II SA/Łd 29/13
WyrokWSA w Łodzi2013-05-24
Skład orzekający: Sławomir Wojciechowski, Renata Kubot-Szustowska, Arkadiusz Blewązka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego prawidłowo wydał nakaz rozbiórki samowolnie wybudowanego garażu, uwzględniając ustalenie, że budowa nastąpiła po wejściu w życie ustawy Prawo budowlane z 1994 r. i nie zostały spełnione warunki legalizacyjne?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy nadzoru budowlanego prawidłowo ustaliły, iż garaż został wybudowany po wejściu w życie ustawy Prawo budowlane z 1994 r., co uzasadnia zastosowanie przepisów tej ustawy. Ponadto, stwierdzono, że nie zostały spełnione warunki legalizacyjne, w tym obowiązek przedłożenia wymaganych dokumentów w wyznaczonym terminie, co w konsekwencji uzasadnia wydanie nakazu rozbiórki na podstawie art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki budynku garażowego wybudowanego samowolnie na działce nr 171/1 w T. przy ul. A 40A. Strona skarżąca G. S. twierdziła, że garaż został wybudowany w 1992 r., podczas gdy organy nadzoru budowlanego, opierając się m.in. na zdjęciach lotniczych z 1997 r. oraz zeznaniach świadków, ustaliły, że budowa nastąpiła po 1 stycznia 1995 r., czyli po wejściu w życie nowej ustawy Prawo budowlane. W związku z niespełnieniem warunków legalizacyjnych, w tym nieprzedłożeniem wymaganych dokumentów, wydano nakaz rozbiórki.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę G. S.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 24 maja 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) Protokolant specjalista Dominika Janicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2013 roku sprawy ze skargi G. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] nr [...] znak: [...] w przedmiocie nakazu wykonania rozbiórki budynku oddala skargę. LS
Decyzją z dnia [...], Nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł., po rozpatrzeniu odwołania G. S., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., w dalszej części uzasadnienia, jako K.p.a.), art. 48 ust. 1, w związku z art. 48 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2010r., Nr 243, poz. 1623 ze zm.), uchylił w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. z dnia [...] i nakazał G. S. rozbiórkę budynku garażowego, którego rzut na płaszczyznę poziomą ma kształt trapezu prostokątnego o wymiarach 5,55m x 3,39m x 7,35m x 4,02m, z czego ściany o długości 5,55m i 7,35m są równoległe, zlokalizowanego na działce nr 171/1 w T. przy ul. A 40A, usytuowanego przy granicy z działką o nr 164.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, iż z akt sprawy wynika, iż postępowanie wszczęte zostało po interwencji M. S. z dnia 29 sierpnia 2008r. o skontrolowanie legalności budowy budynku garażowego przez jedną ze współwłaścicielek. W dniach 8 października 2008r. i 31 maja 2010r. przeprowadzono oględziny ustalając, iż przy granicy działki stoi budynek z przeznaczeniem na garaż o wymiarach 3,58m x 7,35m wykonany w technologii tradycyjnej, ściany z pustaków szlakowo – cementowych, dach o konstrukcji drewnianej pokryty papą. Budynek jest w stanie surowym, bez wyprawy tynkarskiej wewnętrznej i zewnętrznej.
Dalej organ odwoławczy wskazał, iż w dniu 13 października 2008r. do organu I instancji zgłosiła się G. S. oświadczając, iż garaż został wybudowany w 1992r. bez wymaganego pozwolenia. Z kolei przy piśmie z dnia 16 października 2008r. M. S. przekazała do organu m.in. zdjęcia uwidaczniające nieruchomość, sporządzone jak wynika z opisów w latach 1998 – 1999 oraz wskazała świadków mogących potwierdzić czas budowy garażu. W piśmie z dnia 16 października 2008r. inwestorka wskazał swoich świadków na okoliczność czasu wybudowania przedmiotowego garażu.
