II SA/Łd 292/03

Dnia 4 sierpnia 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.), Sędziowie : NSA Irena Krzemieniewska, p.o. Sędziego WSA Małgorzata Łuczyńska, Protokolant : referent stażysta Jarosław Szkudlarek, po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2004 roku na rozprawie przy udziale - - - - sprawy ze skargi T. S. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. Nr [...] z dnia [...]. Decyzją nr [...] z dnia [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. na podstawie art. 5 pkt. 4 a ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Inspekcji Sanitarnej /Dz. U. nr 90 z 1998r. poz.575 z późn. zm./, § 1 i 10 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych/Dz. U. nr 61 poz.364 z późn. zm./ oraz art.104 kpa postanowił nie uznać u T. S. choroby zawodowej narządu głosu. W uzasadnieniu stwierdzono, iż T. S. od 1980r. jest zatrudniona na stanowisku nauczyciela akademickiego w narażeniu na nadmierny wysiłek głosowy. W wyniku badań przeprowadzonych w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy oraz Instytucie Medycyny Pracy rozpoznano u niej przewlekły suchy nieżyt gardła, przewlekły prosty nieżyt krtani i dysfonię hyperfunkcjonalną nie stwierdzając podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Mając to na uwadze organ administracji orzekł jak w sentencji decyzji. Od wymienionej decyzji odwołanie złożyła T. S. podnosząc, iż jest ona krzywdząca. Odwołująca nie zgadza się z orzeczeniami Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy i Instytutu Medycyny Pracy. Decyzją nr [...] z dnia [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. na podstawie art.138 § 1 ust.1 kpa oraz § 10 ust.1 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych/Dz. U. nr 65 poz.294 z późn. zm./ utrzymał w mocy zaskarżoną decyzje organu administracji I instancji. W uzasadnieniu stwierdzono, iż uzupełniony został materiał dowodowy poprzez przeprowadzenie dodatkowego dochodzenia epidemiologicznego oraz wydanie uzupełniających orzeczeń przez Instytut Medycyny Pracy. W pismach z dnia [...] , [...] i z [...] Instytut podtrzymał swoje stanowisko o braku podstaw do rozpoznania u T. S. choroby zawodowej. Zgodnie z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. W sprawie T. S. wypowiedziały się dwie placówki medyczne właściwe i uprawnione do rozpoznawania chorób zawodowych i obie orzekły, iż brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Mając to na uwadze organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzje organu administracji I instancji. Na wymienioną decyzje skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyła T. S. . W uzasadnieniu skarżąca podniosła, iż nie przeanalizowano rzetelnie dokumentacji lekarskiej dotyczącej jej choroby, nie wzięto pod uwagę wyjaśnień i wątpliwości skarżącej, ta sama osoba która była członkiem komisji wystawiającej orzeczenie rozpatrywała także odwołanie a ponadto wmawiano jej to czego nie powiedziała. Z dotychczasowej wiedzy medycznej nie można ustalić czy brodawczaki były przyczyna czy skutkiem rozpoznania w grudniu 1999r. choroby laryngitis chronica hypertrophica. W ocenie skarżącej brodawczaki pojawiły się później niż rozpoznana choroba. Skarżąca była narażona na nadmierny wysiłek głosowy. W konkluzji skarżąca wnosiła o ponowne rozpoznanie jej sprawy. Strona przeciwna w odpowiedzi na skargę wnosiła o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga T. S. jest zasadna. Należy zaznaczyć, iż z dniem 1 stycznia 2004r., na podstawie art.1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę-prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/Dz.U. nr 153 poz.1271/ weszła w życie ustawa z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych/Dz.U. nr 153 poz.1269/ oraz ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/Dz.U. nr 153 poz.1270/. Zgodnie z treścią art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę-prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga T. S. została wniesiona przed dniem 1 stycznia 2004r. i do tego dnia postępowanie nie zostało zakończone. Skarga ta winna więc zostać rozpoznana na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaś sądem właściwym do jej rozpatrzenia jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. , utworzony z dniem 1 stycznia 2004r. dla