II SA/Łd 293/05

Dnia 28 września 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA: Jolanta Rosińska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA: Zygmunt Zgierski, Sędzia WSA: Sławomir Wojciechowski, Protokolant referendarz sądowy Leszek Foryś, po rozpoznaniu w dniu 28 września 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi T. J. na postanowienie Wojewody [..] z dnia [..] Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1/ uchyla zaskarżone postanowienie; 2/ zasądza od Wojewody [...] na rzecz T. J. kwotę 355 (trzysta pięćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Prezydent Miasta Ł. wznowił na wniosek T. J., postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] Nr[...] Decyzją z dnia [...] Nr [...] Prezydent Miasta Ł. odmówił uchylenia decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] Nr [...] udzielającej "A" Spółce Komandytowej w Ł. pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania istniejącego obiektu warsztatu samochodowego na zakład produkcji wyrobów ciastkarskich oraz zatwierdzenie projektu budowlanego i wydania pozwolenia na budowę obejmującego: roboty budowlane związane z w/w zmianą sposobu użytkowania - na nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A nr 6. Organ stwierdził, że inwestor złożył wniosek o zmianę sposobu użytkowania obiektu wraz z obowiązującym w dacie wydania decyzji miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego oraz dowód stwierdzający prawo dysponowania nieruchomością na cele budowlane, natomiast inwestycja nie została zaliczona do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, w związku z czym organ administracji budowlanej nie mógł odmówić wydania pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania i pozwolenia na budowę związanego z tą zmianą. Powyższa decyzja została doręczona T. J. w dniu 21 lipca 2004 roku, wraz z pouczeniem o przysługującym skarżącemu prawie wniesienia odwołania do Wojewody [...] , w terminie 14 dni od doręczenia decyzji. 21 sierpnia 2004 roku pełnomocnik T. J., adwokat D. W. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] Do wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania pełnomocnik skarżącego załączył odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia[...] Uzasadniając złożony wniosek pełnomocnik skarżącego wskazał, iż w okresie od 22 lipca do dnia 20 sierpnia 2004 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim. Wyjaśnił, iż w dniu 22 lipca 2004 roku poddał się zabiegowi chirurgicznemu, natomiast okres rekonwalescencji po tym zabiegu uniemożliwiał mu podejmowanie czynności zawodowych. Nie miał również możliwości powiadomienia T. J., że z uwagi na chorobę nie będzie mógł w terminie dopełnić czynności procesowych. Na potwierdzenie powyższych faktów pełnomocnik skarżącego załączył do wniosku kserokopię karty informacyjnej leczenie szpitalnego oraz kopie zwolnień lekarskich za okres od 22 lipca do 20 sierpnia 2004 r. potwierdzone przez lekarza sądowego z listy Sądu Rejonowego dla Ł- Ś w Ł. Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Wojewoda [...] odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Ł. Wojewoda [...] uznał, iż pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy. Wskazał, że w rozpatrywanej sprawie decyzja Prezydenta Miasta Ł. została doręczona skarżącemu w dniu 21 lipca 2004 r. a zatem czternastodniowy termin do wniesienia odwołania upłynął 4 sierpnia 2004 roku. W dniu 19 lipca 2004 roku skarżący udzielił adwokatowi D. W. pełnomocnictwa do reprezentowania go w przedmiotowej sprawie, który następnie udzielił substytucji aplikantce radcowskiej A. G. - J. Zdaniem organu, nawet jeśliby przyjąć, że rekonwalescencja pełnomocnika skarżącego po przebytym zabiegu chirurgicznym i dwudniowym (22 i 23 lipca 2004 roku) pobycie w szpitalu uniemożliwiła dopełnienie w terminie czynności procesowych i powiadomienie o tym fakcie T. J., to należy stwierdzić, że upoważnienie do zastępowania adwokata D. W. w przedmiotowej sprawie posiadała aplikantka radcowska A. G. - J. Wojewoda [...] zinterpretował powierzenie prawa do zastępowania jako przekazanie obowiązków wynikających z bycia pełnomocnikiem strony w sprawie, w sytuacjach, kiedy pełnomocnik z obowiązków swoich wywiązać się nie może. Organ uznał, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Ł. nastąpiło z winy osób, którym powierzono obowiązki reprezentowania T. J., a zatem nie zachodzą okoliczności umożliwiające przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienie i zarzucił Wojewodzie [..] naruszenie art. 35 pkt 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r., Nr 123, poz. 1059 ze zm.) oraz § 9 a Regulaminu aplikacji radcowskiej i egzaminu radcowskiego (tekst jednolity ogłoszony uchwałą Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych nr 41/IV/98 z 27 października 1998 r.) i art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz uchybienie przepisom o doręczeniu pism w postępowaniu administracyjnymi i niedoręczenie decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [..] pełnomocnikowi skarżącego. W uzasadnieniu wniesionej skargi T. J. wskazał, iż zgodnie z dyspozycją art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego organ ma obowiązek przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli skarżący uprawdopodobni, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy i stosowną prośbę skieruje do organu w terminie siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi. Stwierdził, iż w przypadku, w którym strona ustanowiła pełnomocnika, dokonując oceny istnienia przesłanki braku winy, trzeba oceniać zaistniałe okoliczności dotyczące tegoż pełnomocnika. Skarżący wyjaśnił, że w rozpatrywanej sprawie choroba pełnomocnika została potwierdzona stosownym zaświadczeniem lekarskim, w związku z czym nie można odwołującemu się pełnomocnikowi odmówić uznania, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Skoro zaś pełnomocnikowi nie można zarzucić winy w nie- zachowaniu terminu wniesienia odwołania, zaś prośba o przywrócenie terminu wraz z odwołaniem zostały wniesione przy zachowaniu ustawowego terminu, to odmowa przywrócenia terminu pozostaje w sprzeczności z przepisami art. 58 §1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wskazał, iż żaden z powszechnie obowiązujących przepisów prawa nie wyłącza stosowania przepisów o przywróceniu terminu (zarówno w postępowania cywilnym, karnym, sądowoadministracyjnym jak i administracyjnym) w odniesieniu do strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego, który na skutek choroby był niezdolny do świadczenia pracy i nie zapewnił zastępstwa innego adwokata lub radcy prawnego. T. J. nie zgodził się z twierdzeniem organu, iż w przypadku udzielenia przez adwokata substytucji dla aplikanta radcowskiego A. G. posiadała ona prawo do zastępowania adwokata do złożenia odwołania w terminie. Skarżący, przywołując art. 35 pkt 1 ustawy i radcach prawnych oraz § 9a pkt 4 Regulaminu aplikacji radcowskiej wskazał, że upoważnienie do zastępstwa w sprawie nie uprawnia aplikanta radcowskiego do podpisywania w imieniu zastępowanego pism procesowych, co oznacza, iż aplikant radcowski, w ramach odbywanego szkolenia może jedynie - incydentalnie - zastępować patrona poprzez uczestniczenie w rozprawach bądź przeglądanie akt sprawy i sporządzanie stosownych odpisów z tych akt, nie jest natomiast uprawniony do samodzielnego prowadzenia spraw, albowiem zawsze pełnomocnikiem w sprawie pozostaje adwokat (radca prawny), któremu klient udzielił pełnomocnictwa. W końcowej części uzasadnienia skarżący podniósł, iż organ uchybił przepisom o doręczaniu pism w postępowaniu administracyjnym zgodnie z którymi jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Skarżący wskazał, iż w piśmie z dnia 21 lipca 2004 roku adwokat D. W. zgłosił swój udział w toczącym się postępowaniu i złożył pełnomocnictwo udzielone przez skarżącego. Pomimo tego, wydana w sprawie decyzja Prezydenta Miasta Ł. z [..] nie została dotychczas doręczona pełnomocnikowi skarżącego, a jedynie samej stronie pomimo, iż organ administracji nie kwestionował prawidłowości udzielenia pełnomocnictwa. T. J. stwierdził, że w tej sytuacji należy uznać, iż skoro prawidłowo ustanowionemu pełnomocnikowi nie doręczono odpisu decyzji organu I instancji, to nie rozpoczął się dla niego bieg terminu zakreślonego przepisem art. 129 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego do wniesienia odwołania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. Uzasadniając wniosek organ opierając się na art. 35 ustawy o radcach prawnych i art. 77 ust 1 i 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 roku Prawo o adwokaturze (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r., Nr 123, poz. 1058 ze zm.) stwierdził, że adwokat nie może udzielić dalszego pełnomocnictwa radcy prawnemu ani aplikantowi radcowskiemu, w związku z czym udzielona przez adwokata substytucja nie została udzielona w sposób prawidłowy i skuteczny. Organ stwierdził ponadto, że w przypadku urlopu lub innej przemijającej przeszkody adwokat obowiązany jest zapewnić zastępstwo tak, aby prowadzone przez niego sprawy nie doznały uszczerbku. Wojewoda [...] stwierdził, że od strony postępowania reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika można oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia spraw, w związku z czym przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, natomiast o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Organ uznał, że pełnomocnik nie uprawdopodobnił braku swojej winy. Adwokat udzielił w wadliwy sposób dalszego pełnomocnictwa, a następnie argumentował, że istniały przeszkody do podpisania przez aplikanta radcowskiego pisma procesowego ( odwołania ) od wskazanej decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] wynikające z ograniczeń zawartych w § 9a Regulaminu aplikacji radcowskiej i egzaminu radcowskiego. Zdaniem organu, z wadliwie dokonanej czynności w postaci udzielonej substytucji nie można wywodzić korzystnych dla siebie skutków prawnych. Wskazał, że zwolnienie lekarskie od pracy nie jest potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu, nie wyklucza bowiem ono możliwości dokonania czynności procesowej przez stronę (np. sporządzania odwołania) i nadania pisma przez pocztę. Wojewoda [...] nie zgodził się ponadto z zarzutem T. J., dotyczącym pominięcia pełnomocnika skarżącego poprzez niedoręczenie mu decyzji organu l instancji. Stwierdził, iż adwokat D. W. został umocowany do reprezentowania skarżącego w dniu 19 lipca 2004r, podczas gdy przedmiotowa decyzja została wydana w dniu 13 lipca 2004r. Nie może więc być mowy o naruszeniu art. 40 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy pełnomocnik nie został w dacie wydania decyzji ustanowiony. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( § 2 art. 1 powołanego aktu ). Analogiczne unormowanie zawarte zostało w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji (postanowienia), tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji (postanowienia), a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga podlega oddaleniu. Przeprowadzając taką kontrolę, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ), sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną. Może zatem dokonać oceny zaskarżonej decyzji (postanowienia) także w innym zakresie niż zakres, w jakim zakwestionowała decyzję 9 postanowienie ) strona skarżąca. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji stwierdził, iż zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem art. 58 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 40 § 2 Kpa, jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. W rozpoznawanej sprawie skarżący udzielił pełnomocnictwa adwokatowi w dniu 19 lipca 2004 r., zaś pełnomocnictwo to złożone zostało przez adwokata w organie I instancji wraz z pismem procesowym 21 lipca 2004 r., tj. w dniu doręczenia za pośrednictwem poczty odpisu decyzji z dnia [..] bezpośrednio skarżącemu. Bezzasadny jest przeto zarzut skarżącego, iż organ uchybił obowiązkowi doręczenia odpisu decyzji pełnomocnikowi skarżącego. Dopiero bowiem od daty złożenia pełnomocnictwa organ miał obowiązek doręczania pism ustanowionemu pełnomocnikowi. W niniejszej sprawie zagadnieniem kluczowym dla rozstrzygnięcia skargi była ocena braku winy pełnomocnika skarżącego w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z dnia [...] Przepis art. 58 § 1 Kpa uzależnia wszak przywrócenie terminu na wniosek zainteresowanego od uprawdopodobnienia, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy. Uchybienie przez stronę terminowi do wniesienia odwołania, spowodowane okolicznościami związanymi z osobą jej pełnomocnika, w pełni odnosi negatywne skutki wobec niej samej. Jednakże dokonując oceny istnienia przesłanki w postaci braku winy trzeba oceniać zaistniałe okoliczności dotyczące pełnomocnika. Brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona (jej pełnomocnik) nie mogła usunąć przeszkody przy użyciu największego w danych okolicznościach wysiłku. Nie można natomiast poczytać za winę niedopełnienia jakiegoś nadzwyczajnego wysiłku zagrażającego np. zdrowiu lub życiu albo narażającą stronę na straty (wyrok NSA w Warszawie z 18.07.2001 r. I SA 431/00 - LEX nr 54736). W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Wojewoda [...] przyjął m. innymi, że w okresie pobytu w szpitalu i zwolnienia lekarskiego upoważnienie do występowania w sprawie posiadała apl. radcowska A. G. – J., która legitymowała się substytucją adw. D. W. do zastępowania go w przedmiotowej sprawie, a konsekwencji uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło z winy osób, którym powierzono obowiązki reprezentowania skarżącego. Stanowisko to jest w ocenie Sądu błędne już chociażby z uwagi na treść powołanych w odpowiedzi na skargę przepisów art. 77 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze ( tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 ) oraz art. 35 ze zn. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych ( tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 ). Uregulowania prawne obu ustaw dotyczące adwokatów i radców prawnych nie przewidują bowiem możliwości wzajemnego udzielania substytucji. W konsekwencji, co trafnie podkreślił Wojewoda[...] , adwokat nie może udzielić dalszego pełnomocnictwa zarówno radcy prawnemu jak i aplikantowi radcowskiemu. W tej sytuacji substytucja udzielona przez adw. D. W. aplikantce radcowskiej nie mogła wywrzeć skutku prawnego w postaci upoważnienia jej do zastępowania adwokata w zakresie jakiejkolwiek czynności procesowej. Nie ulega wątpliwości, że powołane w odpowiedzi na skargę orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie oceny braku winy zainteresowanego (pełnomocnika) jest rygorystyczne i nawet korzystanie ze zwolnienia lekarskiego od pracy nie stanowi potwierdzenia braku winy, jeżeli skarżący ( pełnomocnik ) miał możliwość dokonania czynności procesowej, np. sporządzenia odwołania i wysłania go za pośrednictwem poczty. W ocenie Sądu, każda sprawa wymaga jednak indywidualnej oceny, przy uwzględnieniu konkretnego stanu faktycznego. Nie można wszak wykluczyć takiej sytuacji, kiedy w okresie zwolnienia lekarskiego pełnomocnik strony, z uwagi na stan zdrowia, nie był zdolny do sporządzenia określonego pisma procesowego i wysłania go na adres właściwego organu. Należy również podkreślić, że zwolnienie lekarskie jest potwierdzeniem niezdolności do pracy i tylko w wyjątkowym przypadku można uznać, że pomimo tej niezdolności strona ( bądź jej pełnomocnik ) mogła wykonywać pracę w określonym, zwykle niewielkim zakresie. Inna winna być również ocena takiej możliwości w przypadku choroby o nieskomplikowanym przebiegu ( np. przeziębienia ), inna zaś w przypadku zabiegu chirurgicznego i związanych z nim powikłań oraz dolegliwości bólowych. W rozpoznawanej sprawie zaistniała szczególna sytuacja w odniesieniu do osoby pełnomocnika skarżącego. Zabieg chirurgiczny, któremu poddał się adw. D. W. był co prawda zabiegiem wcześniej planowanym, ale termin jego przeprowadzenia nie został precyzyjnie określony, gdyż uzależniony był od zwolnienia się miejsca w szpitalu. W dniu 21 lipca 2004 r. w godzinach popołudniowych pełnomocnik skarżącego powiadomiony został o konieczności stawienia się w szpitalu i możliwości wykonania zabiegu już następnego dnia. Pełnomocnik stawił się w szpitalu jeszcze w godzinach wieczornych 21 lipca 2004 r. Po wykonaniu zabiegu pojawiły się jednak komplikacje związane z gojeniem się rany pooperacyjnej, wystąpiły dolegliwości bólowe, złe samopoczucie i konieczność codziennego chirurgicznego opracowywania rany oraz zmiany opatrunku. W tej sytuacji, nie można zdaniem Sądu, postawić pełnomocnikowi zarzutu zaniedbania obowiązku sporządzenia odwołania od decyzji organu I instancji z dnia [..] Pełnomocnik nie miał również możliwości wyręczenia się inną osobą oraz zapewnienia zastępstwa procesowego w okresie pobytu w szpitalu i zwolnienia lekarskiego. Prowadzi bowiem indywidualną kancelarię adwokacką i zatrudnia dwie osoby, którym z uwagi na treść przepisów prawa nie mógł udzielić substytucji do sporządzenia odwołania, co oczywiście wiązało się z koniecznością zapoznania się z aktami sprawy i treścią kwestionowanej decyzji organu I instancji. Z przytoczonych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt c oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.