Pouczając o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań organ odebrał od świadków zeznania. T. K. oświadczył, iż budowa garażu była prowadzona w 1999r., inwestorami byli S. S. z synem A. S. J. K. zeznała, iż budowa miała miejsce w 1992r. a inwestorami byli G. i S. S. Świadek L. P. oświadczył, iż garaż wybudowano jesienią 1992r., a budowę prowadził S. S. M. S. zeznał, że w czasie kiedy zamieszkiwał na nieruchomości tj. we wrześniu 1997r. garażu nie było, określił termin budowy na jesień 1999r., jako inwestorów wskazał S. S. z synem A. S. A. S. zeznała, że w 1998r. wstawiona była brama gdyż wcześniej była tylko furtka umożliwiająca wejście na posesję, w 1999r. budowany był garaż – latem lub jesienią. R. S. zeznał, że budowę prowadzili S. i A. S. w 1999r.
Postanowieniem z dnia [...] organ I instancji wstrzymał prowadzenie robót budowlanych i wezwał do dostarczenia decyzji o pozwoleniu na budowę. Strona skarżąca zakwestionowała prawidłowość wydanego aktu wskazując, iż budynek powstał w 1992r..
W dniu 26 lutego 2009r. organ odebrał zeznania kolejnych świadków, na okoliczność tego kiedy powstał budynek. S. P. zeznał, iż w 1992r. w sierpniu S. S. rozpoczął budowę i prowadził ją sam. J. K. oświadczył, iż w lipcu 1999r. S. S. rozpoczął budowę, w okolicach sierpnia – września, pomagał S. S. w wykonywaniu dachu. T. J. oświadczyła, iż budowa prowadzona była latem 1992r.. M. P. zeznała, iż budynek wybudowali S. i G. S. latem 1992r.. J. D. oświadczył, iż do końca października 1991r. budynek na pewno nie był wybudowany, na przełomie 1992 – 1993r. w trakcie wizyty na działce zauważył, że jest wybudowany budynek.
Postanowieniem z dnia [...] organ I instancji odmówił zmiany postanowienia z dnia [...]. W piśmie z dnia 17 czerwca 2009r. strona zwróciła się o zmianę terminu wynikającego z powyższego aktu, w odpowiedzi, pismem z dnia 19 czerwca 2009r. organ poinformował, że brak jest podstaw do ponownego rozpatrywania wniosku, który już został rozpatrzony. Pismem z dnia 6 sierpnia 2009r. strona wniosła o wznowienie postępowania. Pismem z dnia 18 sierpnia 2009r. organ wyjaśnił stronie, iż art. 145 k.p.a. ma zastosowanie do spraw zakończonych decyzją ostateczną.
Decyzją z dnia [...], w związku z niedostarczeniem stosownych dokumentów, organ I instancji nakazał rozbiórkę opisanego obiektu. Na skutek odwołania inwestorki organ odwoławczy decyzją z dnia [...] uchylił w całości decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, jednocześnie uchylił postanowienie z dnia [...].
Kolejną decyzją z dnia [...] organ I instancji nakazał rozbiórkę samowolnie wybudowanego obiektu, jednakże na skutek odwołania inwestorki organ odwoławczy decyzję powyższą uchylił i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
Postanowieniem z dnia [...] organ I instancji ponownie – w oparciu o art. 48 ust. 2 ustawy – Prawo budowlane – wstrzymał prowadzenie robót i nałożył obowiązek przedłożenia określonych dokumentów w terminie do dnia 31 grudnia 2010r..
Decyzją z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T. nakazał G. S. rozbiórkę opisanego wcześniej budynku garażowego, zlokalizowanego na działce nr 171/1. Jednakże decyzja ta została uchylona przez organ odwoławczy, decyzją z dnia [...], który sprawę ponownie przekazał do organu I instancji.
Decyzją z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T. nakazał G. S. rozbiórkę opisanego wcześniej budynku garażowego, zlokalizowanego na działce nr 171/1, usytuowanego przy granicy z działką o nr 164. W uzasadnieniu organ I instancji zwrócił uwagę, iż wobec dużych rozbieżności w materiale dowodowym, przeprowadzona została rozprawa administracyjna z udziałem właścicieli działek przylegających bezpośrednio do działki nr 171. Po analizie zgromadzonego materiału dowodowego, w tym zdjęć lotniczych oraz materiałów fotogeometrycznych ortofotomapy z lat 1996 – 1998, z których nie można dokonać odczytu i stwierdzić istnienia spornego budynku, organ dał wiarę dowodowi przedstawionemu przez M. S. w postaci zdjęć i aktu urodzenia A. S. datowane na 1998r., które w sposób wiarygodny uprawdopodobniają okres budowy przedmiotowego garażu. Nie dał natomiast wiary zeznaniom inwestorki, jak i świadków przez nią przedstawionych, których wypowiedzi były bardzo lakoniczne i krótkie, nie odnoszące się do żadnych pośrednich aktów, które mogłyby w sposób wiarygodny i jednoznaczny świadczyć, iż budynek powstał w 1992r..
Organ wskazał dalej, iż stosownie do art. 48 ust. 2 ustawy – Prawo budowlane, postanowieniem z dnia [...] wstrzymał roboty budowlane, nakładając jednocześnie na stronę obowiązek przedstawienia w terminie do dnia 31 grudnia 2010r. decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2, 4, ust. 2 tejże ustawy. Jednakże strona wymaganych dokumentów nie przedłożyła, w związku z czym w myśl art. 48 ust. 2 ustawy organ nakazał rozbiórkę spornego obiektu.
W odwołaniu od powyższej decyzji G. S. zarzuciła naruszenie art. 7 i art. 77 K.p.a. poprzez dowolne ustalenie terminu budowy. Zdaniem strony zaskarżona decyzja nie zawiera analizy zebranego materiału. Zdjęcia, na które powołuje się organ są podpisane przez nieznaną osobę ale co istotne nie wynika z nich data budowy, gdyż nie ma podstaw do przyjęcia, iż skoro dziecko sąsiadki na zdjęciu jest małe to właśnie wówczas garaż został wybudowany. Nadto nie uwzględniono obiektywnych zeznań świadków, którzy zeznali, że przedmiotowy garaż był zbudowany w 1992r.. Organ pominął, iż od listopada 1997r. S. S. chorował, zatem nie był w stanie wybudować garażu w latach 1998 – 2000, skoro z miesiąca na miesiąc jego stan pogarszał się i ostatecznie zmarł w sierpniu 2011r.. Pominięto też, iż strona została wymeldowana w dnia 17 kwietnia 1996r. z miejsca zamieszkania przy ul. A 40A i zamieszkała wraz z mężem przy ul. B, a tym samym budowa nie była możliwa w okresie, na który wskazuje organ.
Przywołaną na wstępie decyzją z dnia [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. uchylił w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. z dnia [...] i nakazał G. S. rozbiórkę budynku garażowego, którego rzut na płaszczyznę poziomą ma kształt trapezu prostokątnego o wymiarach 5,55m x 3,39m x 7,35m x 4,02m, z czego ściany o długości 5,55m i 7,35m są równoległe, zlokalizowanego na działce nr 171/1 w T. przy ul. A 40A, usytuowanego przy granicy z inną nieruchomością.
Przywołując dotychczasowy przebieg postępowania organ odwoławczy wskazał, iż w ramach postępowania odwoławczego wezwał organ I instancji do uzupełnienia materiału poprzez zwrócenie się do Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Warszawie z prośbą o informacje, czy na terenie, którego dotyczy sprawa były wykonywane prace geodezyjne w szczególności zdjęcia lotnicze, dokumentacja geodezyjna, szkice inwentaryzacji, ortofotomapy, materiały fotogrametryczne lub czy zgłoszono wykonanie mapy sytuacyjno – wysokościowej w latach 1991 – 1999 i dołączenie pozyskanej dokumentacji.
W odpowiedzi, przy piśmie z dnia 16 października 2012r., organ I instancji przekazał zdjęcie lotnicze wykonane w dniu 17 sierpnia 1997r.. Organ odwoławczy wskazał, iż analiza tego zdjęcia prowadzi do wniosku, iż sporny budynek nie został uwidoczniony na zdjęciu lotniczym z dnia 17 sierpnia 1997r., a zatem został zrealizowany po tym dniu. Zgodnie zaś z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane, przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem wszczęte zostało postępowanie – do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Konkludując organ wskazał, że skoro przedmiotowy budynek został zrealizowany po dniu 1 stycznia 1995r. – data wejścia w życie ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane – to zastosowanie w sprawie mają przepisy obowiązujące.
