II SA/Łd 293/16

Dnia 21 czerwca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Protokolant St. sekretarz sądowy Anna Łyżwa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2016 roku sprawy ze skargi E. N.-W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia - uchyla zaskarżone postanowienie. a.bł. Postanowieniem z dnia [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez E. N. – W. na postanowienie Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], prostujące z urzędu decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] września 2015r., na podstawie art. 111 § 1b i art. 141 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016r., poz. 23), dalej przywoływanej jako "K.p.a.", stwierdziło niedopuszczalność zażalenia. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż decyzją z dnia [...] września 2015r. Prezydent Miasta Ł. – po rozpatrzeniu wniosku z dnia 8 września 2015r. odmówił E. N. – W. przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na dziecko J. N. na okres od dnia 1 października 2015r. Następnie postanowieniem z dnia [...] organ ten – działając na podstawie art. 111 § 1a K.p.a. – postanowił z urzędu sprostować omyłkę w uzasadnieniu własnej decyzji z dnia [...] września 2015r. Pismem z dnia 15 października 2015r. odwołanie od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. złożyła E. N. – W. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] listopada 2015r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] września 2015r. Następnie w dniu 13 listopada 2015r. E. N. – W. złożyła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. pismo zatytułowane "odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta Ł. (...) z dnia [...] o odmowie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego" szeroko argumentując swe stanowisko. Zapoznając się z treścią pisma Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. powzięło wątpliwości co wyrażonej woli, dlatego też pismem z dnia 17 grudnia 2015r. wezwało skarżącą do jednoznacznego oświadczenia woli: czy pismo z dnia 13 listopada 2015r. nazywane odwołaniem jest zażaleniem na postanowienie Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] w sprawie sprostowania oczywistej omyłki czy też pismo to jest ponownym odwołaniem od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] września 2015r. orzekającej o odmowie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres od dnia 1 października 2015r. Odpowiadając na powyższe E. N. – W. oświadczyła, iż jej pismo z dnia 13 listopada 2015r. jest zażaleniem na postanowienie Prezydenta Miasta Ł. w sprawie sprostowania omyłki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. rozpoznając powyższe zażalenie wskazało, iż przepis art. 141 § 1 K.p.a. przewiduje, iż na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi, co oznacza to, że zażalenie może być wnoszone tylko na postanowienia enumeratywnie wymienione w kodeksie. Mając powyższe na względzie Kolegium wskazało, iż było zobligowane ustalić, czy na postanowienie Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] przysługuje zażalenie, i dalej, że zgodnie z treścią art. 111 § 1 K.p.a., strona może w terminie czternastu dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji zażądać jej uzupełnienia co do rozstrzygnięcia bądź co do prawa odwołania, wniesienia w stosunku do decyzji powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego albo sprostowania zamieszczonego w decyzji pouczenia w tych kwestiach. Organ administracji publicznej, który wydal decyzję, może ją uzupełnić lub sprostować z urzędu w zakresie, o którym mowa w § 1, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, (art. 111 § 1a K.p.a.). Dalej organ wskazał, iż z treści art. 111 § 1b K.p.a. wywieść należy, iż na postanowienie o uzupełnieniu lub sprostowaniu z urzędu decyzji, nie przysługuje zażalenie. Podkreślił, iż nie ma normy prawa, która dopuszczałaby zaskarżenie postanowienia o uzupełnieniu decyzji co do jej rozstrzygnięcia i wobec tego na podstawie art. 134 K.p.a. należało stwierdzić niedopuszczalność wnoszonego zażalenia. Wywiódł nadto, że niedopuszczalność odwołania lub zażalenia może wynikać z przyczyn o charakterze przedmiotowym lub podmiotowym. Niedopuszczalność odwołania lub zażalenia z przyczyn przedmiotowych obejmuje m.in. przypadki wyłączenia przez przepisy prawne możliwości zaskarżenia decyzji lub postanowienia w toku instancji, co ma miejsce w niniejszej sprawie. Konkludując organ wskazał, iż z uwagi na brak możliwości zaskarżenia postanowienia występuje niedopuszczalność odwołania. Jednocześnie organ wskazał na normę art. 111 § 2 K.p.a., który stanowi, iż w przypadku wydania postanowienia, o którym mowa w § 1b, termin dla strony do wniesienia odwołania, powództwa lub skargi biegnie od dnia jego doręczenia lub ogłoszenia. Konstrukcja uzupełnienia decyzji powoduje, iż orzeczenie o uzupełnieniu lub jego odmowa nie ma samodzielnego bytu prawnego, a pozostaje częścią aktu administracyjnego, którego uzupełnienia domagała się strona. Oznacza to, że na postanowienie o odmowie uzupełnienia decyzji nie służy zażalenie, nie jest to postanowienie kończące postępowanie, ani też rozstrzygające sprawę co do istoty. Postanowienie to nie stanowi samoistnego aktu administracyjnego, nie rozstrzyga bowiem odrębnej sprawy. Wskazano nadto, że w przedmiotowej sprawie nie może mieć zastosowania art. 111 § 2 K.p.a., bowiem kwestia braku uprawień skarżącej do świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie zasiłkowym trwającym od dnia 1 października 2015r. zostało rozstrzygnięta decyzją ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] listopada 2015r. i obecnie decyzja ta jest przedmiotem postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi. Skargę na powyższe postanowienie stwierdzające niedopuszczalność zażalenia na postanowienie o sprostowaniu omyłki w uzasadnieniu decyzji odmawiającej przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożyła E. N. – W., zaskarżając owo postanowienie w całości i wnosząc o jego uchylenie i orzeczenie, co do istoty sprawy lub o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, iż organ odwoławczy skupił się jedynie na tym, iż na zaskarżone postanowienie nie służy zażalenie i nie badał całości sprawy. Nadto przedstawiła stan sprawy podkreślając, iż organ I instancji odmawiając świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie zauważył wszystkich źródeł dochodu i postanowieniem z dnia [...] sprostował ową omyłkę inaczej niż w uzasadnieniu decyzji ustalając dochód jej rodziny za 2014r. Skarżąca podkreśliła, iż od decyzji odmawiającej świadczeń z funduszu alimentacyjnego wniosła skargę do sądu administracyjnego, który wyrokiem z dnia 18 marca 2016r. w sprawie II SA/Łd 63/16 uchylił decyzje organów obu instancji. Skarżąca podkreśliła, iż tym bardziej postanowienie z dnia [...] o sprostowaniu omyłki polegającej na wliczeniu do dochodów jej rodziny za 2014r. alimentów płaconych przez jej męża na syna R. W. jest konstrukcją nieprawidłową, rażąco naruszającą prawo. Skarżąca dalej przedstawiła okoliczności wskazujące na nieprawidłowość wyliczenia dochodu jej rodziny. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014r. poz. 1647) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej również jako "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi, normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Ponadto, stosownie do treści art. 134 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla je w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 P.p.s.a.). W niniejszym postępowaniu przedmiotem kontroli jest postanowienie stwierdzające niedopuszczalność zażalenia wniesionego od postanowienia Prezydenta Miasta Ł. wydanego na podstawie art. 111 § 1a K.p.a., którego przedmiotem jest sprostowanie z urzędu omyłki w uzasadnieniu decyzji odmawiającej przyznania skarżącej świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Analizując okoliczności faktyczne niniejszej sprawy w oparciu o regulację prawną mającą zastosowanie do ich oceny należy zgodzić się z organem, iż na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie tylko wówczas gdy kodeks tak stanowi (art. 141 § 1 K.p.a.). Nie w tym jednak stwierdzeniu zawiera się istota sporu w niniejszej sprawie. Otóż przepis art. 111 § 1a K.p.a., który organ I instancji przywołał jako podstawę wydanego postanowienia wskazuje, iż organ, który wydał decyzję, może ją uzupełnić lub sprostować z urzędu ale tylko w zakresie, o którym mowa w § 1. Przepis ten stanowi o możliwości uzupełnienia decyzji co do rozstrzygnięcia bądź co do prawa odwołania, wniesienia w stosunku do decyzji powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego albo sprostowania zamieszczonego w decyzji pouczenia w tych kwestiach. Tym samym w powyższym trybie organ może jedynie sprostować zamieszczone w decyzji pouczenia udzielone w kwestii: - możliwości odwołania, - wniesienia w stosunku do decyzji powództwa do sądu powszechnego, - wniesienia w stosunku do decyzji skargi do sądu administracyjnego. Analiza treści postanowienia Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] prowadzi do dwóch spostrzeżeń. Po pierwsze organ nie dokonał na jego podstawie jakiegokolwiek uzupełnienia treści wydanej decyzji, lecz jedynie zastąpił dotychczasową treść decyzji, która nazwał: "podano" nową treścią, którą nazwał: "winno być", a zatem użył konstrukcji charakterystycznej dla instytucji sprostowania błędu lub oczywistej omyłki. Po drugie dokonane sprostowanie omyłki jednoznacznie wskazuje, iż nie mieści się ono w żadnym z zakresów zdefiniowanych w art. 111 § 1 K.p.a. Wszak na podstawie powyższego postanowienia sprostowaniu podlegało wyłącznie uzasadnienie decyzji w zakresie źródeł i wysokości dochodu uzyskanego przez rodzinę skarżącej, nie zaś w zakresie któregokolwiek z ww. pouczeń. W tym stanie rzeczy wypada skonstatować, iż organ I instancji dokonując sprostowania treści decyzji w zakresie jej uzasadnienia oparł się na nieprawidłowym przepisie K.p.a., a tym samym błędnie ów przepis zastosował. Nie ulega wątpliwości, że przepisy K.p.a. przewidują możliwość prostowania błędów pisarskich i rachunkowych oraz innych oczywistych omyłek w wydanych przez ten organ decyzjach, w tym zarówno w samej sentencji decyzji, jak i jej uzasadnieniu. Podstawę działań organów w tym zakresie stanowi przepis art. 113 K.p.a. Analiza treści postanowienia organu I instancji o sprostowaniu decyzji wskazuje raczej, iż to ów przepis winien stanowić podstawę wydanego rozstrzygnięcia, bowiem w odróżnieniu od art. 111 § 1a K.p.a. może on być podstawą sprostowania błędów w uzasadnieniu decyzji, czego też organ I instancji w niniejszej sprawie dokonał. Uznanie, że organ ten dokonał sprostowania uzasadnienia decyzji determinuje nie tylko rzeczywistą podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia ale także możliwość zaskarżenia zażaleniem dokonanego sprostowania (art. 113 § 3 K.p.a.). Tym samym błędna jest teza organu odwoławczego, iż nie istnieje w przepisach K.p.a. podstawa do zaskarżenia postanowienia o sprostowaniu decyzji i wniesione zażalenie jako niedopuszczalne należy odrzucić. Powyższa konstatacja prowadzi do uchylenia zaskarżonego postanowienia, jako wydanego z naruszeniem przepisów postępowania mającym istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1c P.p.s.a.), co oznacza dla organu odwoławczego konieczność rozpoznania zażalenia skarżącej z dnia 13 listopada 2015r., jako wniesionego od postanowienia o sprostowaniu decyzji, a tym samym dopuszczalnego. m.m.