II SA/Łd 289/06

Dnia 12 września 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Asesor WSA Arkadiusz Blewązka (spr.), Protokolant asystent sędziego Marek Pilc, po rozpoznaniu w Łodzi na rozprawie w dniu 12 września 2006 roku sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oraz opłacania składek na ubezpieczenie społeczne 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszy Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz radcy prawnego S. K. - Kancelaria Radcy Prawnego "A" w Ł. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją Nr [...] z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpatrzeniu odwołania B. K. od decyzji z dnia[...], Nr[...], wydanej przez Wójta Gminy N. w sprawie zmiany wysokości przyznanego zasiłku stałego od dnia 1 grudnia 2005 roku do dnia 31 maja 2007 roku z kwoty 418 złotych, na kwotę 361 złotych miesięcznie, na podstawie przepisu art. 138 par.1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 roku, Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 37 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1 i ust. 3, art. 8 ust. 1, art. 106 ust. 3, w związku z art. 110 ust. 1, 7 i 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż decyzją z dnia [..] , Nr [..] organ I instancji postanowił zmienić wysokość przyznanego B. K. – decyzją z dnia [...], Nr[..]– zasiłku stałego z kwoty 418 złotych miesięcznie, na kwotę 361 złotych miesięcznie, na okres od dnia 1 grudnia 2005 roku do dnia 31 maja 2007 roku. Jednocześnie organ ustalił, iż w okresie pobierania świadczenia opłacana jest składka na ubezpieczenie zdrowotne zgodnie z ustawa o ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia. Dalej organ wskazał, iż niezadowolona z decyzji B. K. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., podkreślając, iż jej sytuacja osobista i majątkowa, od poprzednio złożonego – w maju 2005 roku – oświadczenia, nie zmieniała się. Strona wskazała, iż dochody uzyskane ze zbieractwa puszek, na kwotę 100 złotych miesięcznie, nie mogą stanowić podstawy do zmniejszenia kwoty zasiłku stałego. Odwołująca się, kwestionując przepisy ustawy o pomocy społecznej, które w jej ocenie dyskryminują ludzi poprzez wywiady środowiskowe i wizje lokalne, wniosła o zmianę wydanej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., rozpatrując powyższe odwołanie podniosło, iż z ustaleń wywiadu środowiskowego wynika, że B. K. ma 56 lat, mieszka sama w domu jednorodzinnym, rozbudowanym bez zezwolenia z powierzchni około 50 metrów kwadratowych do 200 metrów kwadratowych, na działce o powierzchni 2.000 metrów kwadratowych. Zajmuje się hodowlą królików i świnki dla własnych potrzeb. Zwierzęta karmi odpadkami ze śmietników. Przy okazji zbiera puszki i inne rzeczy, które można spieniężyć. Ma dorosłego syna, który mieszka w Ł. Organ ustalił nadto, iż B. K. ma umiarkowany stopień niepełnosprawności, bez prawa do świadczeń z ZUS na okres do 31 maja 2007 roku. Ze zbieractwa złomu, puszek i makulatury osiąga dochód około 100 złotych miesięcznie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. w następstwie dokonania oceny przeprowadzonego przez organ I instancji postępowania, a także przesłanek podjętego przez ten organ rozstrzygnięcia doszło do wniosku, iż B. K. będąc osobą niezdolną do pracy, spełnia warunki do otrzymania świadczenia w formie zasiłku stałego. Zgodnie z dyspozycją zawartą w przepisie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej – zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Organ wskazał, iż podstawową okoliczność stanowi całkowita niezdolność do pracy osoby z powodu wieku lub niepełnosprawności. Pod tym pojęciem w ustawie z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej rozumie się – zgodnie z przepisem art. 6 pkt 7 – całkowitą niezdolność do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu wieku – ukończone 60 lat przez kobietę i 65 lat przez mężczyznę albo zgodnie z art. 6 pkt 1, zaliczenie do I lub II grupy inwalidów lub legitymowanie się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej. Organ skonstatował, iż B. K. posiada umiarkowany stopień niepełnosprawności orzeczony do dnia 31 maja 2007 roku. Dalej organ wskazał, iż zgodnie z przepisem art. 37 ust. 2 pkt 1 i ust. 3. wysokość zasiłku stałego, w przypadku osoby samotnie gospodarującej ustala się w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby, z tym, że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 złotych miesięcznie. Kwota zasiłku stałego nie może też być niższa niż 30 złotych. miesięcznie. Organ następnie podniósł, iż w rozpatrywanej sprawie zasiłek stały przyznany został w wysokości 418 złotych. miesięcznie od dnia 1 maja 2005 roku do dnia 31 maja 2007 roku. Z uwagi na zmianę sytuacji dochodowej strony organ I instancji zmienił – decyzją z dnia[...] – wysokość wcześniej przyznanego zasiłku stałego z kwoty 418 złotych, na kwotę 361 złotych. miesięcznie na okres od 1 grudnia 2005 roku do 31 maja 2007 roku. Organ odwoławczy podał nadto, iż B. K. mieszka sama. Zajmuje się zbieractwem złomu, makulatury i innych surowców wtórnych, z czego osiąga dochód 100 złotych miesięcznie. Wskazał, iż w tym zakresie opiera się oświadczeniu samej strony. Konkludując organ podniósł, iż zasiłek stały, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, ustala się w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby. Kryterium dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 461 złotych. (art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej). Zgodnie z przepisem art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 złotych miesięcznie. Z uwagi na uzyskiwany dochód ze sprzedaży surowców wtórnych, w kwocie 100 złotych miesięcznie, organ I instancji prawidłowo zmienił wysokość wcześniej przyznanego świadczenia z kwoty 418 złotych na kwotę 361 złotych (461 złotych – 100 złotych = 361 złotych). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podkreśliło, iż podobnie jak organ I instancji, rozumie trudną sytuację materialną i zdrowotną odwołującej się. Wysokość zasiłku stałego jest jednak uzależniona od zmiany sytuacji materialnej strony. W analizowanej sprawie, na obniżenie kwoty świadczenia miał wpływ osiągany dochód ze sprzedaży uzbieranych surowców wtórnych. W dniu 10 marca 2006 roku skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższą decyzję wywiodła B. K. wskazując, iż nie zgadza się z ową decyzją z powodu jej niezgodności z przepisami art. 30, art. 32 pkt 2, art. 67 i art. 75 Konstytucji RP. Skarżąca zakwestionowała prawidłowość ustaleń dokonanych przez organ pomocowy w toku przeprowadzonego wywiadu, nie zgadzając się z przedstawieniem jej sytuacji mieszkaniowej. Wskazała, iż zbiera na śmietnikach chleb i inne odpady, którymi karmi króliki i świnię. Zwierzęta te hoduje na własne potrzeby. Wskazała również, iż przy okazji zbierania odpadów spożywczych zbierała również surowce wtórne, ale aktualnie tego nie robi. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią przepisu art. 3 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) (w skrócie: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Analogiczne unormowanie zawiera art. 1 par. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. ), który stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Stosownie do unormowania zawartego w art. 145 par. 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, W następstwie rozpoznania skargi wniesionej w niniejszej sprawie, nie będąc ograniczonym zarzutami i wnioskami skargi oraz przywołaną podstawą prawną (art. 134 par. 1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny dopatrzył się w zaskarżonej decyzji uchybień, które nie pozwalają na pozostawienie jej w obrocie prawnym Nie budzi wątpliwości poprawność rozważań organów administracji na temat przesłanek przyznania zasiłku stałego. Organy prawidłowo wskazały, iż zgodnie z dyspozycją przepisy art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Zasadnie organy skonstatowały, iż w realiach niniejszej sprawy podstawową okoliczność stanowiącą o potrzebie przyznania skarżącej świadczenia w postaci zasiłku stałego jest całkowita niezdolność do pracy osoby z powodu wieku lub niepełnosprawności. Co prawda organy administracji nie wskazały tego w kwestionowanych decyzjach, ale przepis art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej stanowi, iż decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody między innymi w przypadku zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony. Tym samym skonstatować wypada, iż istnieje podstawa prawna do tego aby zmienić decyzję przyznającą skarżącej zasiłek stały w kwocie 418 złotych miesięcznie. Nie budzi wątpliwości, iż okolicznością, która zdecydowała o zmianie przez organy wysokości przyznanego skarżącej zasiłku stałego, jest zmiana jej sytuacji dochodowej w następstwie ujawnienia, iż ze zbierania surowców wtórnych osiąga dochód w wysokości około 100 złotych miesięcznie. Okoliczność ta niewątpliwie ma istotne znaczenie dla ustalenia poziomu uzyskiwanych przez skarżącą dochodów i w tym zakresie należy zgodzić się z konkluzją organu I instancji, który dysponował oświadczeniem samej skarżącej przyznającej zarówno fakt uzyskiwania takich dochodów, jak i ich wysokości. Organ ten dysponował jednak takimi wiadomościami, które uzasadniały tezę o zmianie sytuacji dochodowej strony skarżącej. Okoliczności te jednak przestały być aktualne przed organem odwoławczym, bowiem skarżąca – odnosząc się do zbierania surowców wtórnych – oświadczyła w odwołaniu : "Obecnie tym się nie zajmuję i z tego tytułu nie mam żadnych dochodów. Po co mi to." Powyższe oświadczenie skarżącej uszło uwadze organu odwoławczego i nie zostało potraktowane jako element stanu faktycznego sprawy podlegający wszechstronnej ocenie i rozważeniu. Nie wymaga przybliżenia teza, iż organ odwoławczy winien wydać swe rozstrzygnięcie na gruncie stanu faktycznego i prawnego aktualnego w momencie ferowania ostatecznego rozstrzygnięcia. Organ ten rozpoznając odwołanie zobowiązany jest ponownie wszechstronnie ocenić materiał dowodowy zgromadzony w toku całego postępowania, a więc również w toku postępowania odwoławczego i dopiero wówczas dokonać subsumpcji. Organ ten w szczególności nie może ograniczyć się wyłącznie do oceny materiału dowodowego zaprezentowanego przez organ I instancji, bowiem byłoby to przełamanie zasady dwuinstancyjności (art. 15 k.p.a.), będącej jedną z fundamentalnych zasad procedury administracyjnej. W realiach niniejszej sprawy trzeba stwierdzić, iż organ odwoławczy pominął zupełnie oświadczenie skarżącej o rezygnacji z uzyskiwania dodatkowych dochodów i tym samym nie wyjaśnił stanu sprawy w zakresie rzeczywistej zmiany sytuacji dochodowej strony. Określenie tej sytuacji – w następstwie złożonego oświadczenia o rezygnacji z uzyskiwania dodatkowych dochodów – uznać wypada za istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Skoro jednak okoliczności te nie były przedmiotem analizy i oceny organu administracji, to tym samym wskazać należy, iż w toku postępowania administracyjnego organ dopuścił się naruszenia przepisów art. 7 k.p.a., art. 77 par. 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. Nie można bowiem powiedzieć, iż w toku postępowania administracyjnego organ stosując się do kodeksowej zasady prawdy obiektywnej w sposób wyczerpujący rozpatrzył materiał dowodowy w celu zweryfikowanie twierdzeń strony. Z przytoczonych powyżej względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisu art. 145 par. 1 pkt 1 "c" p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. Wobec uchylenia zaskarżonej decyzji należało stwierdzić, iż do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku decyzja ta nie podlega wykonaniu. (art. 152 p.p.s.a.). O kosztach pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu orzeczono na podstawie przepisu par. 14 ust. 2 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. (Dz. U. Nr.163, poz. 1349 ze zm.)