II SA/Łd 285/15

Dnia 19 czerwca 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Sędzia NSA Anna Stępień po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2015 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku J. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania specjalnego zasiłku celowego postanawia: 1. umorzyć postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych; 2. przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego przez ustanowienie adwokata. LS J. B. w związku ze złożoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] w przedmiocie przyznania specjalnego zasiłku celowego wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Z przedłożonego formularza ppf wynika, że skarżąca prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe i utrzymuje się ze świadczenia rentowego w wysokości 357,59 zł. Ponadto strona oświadczyła, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem i radcą prawnym. Postanowieniem z dnia 26 maja 2015 r. starszy referendarz sądowy umorzył postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie dotyczącym ustanowienia adwokata. W dniu 10 czerwca 2015 r. skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia nie zgadzając się z rozstrzygnięciem o umorzeniu postępowania w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Jej zdaniem powinna zostać zwolniona definitywnie z kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – przywoływanej dalej w tekście jako "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Według art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a., nie mają obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi J. B. jest decyzja Kolegium w przedmiocie przyznania specjalnego zasiłku celowego, co oznacza, że skarżącej przysługuje z mocy ustawy zwolnienie z obowiązku poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Jednocześnie w ugruntowanym w tym zakresie orzecznictwie sądów administracyjnych, które tutejszy sąd w pełni podziela podkreśla się, że jeżeli strona, pomimo ustawowego zwolnienia jej od kosztów sądowych składa w tym zakresie wniosek o przyznanie prawa pomocy, zasadnym jest umorzenie takiego postępowania, gdyż jest ono bezprzedmiotowe (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2010 r. sygn. akt I OZ 651/10 - Lex nr 741897). W tym stanie rzeczy sąd rozstrzygnął jak w punkcie pierwszym postanowienia na podstawie art. 239 pkt 1 lit. a w zw. z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd uznał natomiast za zasadny wniosek o ustanowienie dla skarżącej pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata. Przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (art. 262 p.p.s.a.). Według art. 243 § 1 i art. 245 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Z kolei w rozumieniu art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1); w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy (§ 3). Analizując sytuację dochodową, rodzinną i majątkową skarżącej sąd doszedł do przekonania, że wniosek o przyznanie prawa pomocy zasługuje częściowo na uwzględnienie, poprzez ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata. Z tego też powodu sąd orzekł jak w punkcie drugim sentencji postanowienia na podstawie art. 246 § 1 pkt 2, art. 245 § 3 w zw. z art. 239 pkt 1 lit. a i art. 262 oraz art. 260 p.p.s.a. LS