Dalej organ wyjaśnił, iż realizując obowiązki z art. 48 ust. 2 ustawy –Prawo budowlane, organ I instancji postanowieniem z dnia [...] nałożył na stronę obowiązek przedłożenia określonych dokumentów, zakreślając termin wykonania obowiązku na dzień 31 grudnia 2010r.. W terminie tym strona nie dopełniła obowiązków powyższych. Zgodnie zaś z art. 48 ust. 4 ustawy w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3 stosuje się ust. 1, który przewiduje, iż właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji rozbiórkę obiektu lub jego części, będącego w budowie lub wybudowanego bez wymaganego pozwolenia.
Organ odwoławczy stwierdził nadto, iż w niniejszej sprawie warunki przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego, w ogóle nie zostały spełnione. Budynek garażu zlokalizowany jest bowiem około 10cm od granicy z nieruchomością sąsiednią. Przepis § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2001r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002r., Nr 75, poz. 690 ze zm. – w dalszej części uzasadnienia przywoływane jako: rozporządzenie), stanowi, iż budynki sytuuje się od granicy z sąsiednią działka w odległości nie mniejszej niż 4m, w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę tej granicy, bądź 3m w przypadku budynku zwróconego sianą bez otworów okiennych lub drzwiowych w stronę tej granicy. W przypadku ściany bez otworów okiennych dopuszcza się sytuowanie ściany budynku w odległości 1,5m od granicy z sąsiednią działką budowlaną lub bezpośrednio przy granicy, jeżeli wynika to z ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo nie jest możliwe zachowanie odległości, o której mowa w §12 ust. 1 pkt 2, ze względu na rozmiary działki. Dodatkowo, iż w zabudowie jednorodzinnej, z uwzględnieniem §13, 60 i 271 – 273 rozporządzenia, dopuszcza się sytuowanie budynku ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką lub w odległości mniejszej niż określone w ust. 1 pkt 2, lecz nie mniejszej niż 1,5m, na działce o szerokości mniejszej od 16m oraz sytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną jeżeli będzie on przylegał całą powierzchnią swojej ściany do ściany budynku istniejącego na sąsiedniej działce lub do ściany budynku projektowanego, dla którego istnieje ostateczna decyzja o pozwoleniu na budowę, pod warunkiem, że jego część leżąca w pasie o szerokości 3m wzdłuż granicy działki będzie miała długość i wysokość nie większą niż budynek istniejący lub projektowany na sąsiedniej działce.
Organ podkreślił, iż w niniejszej sprawie żadna z wymienionych sytuacji nie zaistniała, co oznacza, iż nie zostały spełnione przesłanki wdrożenia trybu opisanego w art. 48 ust. 2 i 3 ustawy. Organ wyjaśnił, iż w tej sytuacji wydana w trybie art. 48 ust. 2 decyzja nie jest wynikiem wyłącznie niespełnienia przez stronę obowiązku przedłożenia określonych dokumentów, lecz także wystąpienia takich okoliczności, w których skuteczne przeprowadzenie postępowania legalizacyjnego w tym trybie było prawnie niedopuszczalne.