obszaru województwa łódzkiego. Zgodnie z treścią art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych/Dz. U. nr 153 poz.1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art.1 § 2 wymienionej ustawy kontrola o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/Dz.U. nr 153 poz.1270/ sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art.145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1./ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a./ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy b./ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego c./ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy 2./ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach 3./ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W rozpoznawanej sprawie organy administracji publicznej naruszyły przepisy postępowania administracyjnego i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych(Dz. U. Nr 65 z 1983r. poz.294 z późn. zm./ Zgodnie z treścią § 1 ust.1 wymienionego rozporządzenia za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiących załącznik do rozporządzenia jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Z wymienionego przepisu wynika, iż o tym czy schorzenie jest chorobą zawodową decyduje spełnienie dwóch przesłanek a mianowicie: schorzenie musi być wymienione w wykazie chorób zawodowych oraz praca musi być wykonywana w warunkach narażających na powstanie tego schorzenia. W przypadku stwierdzenia obu przesłanek istnieje domniemanie, iż choroba jest następstwem warunków w jakich praca była świadczona a więc, że istnieje związek przyczynowy pomiędzy chorobą a warunkami pracy. Domniemanie takie może być obalone w razie wykazania, że chociaż praca była wykonywana w warunkach narażających na powstanie choroby to jednak została spowodowana przyczynami nie pozostającymi w związku z pracą. Dla obalenia domniemania niezbędne jest wykazanie jakie konkretne przyczyny spowodowały chorobę i dlaczego warunki pracy nie miały wpływu na powstanie schorzenia. Pogląd taki wyraził Sad Najwyższy w wyroku z dnia 19 lipca 1984r. w sprawie II PRN 9/84/OSNCP nr 4 z 1985r. Poz.53/ oraz Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 lutego 1996r. w sprawie I S.A. 1540/95/Prawo Pracy nr 3 z 1997r. poz.37/. Zgodnie z treścią punktu 7 załącznika do rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983r. chorobą zawodową są przewlekłe choroby narządu głosu związane z nadmiernym wysiłkiem głosowym/guzki śpiewacza, niedowłady strun głosowych, zmiany przerostowe/. Należy zaznaczyć, iż chorobą zawodową są tylko takie przewlekłe choroby narządu głosu, które są wymienione w nawiasie w punkcie siódmym wymienionego załącznika. Chorobami takimi są zatem tylko guzki śpiewacze, niedowłady strun głosowych oraz zmiany przerostowe. Inne choroby narządu głosu nie wymienione w nawiasie w punkcie siódmym, nawet jeżeli zostały spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym, nie są chorobami zawodowymi. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale w składzie 7 sędziów w sprawie OPS 3/02 z dnia 20 maja 2002r./ONSA nr 1 z 2003r. poz.4/. Z zebranego materiału dowodowego wynika, iż u skarżącej stwierdzono przewlekły przerostowy nieżyt krtani oraz stan po usunięciu zmian brodawczakowatych z lewego fałdu głosowego w 2001r. T. S. przez okres prawie 28 lat była nauczycielem a następnie nauczycielem akademickim i jej praca wiązała się z wysiłkiem głosowym. Obecnie ma ona suchy kaszel, chrypkę i trudności z mówieniem. Organy administracji nie w pełni wyjaśniły dlaczego schorzenia rozpoznane u skarżącej nie są chorobą zawodową. Przy wydaniu opinii organy administracji oparły się na orzeczeniach Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z dnia [...] oraz Instytutu Medycyny Pracy z dnia [...], [...] , [...] i [...] Orzeczenia obu placówek medycznych są niepełne. Wynika z nich, iż u skarżącej stwierdzono m.in. przewlekły przerostowy nieżyt krtani oraz stan po usunięciu zmian brodawczakowatych z lewego fałdu głosowego w 2001r. Z rozpoznania tego wynika, iż mimo usunięcia brodawczaka u T. S. występuje przerostowy nieżyt krtani. Nie wyjaśniono jednak czy obecne zmiany przerostowe, po wykonaniu zabiegu chirurgicznego w 2001r., mają nadal postać przerostu brodawczakowatego. W obszernych orzeczeniach