II SA/Łd 286/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie NSA Andrzej Kozerski, p.o. sędziego WSA Monika Krzyżaniak (spr.), Protokolant asystent sędziego Żywilla Krac, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi E. Ł. na decyzję Wojewody[...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wymeldowania o d d a l a s k a r g ę 3 II SA/Łd 286/02 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta Ł., działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz.U. z 2001r. Nr 87, poz. 960), po przeprowadzeniu na wniosek K. Ł. postępowania wyjaśniającego, orzekł o wymeldowaniu E. Ł. z synem A. z lokalu 63 przy ul. A 257 w Ł.. W toku prowadzonego postępowania organ pierwszej instancji ustalił, iż lokal nr 63 przy ul. A 275ª w Ł., został przydzielony 11 września 1984r. E. i K. Ł. jako spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu. Przydział związany był z członkostwem K. Ł. w Spółdzielni Mieszkaniowej A i wniesieniem wkładu budowlanego pochodzącego z likwidacji książeczki mieszkaniowej K. Ł.. Wyrokiem z dnia [...] Sąd Rejonowy w Ł. rozwiązał przez rozwód małżeństwo K. Ł. i E. Ł., powierzając wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnim synem A. obojgu rodzicom i ustalając miejsce zamieszkania dziecka przy matce. Przez okres wspólnego zamieszkiwania w lokalu nr 63 przy ul. B 3 (obecnie ul. A 257ª) Sąd orzekł o sposobie korzystania ze wspólnego lokalu do czasu podziału majątku wspólnego. Postanowieniem z dnia [...] Sąd Rejonowy w Ł. [...] dokonał podziału majątku wspólnego stron w ten sposób, że przyznał K. Ł. spółdzielcze lokatorskie prawo do przedmiotowego lokalu, orzekając jednocześnie o eksmisji E. Ł. z lokalu nr 63, położonego w Ł. przy ul. A 257ª. Na skutek apelacji, wniesionej przez E. Ł., Sąd Okręgowy [...], w dniu [...], uchylił postanowienie Sądu Rejonowego z dnia [...] i umorzył postępowanie w sprawie z uwagi na zawartą przez strony ugodę sądową, mocą której K. Ł. i E. Ł. dokonali podziału swojego majątku wspólnego. Zgodnie z treścią ugody K. Ł. otrzymał spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu nr 63 położonego w Ł. przy ul A 257ª wraz ze zwaloryzowanym wkładem mieszkaniowym z obowiązkiem pieniężnego wyrównania wartości udziałów w majątku wspólnym. Strony ugody złożyły oświadczenie, iż ugoda wyczerpuje wszelkie ich wzajemne roszczenia z tytułu podziału wspólnego majątku. Postanowienie Sądu Okręgowego z dnia [...] stało się prawomocne. W dniu 09 października 2001r. K. Ł. złożył wniosek o wymeldowanie z pobytu stałego w Ł. przy ul. A 257ª m. 63, w drodze decyzji administracyjnej, swojej byłej żony E. Ł. i małoletniego syna A. Ł. (ur. [...] 1989r.). W uzasadnieniu wniosku zostało wskazane, iż E. Ł. wraz z synem A. od 1993r. zamieszkuje u swojej matki w Ł. przy ul. C 8 m. 25, a na skutek postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...], Sądu Okręgowego z dnia [...] i Sądu Najwyższego z dnia [...] (odmowa przyjęcia kasacji do rozpoznania) utraciła ona prawo do lokalu przy ul. A 257ª m. 63 w Ł. i wobec tego zachodzą podstawy do dokonania wymeldowania w trybie administracyjnym. W uzasadnieniu decyzji, organ pierwszej instancji wskazał, iż z mocy art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, osoba, która opuszcza miejsce stałego pobytu jest zobowiązana wymeldować się w organie gminy prowadzącym ewidencję mieszkańców i podać swój nowy adres. Jeżeli obowiązek ten nie zostanie spełniony, organ do spraw ewidencji mieszkańców uzyskuje uprawnienie do wydania, na wniosek strony lub z urzędu, decyzji o wymeldowaniu tej osoby, jeżeli jednocześnie utraciła ona uprawnienia do przebywania w lokalu, z którego ma nastąpić wymeldowanie. Do wymeldowania osoby z miejsca stałego pobytu konieczne jest, zdaniem organu, łączne spełnienie dwóch przesłanek: 1/ utraty uprawnień do przebywania w lokalu, 2/ faktycznego opuszczenia lokalu, przy jednoczesnym niedopełnieniu obowiązku wymeldowania się z pobytu stałego. W przedmiotowej sprawie, bezspornym jest zdaniem organu, iż E. Ł. utraciła uprawnienie do przebywania w lokalu nr 63 przy ul. A 257 na mocy prawomocnego postanowienia sądu o eksmisji E. Ł. z tego lokalu. Organ podniósł również, iż fakt opuszczenia przez E. Ł. z synem lokalu przy ul. A 257 m. 63 w Ł. bez dopełnienia obowiązku meldunkowego, pozostaje poza sporem, gdyż wynika wprost ze zgodnych oświadczeń stron postępowania. Sporną jest natomiast kwestia, czy E. Ł. wyprowadziła się z przedmiotowego lokalu dobrowolnie, z uwagi na to, iż w swoim oświadczeniu podała ona, że były mąż uniemożliwia jej od wielu lat przebywanie w lokalu maltretując ją i dziecko psychicznie i fizycznie. Organ pierwszej instancji uznał, iż wobec tego, iż E. Ł. nie przedstawiła żadnego dowodu na potwierdzenie występowania do właściwych organów z żądaniem ochrony swoich i dziecka interesów, a jej pismo do prokuratury z dnia 26 października 2001r. należy traktować jako pozostające w bezpośrednim związku z powzięciem informacji o rozpoczęciu postępowania w sprawie o wymeldowanie, brak jest dowodów na to, że wyprowadzenie się E. Ł. z synem z lokalu przy ul. A 257 m. 63 w Ł. nie było dobrowolne oraz, że miała ona zamiar powrócić do miejsca stałego zameldowania. Z uwagi na powyższe okoliczności Prezydent Miasta Ł. uznał, iż wobec spełnienia przesłanek wymienionych w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, należało orzec o wymeldowaniu E. Ł. z synem z lokalu nr 63 przy ul. A 257 w Ł.. Odwołanie od powyższej decyzji, z wnioskiem o jej uchylenie, wniosła E. Ł., podnosząc, iż jej były mąż chce ją wymeldować z przedmiotowego mieszkania po to, by je sprzedać. Skarżąca podała, iż w chwili obecnej nie przebywa w lokalu przy ul. A 257ª m. 63 w Ł. od 19 października 2001r. z uwagi na to, iż były mąż wymienił zamki w drzwiach i wyrzucił ją z mieszkania, co było powodem złożenia przez nią zawiadomienia do Prokuratury [...]. Decyzją nr [...] z dnia [...] Wojewoda [...], na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz.U. z 2001r. Nr 87, poz. 960) i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji o wymeldowaniu E. Ł. z synem z pobytu stałego w lokalu nr 63 przy ul. A 257ª w Ł.. W uzasadnieniu decyzji organ podał, iż materialno-prawną podstawę do wydania decyzji w sprawie stanowią przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, które mają przede wszystkim charakter porządkowy a ich celem jest, aby rejestracja osoby w danym miejscu była zgodna ze stanem faktycznym. Art. 15 ust. 2 tej ustawy zobowiązuje organy administracji do wydania na wniosek strony lub z urzędu decyzji w sprawie wymeldowania osoby, jeżeli osoba, której dotyczy postępowanie utraciła uprawnienia do przebywania w lokalu i bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu. Organ wskazał, iż w rozpatrywanej sprawie jest poza sporem, że E. Ł. nie przysługuje żadne samoistne prawo do lokalu nr 63 przy ul. A 257ª w Ł., gdyż tytułem prawnym do przedmiotowego lokalu legitymuje się K. Ł., który otrzymał w/w lokal w wyniku zawarcia prawomocnej ugody sądowej przed Sądem Okręgowym [...]. Bezsporne jest w niniejszej sprawie, zdaniem Wojewody, iż K. Ł. nie wyraża zgody na zamieszkiwanie w lokalu E. Ł., co przesądza o braku uprawnień skarżącej do przebywania w tym lokalu. Organ wskazał ponadto, że z całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika również, iż E. Ł. nie przebywa w spornym lokalu. Wobec zaistnienia przesłanek określonych w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ drugiej instancji, orzekł jak w sentencji decyzji. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] złożyła E. Ł. i wniosła o uchylenie tej decyzji, podnosząc, iż nie zostały spełnione wszystkie przesłanki, wymienione w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, niezbędne do wydania decyzji o wymeldowaniu jej wraz z synem z lokalu przy ul. A 257ª m. 63 w Ł., gdyż opuszczenie przez nią przedmiotowego lokalu nie nosiło cech dobrowolności. Skarżąca podniosła, iż zawsze nosiła się z zamiarem powrotu do spornego lokalu, ale uniemożliwiały jej to działania K. Ł., polegające między innymi na wymianie zamków w drzwiach wejściowych mieszkania. Zdaniem skarżącej, zachowanie K. Ł. ma na celu doprowadzenie do zbycia lokalu i tym samym uniknięcia egzekucji, gdyż do dnia dzisiejszego nie dokonał należnych na jej rzecz spłat z tytułu podziału majątku wspólnego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Należy zaznaczyć, iż stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W związku z tym, że skarga E. Ł. wniesiona została w dniu 26 lutego 2002r. i do dnia 1 stycznia 2004r. postępowanie sądowe nie zostało zakończone, właściwym do rozpoznania tej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron, oraz prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Wychodząc z tych przesłanek Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uwzględnił skargi, gdyż nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszały przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania administracyjnego w sposób wpływający na wynik sprawy, co w myśl art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mogłoby stanowić podstawę do ich uchylenia. Podstawą prawną zaskarżonej decyzji jest art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2001r. Nr 87, poz. 960). Przepis ten przewiduje dwie samodzielne przesłanki do wymeldowania osoby z pobytu stałego w określonym lokalu. Pierwsza z przesłanek zachodzi wówczas, gdy osoba podlegająca wymeldowaniu utraciła uprawnienia określone w art. 9 ust. 2 ww. ustawy i bez wymeldowania się opuściła miejsce pobytu stałego. Druga ma miejsce w sytuacji, gdy osoba bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i w nim nie przebywa przez okres 6 miesięcy, a nowego jej miejsca pobytu nie można ustalić. Organy administracyjne przyjęły, iż w niniejszej sprawie zaistniała pierwsza z wymienionych przesłanek uzasadniająca wymeldowanie skarżącej z przedmiotowego lokalu i stanowisko takie, w ocenie Sądu, należy uznać za prawidłowe. Należy zaznaczyć, iż wyrokiem z dnia 27 maja 2002r., wydanym w sprawie sygn. Akt K 20/01 (OTK 220/3/34), Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest niezgodny z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w tym składzie prezentuje stanowisko, iż utrata mocy obowiązującej art. 9 ust 2 ustawy nie ma wpływu na treść art. 15 ust. 2 powołanej wyżej ustawy, ponieważ ten ostatni przepis odwołuje się do utraty uprawnień w sensie legalnym tj. gdy osoba utraciła legitymację do przebywania w lokalu. Konieczność badania przy wymeldowaniu na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych zaistnienia, poza opuszczeniem dotychczasowego miejsca pobytu, również przesłanki utraty uprawnień w powyższym sensie, nie stanowi zagrożenia dla rejestracyjnego charakteru ewidencji ludności wynikającego m.in. z przepisu art. 1, 5 i 6 ww. ustawy i nawiązuje do ścisłej wykładni tego przepisu, którego rozszerzająca interpretacja byłaby nadużyciem rozwiązania prawnego o charakterze wyjątkowym, stanowiącym odstępstwo od ogólnej zasady działania organów prowadzących ewidencję ludności wyłącznie na wniosek osób wykonujących własny obowiązek meldunkowy. Należy również zauważyć, iż w rozpatrywanej sprawie kwestia utraty przez E. Ł. uprawnień do przedmiotowego lokalu nie jest sporna, gdyż strony postępowania zgodnie przyjmują, iż utrata przez skarżącą uprawnień do przebywania w mieszkaniu przy ul. A 257ª m. 63 w Ł. nastąpiła w wyniku zawartej, w dniu 05 marca 1999r., ugody przed Sądem Okręgowym [...], na podstawie której prawo do spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu wraz z wkładem mieszkaniowym nabył K. Ł.. Wobec powyższego, również z tego powodu, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002r., nie wpływa na ocenę decyzji administracyjnych wydanych w niniejszej sprawie. Poza sporem w sprawie pozostaje także fakt opuszczenia przez skarżącą przedmiotowego lokalu, sporną kwestią jest natomiast czy wyprowadzenie się z tego lokalu miało charakter dobrowolny. W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji jak również w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego E. Ł. podnosi, iż opuszczenie przedmiotowego lokalu związane było z zachowaniem K. Ł., który uniemożliwiał jej przebywanie w mieszkaniu, m.in. poprzez wymianę zamków w drzwiach wejściowych. Prawdą jest, co podnosi skarżąca, że opuszczenie lokalu powinno być dobrowolne, jednak zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 powoływanej wyżej ustawy, należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego nie dopuszczona, a nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi wątpliwości pogląd, iż prawomocny wyrok przywracający posiadanie lokalu osobie bezprawnie z niego usuniętej, oznacza brak przesłanki "opuszczenia". W aktach sprawy znajduje się doniesienie E. Ł. do Prokuratury Rejonowej [...] z dnia 26 października 2001r. zawiadamiajace, iż były mąż od wielu lat maltretuje fizycznie i psychicznie ją i dziecko oraz zmieniając zamki w drzwiach wejściowych do mieszkania przy ul. A 257ª m. 63 w Ł. uniemożliwia jej wejście do lokalu. W dokumentach zgromadzonych w toku postępowania administracyjnego jest również informacja o uprawomocnieniu się postanowienia z dnia 28 grudnia 2001r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie z doniesienia E. Ł. przeciwko K. Ł.. Należy zauważyć, iż doniesienie do organów ścigania złożone zostało przez E. Ł. dopiero po uzyskaniu przez nią wiadomości o wszczęciu postępowania w sprawie o wymeldowanie jej z pobytu stałego (zawiadomienie o wszczęciu takiego postępowania doręczone zostało skarżącej w dniu 12 października 2001r. - awizo pocztowe w aktach sprawy administracyjnej), a doniesienie to i tak nie mogło doprowadzić do przywrócenia utraconego posiadania spornego lokalu. Powyższe okoliczności nie uzasadniają zdaniem Sądu twierdzenia o braku dobrowolności w opuszczeniu przez E. Ł. lokalu nr 63 przy ul. A 257ª w Ł., a w aktach sprawy nie ma innych dowodów, które świadczyłyby o przymusowym opuszczeniu przez skarżącą przedmiotowego lokalu. Zagadnienia związane z podziałem majątku wspólnego byłych małżonków i dochodzeniem powstałych na tym tle roszczeń finansowych nie należą do właściwości organów administracji publicznej i sądów administracyjnych. W tej sytuacji należy stwierdzić, iż organy administracji prawidłowo przyjęły, że spełnione zostały przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych do wymeldowania w drodze decyzji administracyjnej E. Ł. wraz z synem A. z lokalu przy ul. A 257ª m. 63 w Ł.. W związku z tym, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a tylko to mogło być podstawą do jej uchylenia w myśl art. 145 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), na podstawie art. 151 powołanej wyżej ustawy należało skargę oddalić.