II SA/Łd 287/12

Dnia 15 maja 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.) Protokolant asystent sędziego Marcin Olejniczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2012 roku sprawy ze skargi Z. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. odmówił Z. L. przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na zakup opału i leków w listopadzie 2011r. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podniósł, że na podstawie wywiadu środowiskowego i zebranej w sprawie dokumentacji ustalono, iż dochodem strony jest zasiłek stały w wysokości po 324,00 zł miesięcznie oraz zasiłek pielęgnacyjny w wysokości po 153,00 zł miesięcznie. W 2011r. strona otrzymała już zasiłki celowe na łączną kwotę 2.366,00 zł (w styczniu 2011r. 165,00 zł na zakup leków i 120,00 zł na zakup żywności; w lutym 2011r. dwukrotnie po 300,00 zł na zakup opału i leków, w marcu 2011r. 160 zł na zakup leków, w kwietniu 2011r. 180,00 zł na zakup leków, w maju 2011r. 188.00 zł na zakup leków, w czerwcu 2011r. 103,00 zł na zakup leków, w lipcu 2011r. 140,00 zł na zakup leków, w sierpniu 2011r. 110,00 zł na zakup leków, w październiku 2011r. 400,00 zł na zakup opału i leków i 200,00 zł na zakup leków). Dodatkowo na zakup żywności przyznano stronie pomoc celową w od marca do maja 2011r. po 50,00 zł; od czerwca do września 2011r. po 100,00 zł i od października do grudnia 2011r. po 250,00 zł miesięcznie. Zgodnie z art. 3 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (tekst jedn. – Dz.U. z 2009r., nr 175, poz. 1362 ze zm.) potrzeby osób i rodzin zgłaszających się po pomoc powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach - w tym zwłaszcza finansowych - pomocy społecznej, a rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Oznacza to, że podstawą do przyznania lub odmowy przyznania pomocy oprócz przedstawionej sytuacji materialnej, życiowej i bytowej osoby lub rodziny występującej o pomoc, może być między innymi ilość środków finansowych jakimi w danym okresie dysponuje Ośrodek. Plan finansowy na 2010r. dla MOPS Filia Ł. – W. określono na kwotę 722.073 zł. Po zabezpieczeniu środków na sprawienie pogrzebów (zadanie obligatoryjne) kwota na zasiłki celowe wynosi 570.000 zł (około 47.600 zł miesięcznie). Po pomoc zgłasza się średnio miesięcznie po 200 osób uprawnionych do pomocy celowej. W związku z tym zasiłek celowy może być przyznany w ograniczonym zakresie na zabezpieczenie najpilniejszych potrzeb bytowych głównie osobom i rodzinom nie posiadającym żadnego dochodu. Zasiłek celowy mający charakter fakultatywny nie może być przyznany na pokrycie wszystkich potrzeb osoby lub rodziny zgłaszającej się po pomoc. Zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może zostać przyznany na zaspokojenie niezbędnej (a nie każdej) potrzeby bytowej. W odwołaniu od tej decyzji Z. L. powołał się na swoją trudną sytuację zdrowotną i materialną. Podniósł, że znany jest organowi pierwszej instancji jego stan zdrowia. Zarzucił niewłaściwe wydatkowanie środków finansowych przez organ pierwszej instancji. Zakwestionował prawidłowość ustaleń dotyczących pomocy, którą miał otrzymać na podstawie decyzji z dnia [...]. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ drugiej instancji podniósł, że Z. L. prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Nie korzysta z energii elektrycznej. Mieszkanie ogrzewane jest piecem węglowym. Ma orzeczony na stałe znaczny stopień niepełnosprawności, cierpi na szereg przewlekłych schorzeń. Otrzymuje zasiłek stały oraz zasiłek pielęgnacyjny. Organ drugiej instancji powołał się na uznaniowy charakter decyzji o przyznaniu zasiłku celowego oraz powszechnie znany fakt, iż ośrodki pomocy społecznej nie dysponują środkami pieniężnymi, które umożliwiłyby zaspokojenie potrzeb wszystkich osób, które się o tę pomoc się ubiegają. W skardze na powyższą decyzję Z. L. podtrzymał zarzuty podniesione w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji. Uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.); naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b); albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przeciwnym wypadku, stosownie do treści art. 151 p.p.s.a., skargę należy oddalić. Podstawę orzekania przez organy stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Zgodnie z jej art. 39 ust.1 zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. W szczególności zasiłek celowy może być przyznany na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Decyzja wydana na podstawie art. 39 ust. 1 ustawy ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ administracji publicznej podejmuje decyzję w ramach tzw. uznania administracyjnego. Zakres pomocy udzielonej w trybie powołanego przepisu uzależniony jest nie tylko od potrzeb uprawnionego, ale i od realnych możliwości podmiotów, które pomoc świadczą. Przy podejmowaniu decyzji w tej materii ważyć więc należy z jednej strony słuszny interes obywatela, z drugiej zaś interes społeczny determinowany zakresem posiadanych uprawnień i środków. Na wstępie należy zaznaczyć, że poza kognicją Sądu pozostają zarzuty dotyczące sposobu wypłaty przyznanych wcześniej świadczeń jak również kwestie związane z zarzutami braku gospodarności ośrodka pomocy, z którego świadczeń korzysta skarżący. Sąd, kontrolując zaskarżoną decyzję, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., zwrócił uwagę na uchybienie które w zasadzie nie było objęte zarzutami strony skarżącej, a sprowadzało się do naruszenia przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, 8, oraz 107 § 3 k.p.a., które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem sporu jest zasadność odmowy przyznania skarżącemu zasiłku celowego na zakup opału i leków w listopadzie 2011r. Niesporna jest niezwykle trudna sytuacja życiowa skarżącego, zarówno materialna, jak i zdrowotna. Niespornie też skarżący w 2011 roku był kilkakrotnie beneficjentem świadczeń pomocowych, co jednak nie ma znaczenia dla oceny zasadności kolejnego żądania. Jako jedyną przyczynę odmowy przyznania świadczenia powołaną przez organ są ograniczone możliwości finansowe. Nie sposób zweryfikować wniosków, że organ nie dysponował wystarczającymi środkami dla uwzględnienia kolejnego wniosku skarżącego wobec braku danych o środkach przydzielonych i będących w dyspozycji organu w IV kwartale 2011 rok. Organ I instancji odwołał się bowiem wyłącznie do planu finansowego za 2010r. To oznacza, że nie uzasadniono w sposób właściwy rozstrzygnięcia, nie wykazano, że zaistniała przesłanka uzasadniająca odmowę przyznania świadczenia ze względu na brak środków. Tylko realna sytuacja finansowa organu pomocowego w 2011 mogłaby być miarodajną podstawą oceny zasadności decyzji tym bardziej, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana w listopadzie 2011r. Jest rzeczą powszechnie znaną, że organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia w tym samym okresie rozliczeniowym. Wybór konkretnego rozstrzygnięcia musi jednak zostać uzasadniony w sposób wyczerpujący, realizujący zasadę wyczerpującego wyjaśnienia okoliczności faktycznych (art. 7 k.p.a.), prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). Na podstawie akt sprawy nie można tymczasem stwierdzić, czy rzeczywiście w możliwościach organu nie mieściło się już przyznawanie skarżącemu pomocy w zakresie objętym wnioskiem. Rozstrzygnięcie nie poddaje się weryfikacji. Stanowi to również naruszenie obowiązku prawidłowego, klarownego uzasadnienia decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.). Błędów organu I instancji nie naprawiono w postępowaniu odwoławczym. W uzasadnieniach wydanych decyzji brak jest też rozważań dotyczących skutków odmowy przyznania pomocy na zakup leków i opału w kontekście ewentualnego pogorszenia stanu zdrowia skarżącego tym bardziej, że nie jest sporne, iż wyłącznym źródłem ogrzewania lokalu, w jakim przebywa skarżący jest piec węglowy, a wniosek został zgłoszony w listopadzie. Wskazane uchybienia proceduralne, wymagające uzupełnienia postępowania wyjaśniającego nie dotyczą całości postępowania i wydaje się, że mogą zostać naprawione w postępowaniu odwoławczym. Z uwagi na powyższe, wobec naruszenia wskazanych wcześniej przepisów postępowania i braku możliwości pełnego zweryfikowania zaskarżonej decyzji sąd orzekł o jej uchyleniu na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a.