Instytut Medycyny Pracy zajął się wyjaśnieniem etiologii brodawczaka w świetle aktualnej wiedzy medycznej. Nie wyjaśniono jednak czy po usunięciu zmian brodawczakowatych w 2001r. obecnie stwierdzone zmiany przerostowe mają nadal postać brodawczaka. Nie wyjaśniono także czy obecne zmiany przerostowe dotyczą tylko lewego fałdu głosowego czy też obu fałdów. W orzeczeniu Instytutu z dnia [...] podano, iż nadmierny wysiłek głosowy może spowodować przerostowy nieżyt krtani w postaci symetrycznego przerostu obu fałdów głosowych spowodowany przerostem masy mięśnia głosowego czego u skarżącej nie rozpoznano. Ze sformułowania tego wynika zatem, iż u T. S. nie występuje symetryczny przerost obu fałdów głosowych gdyż zmiany brodawczakowate dotyczą lewego fałdu. Pozostaje to w sprzeczności z treścią dokumentacji lekarskiej złożonej przez skarżącą. Z zaświadczenia ze Szpitala Klinicznego im. N. B. z dnia [...] wynika, iż prawy fałd głosowy jest lekko pogrubiały. Również z wpisów w historii choroby z Poradni Laryngologicznej z dnia [...] i [...] wynika, iż występuje przerost obu fałdów głosowych. T. S. na rozprawie oświadczyła, iż pokazywała tę dokumentację w Instytucie Medycyny Pracy. W orzeczeniu Instytutu nie odniesiono się jednak do tej dokumentacji. Nie zostało wyjaśnione czy u skarżącej występują symetryczne zmiany przerostowe obu fałdów głosowych czy też zmiany te dotyczą tylko lewego fałdu. Nie wyjaśniono także czy obecne zmiany przerostowe mają charakter brodawczakowaty mimo usunięcia brodawczaka z lewego fałdu w 2001r. Wyjaśnienie wszystkich tych kwestii ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy tym bardziej, że skarżąca kwestionuje prawidłowość orzeczeń lekarskich. W orzeczeniach Instytutu Medycyny Pracy podniesiono, iż brodawczak krtani jest nowotworem niezłośliwym, którego etiologia nie jest w pełni znana. Według obecnej wiedzy medycznej przyjmuje się jednak, że brodawczak jest wynikiem infekcji bądź też działania substancji drażniących drogi oddechowe jak np. dym tytoniowy. Z orzeczeń Instytutu nie wynika jednak czy skarżąca paliła papierosy w okresie wykonywania przez nią pracy zawodowej co ma również istotne znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Organy administracji obu instancji odmawiając stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej naruszyły przepisy postępowania określone w art.7, 77 § 1 i 84 § 1 kpa. Nie podjęły bowiem wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego. Również w sposób wyczerpujący nie zebrały i nie rozpatrzyły materiału dowodowego zaś swoje decyzje oparły na niepełnych orzeczeniach Poradni Chorób Zawodowych i Instytutu Medycyny Pracy. Uchybienia jakich dopuściły się organy administracji obu instancji są istotne i miały one wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze na podstawie art.145 § 1 pkt.1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia [...] Przy ponownym rozpoznaniu sprawy winny zostać uzupełnione orzeczenia lekarskie zarówno Poradni Chorób Zawodowych jak i Instytutu Medycyny Pracy. Obie placówki medyczne winny zapoznać się z dokumentacja lekarską T. S. a mianowicie zaświadczeniem lekarskim ze Szpitala Klinicznego im. N.B. oraz historią choroby z Przychodni Laryngologicznej a następnie dokładnie ustalić czy zmiany przerostowe krtani dotyczą jednego czy obu fałdów głosowych. Należy także ustalić jakiego rodzaju są to zmiany a w szczególności czy mają one nadal postać zmian brodawczakowatych oraz czy skarżąca była narażona na działanie substancji drażniących takich jak dym tytoniowy. Przy wydaniu opinii należy uwzględnić fakt, iż w przypadku stwierdzenia schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych oraz wykonywania pracy w warunkach narażających na jego powstanie istnieje domniemanie, że choroba jest następstwem warunków w jakich praca była wykonywana. Obalenie tego domniemania może nastąpić tylko w razie wykazania, że chociaż praca była wykonywana w warunkach narażających na powstanie choroby to jednak zostało ono spowodowane przyczynami nie pozostającymi w związku z pracą. Dopiero po wydaniu pełnych orzeczeń lekarskich organy administracji winny ocenić zebrany materiał dowodowy i wydać rozstrzygnięcie w przedmiocie stwierdzenia lub odmowy stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej.