II SA/Łd 295/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędziowie NSA Janusz Furmanek (spr.), WSA Krzysztof Szczygielski, Protokolant asystent sędziego Krzysztof Rybicki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2004 r. przy udziale sprawy ze skargi S.F. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...], Nr [...] Pełnomocnik S.F., powołując się na dowody i dokumentację lekarską zgromadzoną w NZOZ [...] i zeznania specjalisty otolaryngologa wniósł o uchylenie decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego [...] z dnia [...],[...]. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] Nr [...] odmówił uchylenia decyzji Obwodowego Inspektora Sanitarnego [...] w Ł. z dnia [...] Nr [...] stwierdzającej brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u S.F. W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzja stwierdzająca o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u S.F. jest prawomocna i nie zachodzą okoliczności do jej uchylenia. Pełnomocnik S.F. w odwołaniu zarzucił decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. rażące naruszenie prawa formalnego art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, naruszenie art. 6, 7, 8 11 k.p.a. poprzez wydanie decyzji bez rozważenia jakichkolwiek okoliczności sprawy. Wskazał, że postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 i 155 k.p.a. jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem – w przeciwieństwie do postępowania głównego (rozpoznawczego) – nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy za zmianą (uchyleniem) przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Podniósł, że wniosek poparty był szeregiem dowodów pozwalających na stwierdzenie istnienia słusznego interesu strony w uchyleniu decyzji będącej przedmiotem wniosku. Gdyby nawet organ orzekający uważał inaczej winien rozważyć okoliczności istnienia lub nie słusznego interesu strony i dać temu wyraz w uzasadnieniu decyzji. Państwowy Wojewódzki Inspektora Sanitarny w Ł. decyzją z dnia [...] Nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Wyjaśnił, że jest sprawą bezsporną, iż zmiana lub uchylenie decyzji ostatecznej w trybie art. 154 k.p.a., mylnie podanym w zaskarżonej decyzji jako art. 155 k.p.a., może nastąpić tylko wtedy, gdy za zmianą lub jej uchyleniem przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Przesłanki te mają charakter oceniający, lecz winny być poparte istotnymi dowodami, dającymi podstawę do podjęcia decyzji wzruszającej ostateczną decyzję. Stwierdził, że kwestionowana decyzja Obwodowego Inspektora Sanitarnego [...] w Ł. została wydana w oparciu o orzeczenie Poradni Medycyny Pracy [...] w Ł. z dnia [...]. Kserokopie dokumentacji sporządzone przez lekarza medycyny A.C. – S., lekarza specjalistę neurologa z dnia [...] i audiogramy przeprowadzone przez NZOZ [...] w K. w roku 2001, nie mogą stanowić dowodów do wzruszenia decyzji ostatecznej. Pełnomocnik S.F. w skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzucił powyższej decyzji rażące naruszenie art. 154 k.p.a. Podkreślił, że organ naruszył art. 7, 8, 11 k.p.a. stwierdzając, iż załączona do wniosku dokumentacja lekarska nie może stanowić dowodu do wzruszenia decyzji ostatecznej. Organ całkowicie pominął wnioski dowodowe o dopuszczenie dowodu z przesłuchania lekarza prowadzącego, specjalisty otolaryngologa dr J.R., a także o dopuszczenie do ponownego badania przez Centralny Ośrodek Badawczy [...]. Ponadto podniósł, że wniosek skarżącego nie był wnioskiem bezpodstawnym, bowiem poparty był szeregiem dowodów i wniosków dowodowych pozwalających na stwierdzenie istnienia słusznego interesu strony w uchyleniu decyzji będącej przedmiotem wniosku. Wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło więc z naruszeniem art. 154 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. nie uznał zarzutów skarżącego i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 154 § 1 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Wynika stąd, że w postępowaniu administracyjnym prowadzonym na podstawie art. 154 k.p.a. muszą zaistnieć kumulatywnie dwie przesłanki, a mianowicie musi to być decyzja, która nie kreuje prawa nabytego dla strony postępowania oraz za wzruszeniem tej decyzji przemawia wzgląd na interes społeczny lub słuszny interes samej strony. Organ administracji stosuje zaś art. 154 k.p.a. według swego swobodnego uznania, co wynika z użycia w nim zwrotu "może". Dlatego też należy zgodzić się z poglądem zaprezentowanym w skardze, że obie decyzje zostały wydane z naruszeniem § 1 art. 154 k.p.a. Zwrócić należy uwagę, że w trybie art. 154 k.p.a. mogą być zmienione lub uchylone również decyzje nie dotknięte żadnymi wadami, jeżeli ich wzruszenie jest podyktowane względami interesu społecznego lub słusznym interesem strony. Ograniczenie się przy rozpoznawaniu sprawy w trybie art. 154 k.p.a. wyłącznie do skontrolowania legalności decyzji ostatecznej i pominięcie rozpoznania sprawy w świetle przesłanek do zmiany lub uchylenia decyzji określonych w tym artykule stanowi naruszenie prawa. Sąd Administracyjny, kontrolując zgodność z prawem decyzji wydanych w trybie art.. 154 k.p.a., ma obowiązek badania, czy organ orzekający nie przekroczył granic uznania wyznaczonych przesłankami określonymi w tym przepisie, to jest interesem społecznym lub słusznym interesem strony, tym bardziej więc jest obowiązany wnikać, czy w świetle tych przesłanek sprawa była w ogóle rozpoznawana (wyrok NSA z dnia 1 grudnia 1998 r. III SA 6952/97- niepublikowany). Natomiast organy pierwszej i drugiej instancji oceniły wniosek skarżącego wyłącznie przez pryzmat materialnoprawnej podstawy braku podstaw do stwierdzenia u niego choroby zawodowej. A zatem nie ustaliły czy w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki z art. 154 k.p.a. Badanie interesu społecznego i słusznego interesu strony nie może polegać na ocenie prawidłowości zastosowania przepisów prawa przy wydaniu decyzji ostatecznej. Należy dodać, że z art. 154 § 1 k.p.a. wynika, iż możliwość wzruszenia decyzji zachodzi wówczas, gdy przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Zastosowanie przez ustawodawcę spójnika "lub" oznacza, że wystarczające są racje interesu społecznego bądź też jedynie wzgląd na słuszny interes strony. Wymagania interesu społecznego lub słusznego, a więc kwalifikowanego, interesu strony powinny być ustalone w danej sprawie i muszą nabrać konkretnej treści, wynikającej ze stanu faktycznego i prawnego sprawy (wyrok NSA z dnia 12 sierpnia 1999 r., I SA 1906/98 – niepublikowany). Z podanych wyżej przyczyn należało uznać, że organy obu instancji naruszyły art. 154 k.p.a. To zaś powoduje, że decyzje organów obu instancji należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).