II SA/Łd 289/05

Dnia 13 grudnia 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA: Barbara Rymaszewska, Sędzia WSA: Joanna Sekunda-Lenczewska, Asesor WSA: Renata Kubot-Szustowska (spr.), Protokolant: asystent sędziego Tomasz Godlewski, po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi A. Cz. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] Nr [...] (znak: [...]) w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania robót budowlanych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...], Nr [...] (znak: [...]); 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku. Postanowieniem Nr [...] ([...]) z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł., działając na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 oraz ust. 3 ustawy z dnia 7.lipca 1994r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz.U. Nr 207 z 2003r., poz. 2016 ze zm.), nakazał G. R. i M. A. wstrzymanie prowadzenia robót budowlanych, polegających na rozbiórce przybudówki w budynku mieszkalnym jednorodzinnym zlokalizowanym na nieruchomości przy ul. A 19a w Ł., wykonanie zabezpieczenia terenu rozbiórki przed dostępem osób postronnych oraz przedstawienie w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia inwentaryzacji wykonanych robót budowlanych oraz oceny technicznej wraz z określeniem sposobu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż w wyniku przeprowadzonych "czynności kontrolnych" na nieruchomości, przy ul. A19a, stanowiącej własność G. R. i M.A. stwierdzono, że w maju 2004r. rozpoczęto roboty budowlane polegające na rozbiórce przybudówki budynku mieszkalnego, zlokalizowanego w granicy nieruchomości. Roboty te rozpoczęto bez "zgody odpowiedniego organu administracji architektoniczno – budowlanej". W tej sytuacji, wobec naruszenia przez inwestora dyspozycji art. 28 ustawy Prawo budowlane, orzeczono o wstrzymaniu robót budowlanych. Decyzją Nr [...] ([...]) z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł., w oparciu o treść art. 51 ust. 1 pkt 2 "ustawy Prawo Budowlane", nakazał G.R. i M.A. wykonanie robót budowlanych polegających na rozbiórce pozostałej ściany przybudówki w budynku mieszkalnym jednorodzinnym na nieruchomości przy ul. A19a w Ł., w celu doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, w terminie do dnia 30.grudnia 2004r., zgodnie z przedłożoną dokumentacją, stanowiącą "integralną część decyzji". W uzasadnieniu orzeczenia organ I instancji podniósł, iż inwestor dnia 30.września 2004r. złożył dokumenty wymagane postanowieniem z dnia [...] Dokumenty te nie spełniały wymogów postanowienia. "Poprawione i uzupełnione dokumenty zostały złożone 09.11.2004r." Ponieważ wypełniały one wymogi wskazanego wyżej postanowienia, w ocenie organu, należało nakazać wykonanie robót, określonych w sentencji decyzji. Odwołanie od powyższego orzeczenia złożyła A. Cz., właścicielka nieruchomości sąsiedniej, podnosząc, iż dom, do którego dobudowana była przybudówka pochodzi z 1928r. Granica pomiędzy nieruchomościami przebiega przez środek obiektu, dzieląc go na połowę. Rozbiórka przybudówki na sąsiedniej posesji, spowodowała już nieodwracalne szkody w pomieszczeniach, znajdujących się na terenie nieruchomości skarżącej (spękania ścian i sufitów). Podniosła, iż dalsze roboty rozbiórkowe doprowadzić mogą do dewastacji obiektu, co w konsekwencji pozbawi ją miejsca zamieszkania. Wskazała również, iż roboty rozbiórkowe prowadzone są przez sąsiadów pomimo postanowienia o wstrzymaniu robót. W piśmie z dnia 18.stycznia 2005r. podniosła nadto, iż sąsiedzi celowo dążą do takiego uszkodzenia budynku, by jego rozbiórka (w całości) była nieunikniona. Stąd też kontynuują roboty rozbiórkowe i "celowo zrywają deski z dachu, który się zapadł". Decyzją Nr [...] ([...]) z dnia [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł., działając na podstawie art. 138 § 1 ust. 1 ustawy dnia 14.czewrca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego ("tekst jednolity Dz.U. Nr 98 z 2000r., poz. 1072") w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7.lipca 1994r. Prawo budowlane ("tekst jednolity Dz.U. Nr 106 z 2000r., poz. 1126 z późn. zm."), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, iż po zapoznaniu się z całością materiału dowodowego podziela pogląd organu I instancji "w zakresie dokonanych ustaleń i podjętego rozstrzygnięcia". Zgodnie z treścią "art. 51 ust. 2 ustawy Prawo budowlane", po wykonaniu obowiązków, o których mowa w art. 50 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 50 ust. 3, właściwy organ nakazuje w drodze decyzji, wykonanie określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania. W ocenie organu odwoławczego, skoro materiał dowodowy nie wykazał negatywnego wpływu rozbiórki przedmiotowej przybudówki na budynek mieszkalny a do zakończenia rozbiórki pozostał fragment ściany, której stabilność została naruszona na skutek robót rozbiórkowych, konieczne jest dokonanie rozbiórki pozostałej ściany przybudówki. Odnosząc się do argumentów odwołania, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. wskazał, iż A.Cz. nie przedstawiła żadnych dowodów w postaci orzeczenia technicznego, opinii sporządzonej przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia, potwierdzających występowanie degradacji jej części budynku. W tej sytuacji, argumentacja zawarta w odwołaniu, nie została uwzględniona. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie złożyła A.Cz., wnosząc o "zmianę zaskarżonej decyzji oraz wcześniejszej decyzji organu I instancji (...) i ustalenie, że należy wstrzymać dalsze prace rozbiórkowe, ponieważ naruszyły one już konstrukcję budynku (...)". Podniosła, iż organy administracji nie przeprowadziły prawidłowej "wizji" na terenie nieruchomości, nie sprawdziły jak prowadzone prace oddziaływują na sąsiedni budynek. Przerzucenie ciężaru dowodu na stronę postępowania, uznała za naruszenie prawa, bowiem to na organie spoczywa obowiązek "zbadania całokształtu sprawy w tym również jakie konsekwencje decyzji administracyjnej poniosą nieruchomości sąsiadujące". W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, odwołując się do motywów rozstrzygnięcia, zawartych w zaskarżonej decyzji. Postanowieniem Referendarza sądowego z dnia 19.kwietnia 2005r. przyznano A. Cz. prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 13.grudnia 2005r., oddalono wniosek pełnomocnika z urzędu skarżącej o odroczenie rozprawy oraz wniosek dowodowy o przeprowadzenie oględzin na nieruchomości, położonej w Ł., przy ul. A19 i 19a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność rozstrzygnięcia w całości lub części. Stwierdzenie wydania aktu z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a. Po myśli art. 134 § 1p.p.s.a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji, Sąd stwierdził, że zaskarżone orzeczenie narusza normy procedury administracyjnej, w stopniu określonym w cytowanym przepisie. Przede wszystkim wskazać należy, iż postępowanie wyjaśniające w badanej sprawie, przeprowadzone zostało w sposób, uchybiający normom art.7, 10, 77 i 80 ustawy z dnia 14.czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. Nr 98 z 2000r., poz. 1071 ze zm.). Po pierwsze bowiem nie jest jasne dlaczego jedynie M. A. i G. R. stały się adresatkami decyzji organów nadzoru budowlanego, skoro jak wynika ze znajdującej się w aktach administracyjnych umowy darowizny, sporządzonej w formie aktu notarialnego w dniu [...], współwłaścicieli nieruchomości, położonej w Ł., przy ul. A19 ,jest prócz wskazanych wyżej stron postępowania, co najmniej 4 (o ile M. S. i M.A. to ta sama osoba) - T. Sz., M. Sz.., A. Sz. i