Organ odwoławczy wskazał także, iż jakkolwiek organ I instancji dokonał nieprawidłowej subsumcji na etapie poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji, czego wynikiem było wydanie postanowienia z dnia [...], to jednak prawidłowość i legalność zaskarżonej decyzji nie budzi wątpliwości. Organ odwoławczy stwierdził także, że w związku postanowieniem Sądu Rejonowego w T. z dnia [...], zmienił się nr ewidencyjny gruntów nieruchomości stanowiącej przedmiot postępowania, jak również organ I instancji nieprecyzyjnie określił kształt obiektu, którego dotyczy rozstrzygniecie. Okoliczności te przemawiały za uchyleniem w całości decyzji pierwszej instancji i koniecznością reformatoryjnego rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi G. S. zarzuciła naruszenie art. 7 i art. 77 K.p.a. poprzez dowolne ustalenie terminu budowy po 1997r.. Wniosła o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżąca powtórzyła argumentację odwołania i dodała, iż organ nie wyjaśnił, w jaki sposób zostało odczytane zdjęcie z dnia 17 sierpnia 1997r., czy odczytane zostało przez osobę posiadającą jakiekolwiek umiejętności w tym zakresie.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy nie znajdując uzasadnienia dla zarzutów skargi wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz normami proceduralnymi, określającymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
W toku kontroli, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako P.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nadto, mając na względzie regulację art. 135 P.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). W innym wypadku skargę oddala (art. 151 P.p.s.a.).
Kluczowe znaczenie dla niniejszej sprawy ma niebudzące wątpliwości ustalenie organów obu instancji, iż przedmiotowy garażu został zrealizowany w warunkach samowoli budowlanej, a więc bez stosownego pozwolenia na budowę bądź zgłoszenia. Powyższa konstatacja determinowała dalsze działania organów nadzoru budowlanego.
Kolejną istotną z punktu widzenia niniejszej sprawy okolicznością, było ustalenie daty realizacji owej samowoli budowlanej. Mając na uwadze pojawiające się w toku postępowania sprzeczne informacje na temat daty wybudowania tegoż obiektu, zasadnie organy administracji kwestii tej poświeciły wiele uwagi dążąc do jednoznacznego jej wyjaśnienia. Ustalenie owej daty ma bowiem kapitalne znaczenie dla możliwości dokonania prawidłowej subsumcji, a więc zastosowania właściwej normy prawnej. Należy bowiem wskazać na treść art. 103 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2010r., Nr 243, poz. 1623 ze zm.), w myśl którego do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, to jest przed dniem 1 stycznia 1995r., a nie zakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy tej ustawy. Wyjątek stanowił przepis art. 48 tej ustawy (będącego podstawą do orzeczenia nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego), którego nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy; do tych obiektów stosuje się odpowiednio przepisy dotychczasowe, a więc przepisy ustawy z dnia 24 października 1974r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 roku, Nr 38, poz. 229 ze zm.) (art. 103 ust. 2 ustawy). Z powyższego względu – jak słusznie zauważyły organy nadzoru budowlanego – w zakresie usuwania skutków samowoli budowlanej w niniejszej sprawie zastosowanie winny znaleźć przepisy tej ustawy – Prawo budowlane, pod rządami której zrealizowany zostało ów obiekt.
Na ustalenie okoliczności związanych z datą samowolnego wykonania obiektu budowlanego organy obu instancji poświęciły zasadniczą część postępowania prowadzonego w niniejszej sprawie. W tym zakresie zgromadzony został materiał dowodowy ze źródeł osobowych, ale także dokumenty w szczególności w postaci map i zdjęć. Tej kwestii poświęcona została także rozprawa administracyjna. Nie ulega wątpliwości, iż dla wykazania okoliczności związanych z okresem realizacji inwestycji organy dysponowały skrajnie sprzecznym i wzajemnie wykluczającym się materiałem dowodowym. W szczególności cechy te wykazywały dowody ze źródeł osobowych. Przed organami pojawił się zatem dylemat, którym dowodom dać wiarę, a którym wiary tej odmówić.
Oceniając działania organów w powyższym zakresie należy wskazać, iż brak jest przesłanek, które pozwoliłyby zakwestionować prawidłowość wniosków wyprowadzonych przez organy ze zgromadzonego materiału dowodowego na okoliczność czasu realizacji samowolnej inwestycji. W powyższej kwestii wskazać należy, iż obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego jest związany ściśle z przyjętą w K.p.a. zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 K.p.a.). Zarówno w nauce jak i w praktyce orzeczniczej podkreśla się, iż swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny, a więc winna:
1) opierać się na materiale dowodowym zebranym przez organ,
2) być oparta na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego,
3) zawierać ocenę znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy, z zastrzeżeniem ograniczeń dotyczących dokumentów urzędowych, które mają na podstawie art. 76 § 1 K.p.a. szczególną moc dowodową, a odmowa wiary określonym dowodom może nastąpić dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu i wyjaśnieniu przyczyny takiej ich oceny,
4) zawierać zgodne z prawidłami logiki rozumowanie, w wyniku którego organ ustala okoliczności faktycznych sprawy (vide: wyrok NSA z dnia 17 maja 1994r., w sprawie sygn. akt SA/Lu 1921/93, LEX nr 26517).
Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w toku całego – kilkuletniego postępowania jednoznacznie wskazuje na poprawność wniosku organów o wybudowaniu przedmiotowego garażu po dniu 1 stycznia 1995r., a więc pod rządami ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane. Dla Sądu szczególnie przekonywująca jest dokumentacja fotograficzna pochodząca z okresu 1998 i 1999r., z której jednoznacznie wynika, iż w 1998r. obiektu garażu jeszcze nie było na terenie posesji, zaś jesienią 1999r. garaż ten już był zrealizowany. Fotografie A. S. urodzonego 25 czerwca 1998r. i jego rodziców pozwalają chronologicznie uporządkować okoliczności związane z budową garażu. Okoliczności te jednoznacznie przystają do zeznań złożonych przez część świadków, którzy umiejscawiając w czasie powstanie garażu wskazują właśnie na 1999r.. Zeznania takich świadków, jak chociażby: R. S., A. S., M. S., I. P. i T. K., jednoznacznie wskazując na rok 1999r., jako na czas realizacji obiektu, odwołują się dodatkowo do innych okoliczności tworzących kontekst prac budowlanych przy przedmiotowym obiekcie. Zasadnie na te kwestie wskazały organy administracji dając wiarę zeznaniom tych właśnie świadków. Argumentacja przywołana przez organy dla uzasadnienia wiarygodności tych świadków, ale także M. K., M. S. i A. P. jest logiczna i przekonywująca, a dowody te korelują z pozostałym materiałem dowodowym w postaci zdjęć i map.
Powyższych wniosków nie podważają argumenty strony skarżącej o wyprowadzeniu się w 1996r. z terenu inwestycji i zamieszkaniu przy ul. C w T., a także o postępującej chorobie męża skarżącej S. S. Powyższe okoliczności nie przekreślają możliwości wykonania przedmiotowego garażu i tym samym zostały prawidłowo ocenione przez organy administracji.
Poglądu o rzetelnej i wszechstronnej ocenie zgromadzonego materiału dowodowego nie przekreśla także okoliczność, iż organ dysponował zeznaniami dziewięciu świadków wskazujących na rok 1992, jako na czas realizacji garażu. Skoro przed organami administracji w niniejszej sprawie postawiony został dylemat wiarygodności wykluczających się wzajemnie wersji wydarzeń, to zasadnie organy uznały wiarygodność tej z dwóch wersji, za którą przemawiały także dowody z innych źródeł i której to wersji dowody te nie wykluczały. Jeśli zatem dowody w postaci zdjęć, w tym lotniczych wykluczały istnienie garażu o wskazanych w decyzji wymiarach i kształcie na terenie przedmiotowej nieruchomości w latach 1997 – 1998, to logiczny jest wniosek o braku możliwości realizacji tej inwestycji w 1992r.
Natomiast jako wyłącznie polemikę z prawidłowo dokonanymi ustaleniami należy potraktować zarzuty skargi tyczące niewskazania sposobu odczytania zdjęcia lotniczego. W ocenie Sądu analiza tegoż zdjęcia nie powinna nastręczać trudności, zaś jego analiza dokonana przez organ odwoławczy jednoznacznie wskazuje, iż w dacie jego wykonania, a więc w sierpniu 2007r. nie było na przedmiotowej działce obiektu budowlanego opisanego w zaskarżonej decyzji. Były natomiast inne zabudowania, w tym drewniane komórki widoczne także na zdjęciu załączonym do akt sprawy w październiku 2008r..
