Strona poskarżyła się także na opóźnienia i formę przekazywania pieniędzy przez MOPS. Wspomnianą na wstępie decyzję z dnia [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy rozstrzygniecie organu II instancji. W motywach podjętej decyzji Kolegium przytoczyło w pierwszej kolejności treść art. 2 ust. 1, art. 3, art. 4, art. 11 ust. 2 i art. 39 ustawy o pomocy społecznej, a następnie powołując się na orzeczenia sądów administracyjnych, wywiodło, że uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie zasiłku celowego wzmocniony jest zapisem art. 4 i art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Wskazane przepisy jasno określają, że brak współdziałania osoby z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Organ odwoławczy wskazał następnie, że M. C. (ur. 30.03.1958r.) mieszka sama w mieszkaniu o wielkości 30 m2, które jest czyste, zadbane i nie wymaga remontu. Strona nie otrzymuje dodatku mieszkaniowego, a mieszkanie jest zadłużone na około 36 tys. zł. Wnioskodawczyni jest zarejestrowana w PUP bez prawa do zasiłku. W obecnym wywiadzie środowiskowym odwołująca nie zgłosiła problemów zdrowotnych. Z akt sprawy wynika, że strona pojawia się w Centrum Pomocy Niematerialnej, ale nie jest zainteresowana podjęciem pracy nawet w swoim zawodzie. Z odwołania wynika natomiast, że strona uważa Centrum za nieefektywną komórkę organizacyjną. Dodatkowo Kolegium podniosło, że z urzędu dysponuje wiedzą na temat wykształcenia i stanu zdrowia wnioskodawczyni. Posiada ona wyższe wykształcenie i jest chemikiem (chemia spożywcza). Do 2009r. miała orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności z powodu schizofrenii. Nie zgadzając się z takim orzeczeniem lekarzy - nie wystąpiła o przedłużenie terminu orzeczenia o niepełnosprawności. Nie leczyła się. Strona objęta jest systematyczną pomocą finansową od 2003 r. W ostatnim okresie otrzymała zasiłek celowy w listopadzie 2011 r. i grudniu 2011 r. w wysokości po 200 zł oraz zasiłek okresowy w okresie od listopada do grudnia 2011 r. w kwocie 238,50 zł. W ocenie Kolegium, organ l instancji rozpatrując wniosek strony musiał jednak uwzględnić regulacje art. 4 i art. 11 ust. 2 ustawy. Przez współdziałanie osoby ubiegającej się o pomoc (lub korzystającej z niej) należy – w opinii organu - rozumieć gotowość do podjęcia współpracy z pracownikiem socjalnym oraz skorzystania z jego uzasadnionych i rozsądnych propozycji, pomagających osobie lub rodzinie przezwyciężyć trudne sytuacje życiowe. Obowiązek współdziałania przedstawia się różnie w zależności od formy pomocy. Niektóre świadczenia charakteryzuje opiekuńczość, inne bez zaangażowania ich adresata nie mają racji bytu. Kolegium podniosło, że rozumie trudną sytuację życiową i materialną odwołującej jednak uważa, że organ l instancji wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył przepisów obowiązującego prawa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. M. C. nie zgodziła się z argumentacją organu odwoławczego, jakoby to Centrum Pomocy Niematerialnej przedstawiło jej oferty pracy, z których ona nie chciała skorzystać. Skarżąca podkreśliła, że Centrum podało jej tylko informacje o ofertach, jakie znajdują się w Internecie, przy czym w jej zawodzie nie było żadnej oferty. Dodatkowo strona wskazała, iż organy orzekające w sprawie błędnie przyjmują, że jej mieszkanie nie nadaje się do remontu, albowiem mieszkanie nie było malowane od 10 lat, okna są stare i nieszczelne, a wersalka rozpada się. Odpowiadając na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, argumentując jak w motywach zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania aktu z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p. p. s. a.). Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza przepisy procedury administracyjnej tj. art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w stopniu opisanym w powołanych wyżej przepisach. Zgodnie bowiem z treścią art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust.2). Nie ulega zatem wątpliwości, że zgłaszana przez skarżącą potrzeba pokrycia kosztów dostaw energii elektrycznej i gazu do zajmowanego przezeń lokalu, kosztów zakupu środków czystości, higieny osobistej i odzieży oraz opłat czynszowych w miesiącu grudniu 2011r. mieści się w zakresie potrzeb, określonych w powołanych wyżej przepisach. Poza sporem jest również, iż skarżąca spełnia kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, bowiem prócz środków otrzymywanych z pomocy społecznej nie dysponuje żadnymi dochodami. Faktem jest, że przyznanie zasiłku celowego, co potwierdza brzmienie art. 39 ustawy o pomocy społecznej, oparte jest na uznaniu administracyjnym. Oznacza to, że organ może (choć nie musi) przyznać wnioskowane świadczenie, z tym że odmawiając jego przyznania, winien logicznie i rzeczowo umotywować podjęte rozstrzygnięcie. Warunku tego nie spełnia decyzja organu I instancji, braki w tym zakresie nie zostały też konwalidowane na etapie postępowania odwoławczego. Uzasadnienie decyzji organu I instancji jest krótkie i lakoniczne, sprowadzające się do konkluzji, że strona odmówiła przyjęcia zaproponowanych ofert pracy, świadomie pogarszając swoją sytuację, mimo iż spoczywał na niej obowiązek współdziałania. Podobną argumentacją posługuje się Kolegium, nie odnosząc się w żaden sposób do zarzutów odwołania, iż strona złożyła CV w poleconych jej zakładach ADWA i Teofilów, jednak nikt nie był zainteresowany jej osobą. Złożenie zaś CV w tych zakładach, co potwierdza także notatka załączona do wywiadu środowiskowego, de facto zatem wyrażenie zainteresowania ofertą zatrudnienia, wyklucza możliwość traktowania zachowania skarżącej jako braku współpracy z pracownikiem socjalnym, czy też nieuzasadnioną odmowę podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną, o których to przesłankach stanowi art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Brak odpowiedzi pracodawcy na złożone CV (zwłaszcza gdy weźmie się pod uwagę obecnie panującą sytuację na rynku pracy i wysokie bezrobocie w rejonie łódzkim), nie może być bowiem kwalifikowany jako brak współdziałania, o którym mowa w art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Niezależnie od tego podkreślenia wymaga, iż postępowanie dowodowe w niniejszej sprawie, odnoszące się do zachowania skarżącej, kwalifikowanego jako brak współdziałania, opiera się wyłącznie na notatce urzędowej z dnia 2 grudnia 2012r., w całości kwestionowanej w przez M.C. Brak jest natomiast jakiegokolwiek dowodu, potwierdzającego odrzucenie przez skarżącą przedstawionych jej ofert zatrudnienia. Dodatkowo wskazać też należy na daleko idącą niekonsekwencję organu, który w tym samym okresie jednocześnie przyznaje skarżącej świadczenia z pomocy społecznej (zasiłki okresowy i celowy na dożywianie) oraz odmawia jego przyznania z uwagi na brak współdziałania podopiecznej. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Ł., uznając to za konieczne dla końcowego załatwienia sprawy. Z uwagi natomiast na charakter prawny zaskarżonej decyzji (niewymagającej wykonania i nienadającej się do wykonania) za bezprzedmiotowe uznano rozstrzyganie w sprawie jej wykonywania do dnia uprawomocnienia się wyroku w trybie art. 152 p.p.s.a. Prowadząc ponownie postępowanie organy winny należycie zgromadzić i ocenić materiał dowodowy, dając temu wyraz w uzasadnieniu decyzji, sporządzonym zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. m.ch. .