R. Sz.. Nawet jeżeli G.R. i M.A. były inwestorami, spornych robót rozbiórkowych, nie oznacza to, że organy mogły wyeliminować pozostałych współwłaścicieli od udziału w sprawie. Uchybienia w tej materii, stanowią naruszenie przepisów procedury, dające podstawę do wznowienia postępowania, w oparciu o treść art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.. Niezależnie od tego, podzielić należy pogląd, wyrażony w treści skargi o nieprzeprowadzedniu należytego postępowania dowodowego, które stanowiłoby dostateczną podstawę dla rozstrzygnięcia sprawy. Żadne dokonane w sprawie oględziny, nie były poprawne ani pod względem formalnym (nie zawiadomiono stron, przeprowadzano je znienacka, bez udziału zainteresowanych, dopuszczając się naruszenia art. 79 § 1 k.p.a.) ani merytorycznym. Ustalenia poczynione w ich toku, nie odnoszą się do przedmiotu sprawy (wpływu samowolnie rozpoczętej rozbiórki na substancję budynku skarżącej). W tym kontekście nie sposób przychylić się od opinii organu odwoławczego, zawartej w zaskarżonej decyzji, iż "materiał dowodowy nie wskazał negatywnego wpływu rozbiórki przedmiotowej przybudówki na budynek mieszkalny". Nie wskazał, ponieważ żadnego materiału dowodowego w tym przedmiocie organy nie zgromadziły. Nawet "Inwentaryzacja robót budowlano – rozbiórkowych", sporządzona przez Z. R. w miesiącu wrześniu 2004r., złożona przez inwestorki, nie zawiera żadnych danych na ten temat. Konkluzja, iż wpływ dalszych robót rozbiórkowych na stan budynku nie będzie "negatywny’, jest zatem nieuprawniona i dowolna. Nadużyciem jest także obciążanie skarżącej koniecznością przedkładania ekspertyz i opinii w tym przedmiocie, skoro jest poza sporem, iż roboty rozbiórkowe rozpoczęte zostały samowolnie, zaś skarżąca nie jest ani ich inwestorską ani właścicielką obiektu, podlegającego rozbiórce ani też jego zarządcą (art.81 c ustawy z dnia 7.lipca 1994r. Prawo budowlane /tekst jednolity Dz.U. Nr 207 z 2003r., poz. 2016 ze zm./). Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Po myśli art. 152 p.p.s.a. ustalono zaś, iż uchylona decyzja ostateczna nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku. Nie znaleziono natomiast podstawy prawnej, dla uwzględnienia wniosku pełnomocnika skarżącej o przeprowadzenie "wizji", bowiem, przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. dopuszcza jedynie możliwość przeprowadzenia uzupełniającego dowodu z dokumentu, jeżeli jest to niezbędne dla wyjaśnienia istoty sprawy i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Dowód z "wizji", nie jest znany procedurze sądowoadministracyjnej. Brak było też uzasadnienia dla powtórnego uwzględnienia wniosku tegoż pełnomocnika o odroczenie rozprawy, wyznaczonej na dzień 13.grudnia 2005r., z uwagi na "kolizję terminów" (poprzednia rozprawa, wyznaczona na dzień 9.listopada 2005r., z tych samych przyczyn została odroczona). Jak bowiem wynika z notatki urzędowej, sporządzonej w dniu 12.grudnia 2005r., o terminie rozprawy przed Sądem Okręgowym w Ł. w sprawie o sygn.akt XII C 2559/04, pełnomocnik skarżącej powiadomiony został w dniu 27.września 2005r. (zatem przed datą rozprawy poprzednio odroczonej). O terminie rozprawy w przedmiotowej sprawie natomiast - w dniu 24.listopada 2005r. W ocenie Sądu, blisko trzytygodniowy okres do daty rozprawy jest wystarczający dla skutecznego udzielenia pełnomocnika dalszego, stąd też brak było podstaw do uznania nieobecności pełnomocnika za usprawiedliwioną, w rozumieniu art. 109 p.p.s.a. Z uwagi na brak wniosku o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz stosownego oświadczenia pełnomocnika w tym zakresie, złożonego przed zamknięciem rozprawy, brak było podstaw do orzekania w tym przedmiocie (art. 210 p.p.s.a. w zw. z § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, p oz. 1348 ze zm.).