Tak ustalony i oceniony materiał dowodowy dawał organom nadzoru budowlanego podstawy do stwierdzenia, iż obiekt budowlany został wykonany w warunkach samowoli budowlanej po dniu 1 stycznia 1995r., a więc pod rządami aktualnie obowiązującej ustawy – Prawo budowlane. W takiej sytuacji nie wzbudza zastrzeżeń stanowisko organów, iż materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia w rozpatrywanej sprawie stanowił przepis art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane, w myśl którego właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.
Zasadnie także organy wskazały, iż sankcja rozbiórki samowolnie wzniesionego obiektu budowlanego stanowi ostateczność, bowiem przepis art. 48 daje możliwość legalizacji obiektu, jeśli spełniony jest m.in. warunek o jakim mowa w przepisie art. 48 ust. 2 pkt 1 ustawy, tj. gdy budowa obiektu jest zgodna z przepisami planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego oraz gdy nie narusza przepisów techniczno – budowlanych w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem.
W toku postępowania legalizacyjnego organ nakłada na samowolnie działającego inwestora obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie:
1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego;
2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; a więc między innymi projektu architektoniczno – budowlanego (art. 48 ust. 3 ustawy).
Istotną konsekwencją nałożenia powyższych obowiązków jest konieczność nakazania rozbiórki obiektu w razie niespełnienia przez inwestora w wyznaczonym terminie tychże obowiązków (art. 48 ust. 4 ustawy).
W realiach niniejszej sprawy postanowieniem z dnia [...] organ I instancji nałożył na skarżącą obowiązek przedłożenia dokumentacji, o której mowa w przepisie art. 48 ust. 3 ustawy – Prawo budowlane, w terminie do dnia 31 grudnia 2010r.. Nie ulega wątpliwości, iż termin ten upłynął bezskutecznie. W takiej sytuacji nieuchronna winna być konsekwencja rozbiórki samowolnie wykonanego obiektu budowlanego (art. 48 ust. 4 ustawy). Zastosowanie przez organy nadzoru budowlanego sankcji określonej w art. 48 ust. 1 ustawy w tak ukształtowanym stanie faktycznym odpowiada prawu i tym samym nie budzi krytycznej oceny działań tych organów.
Zaniechanie przez inwestora wykonania obowiązku nałożonego w trybie art. 48 ust. 3 ustawy – Prawo budowlane zwalniało organ od dalszego badania kwestii możliwej legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu oraz od określenia wysokości obciążającej inwestora opłaty legalizacyjnej. Przepis art. 49 ust. 1 omawianej ustawy jednoznacznie wskazuje jakiego rodzaju działania winien podjąć organ prowadząc tego rodzaju postępowanie. Organ w tym postępowaniu bada w szczególności przedłożoną przez inwestora dokumentację budowlaną w zakresie określonym w owym przepisie. Brak owej dokumentacji nie tylko zwalnia organ nadzoru budowlanego z obowiązku formułowania ocen o możliwości skutecznego zakończenia postępowania legalizacyjnego ale wręcz uniemożliwia formułowanie tego rodzaju ocen. Konsekwencje niezłożenia w terminie dokumentacji, o której mowa w art. 48 ust. 3 ustawy przewiduje przepis art. 48 ust. 4, a tym samym owa konsekwencja zaniechania złożenia dokumentacji jest aktualna niezależnie od tego czy postępowanie legalizacyjne miało potencjalne możliwości zakończenia się sukcesem, czy tez możliwości takie nie istniały. W tej sytuacji pozbawione podstaw faktycznych i tym samym niezrozumiałe są uwagi organu odwoławczego o braku możliwości zakończenia sukcesem postępowania legalizacyjnego. Kwestia ta jednak nie ma wpływu na ocenę legalności działań organów nadzoru budowlanego w niniejszej sprawie bowiem zaniechanie wykonania obowiązków nałożonych w trybie art. 48 ust. 3 ustawy dostatecznie uzasadniało orzeczony nakaz rozbiórki.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a orzekł, jak w sentencji.
LS
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło