II SA/Łd 297/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.) Sędzia WSA Magdalena Sieniuć Protokolant starszy asystent sędziego Beata Czyżewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2018 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczeń rodzinnych oddala skargę. a.bł. Decyzją z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1257), powoływanej dalej jako "k.p.a.", art. 3 pkt 1 - 2a, pkt 16, pkt 23, pkt 24, art. 4 ust. 1 i ust. 2, art. 5 ust. 1 - 3c, ust. 4, ust. 4b, art. 6 ust. 1, art. 8, art. 12a ust. 1 i ust. 2, art. 13 ust. 1 ust. 2, art. 14 ust. 1-2, art. 26 ust. 2a, art. 23 ust. 4d ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1952), zwanej dalej: "u.ś.r." – oraz § 1 pkt 2 lit. b, pkt 3 uchwały Nr [...] Rady Miejskiej w Ł. z dnia [...] (Dz. U. Woj. [...] z [...], poz. [...]) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...], którą A. K. : I. 1. przyznał zasiłek rodzinny na dziecko M. K. w wysokości 124,00 zł miesięcznie na okres od 1 listopada 2017 r. do 31 października 2018 r.; 2. przyznał dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego powyżej 5 roku życia na dziecko M. K. w wysokości 190,00 zł miesięcznie na okres od 1 listopada 2017 r. do 31 października 2018 r.; 3. przyznał dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2018/2019 na dziecko M. K. w wysokości 150,00 zł za miesiąc wrzesień 2018 r.; 4. ustalił do wypłaty kwotę zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa w pkt 1-3 decyzji w okresie od 1 listopada 2017 r. do 28 lutego 2018 r. w kwotach wskazanych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 2015 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna; 5. ustalił do wypłaty łączną kwotę zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego o których mowa w pkt 1-3 decyzji w wysokości 177,28 zł miesięcznie w okresie od 1 marca 2018 r. do 31 października 2018 r. (tj. w wysokości różnicy, o której mowa w art. 5 ust. 3 u.ś.r., pomiędzy łączną kwotą przysługujących zasiłków rodzinnych a kwotą, o którą przekroczony został dochód rodziny z zastrzeżeniem art. 5 ust. 3b pkt. 1 -3 ww. ustawy; II. odmówił prawa do: 1. zasiłku rodzinnego na dziecko M. K. ; 2. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2018/2019 na dziecko M. K.; 3. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na dziecko M. K. w okresie od 1 listopada 2017 r. Kolegium wskazało, że w odwołaniu od decyzji organu I instancji A. K. podniosła, że, jej zdaniem, decyzja ta jest niezgodna z prawem i krzywdząca dla jej rodziny. Strona podniosła, że przyznane świadczenia rodzinne są na zbyt krótki okres, a niektórych świadczeń jej odmówiono. Dalej organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy, z którego wynikało, że wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na okres zasiłkowy 2017/2018 został złożony w organie l instancji 28 sierpnia 2017r. Strona wskazała, że na potrzeby ubiegania się o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego rodzinę tworzą: 1) A. K. (strona, stan cywilny: mężatka), 2) J. K. (mąż), 3) M. K. (syn, ur. [...], student U[...]), 4) M. K. (syn, ur. [...].). Strona zgłosiła, że w jej rodzinie nie wystąpiła utrata i uzyskanie dochodu. Z akt sprawy wynika, że M. K. legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności wydanym na czas określony do dnia [...] . Ponadto odnośnie A. K. brak było danych na temat zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od 1 stycznia 2016 r. do dnia 28 sierpnia 2017 r. W PIT-37 za 2016 r. strona rozliczyła się wspólnie ze współmałżonkiem i wykazała dochód brutto w kwocie 0,00 zł. Brak było danych o składkach na ubezpieczenie społeczne. Podatek należny wyniósł 0,00 zł. Brak było danych o wysokości kwoty zwrotu z tytułu niewykorzystanej ulgi na dzieci. Z informacji pozyskanych systemu informatycznego Ministerstwa Finansów wynika, że kwota podatku należnego została obliczona od sumy dochodów obojga podatników, natomiast pozostałe pozycje dotyczą jedynie podatnika, którego dotyczy zapytanie. Odnośnie J. K. ustalono, że jest zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego od 1 stycznia 1999 r. jako pracownik podlegający ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnym. W roku 2016 zadeklarowana składka na ubezpieczenie zdrowotne wyniosła [...] zł. W PIT-37 za 2016 r. rozliczył się wspólnie z małżonką i wykazał dochód brutto w kwocie [...] zł. Składki na ubezpieczenie społeczne wyniosły [...] zł. Należny podatek wyniósł 0,00 zł. Brak było danych o wysokości kwoty zwrotu z tytułu niewykorzystanej ulgi na dzieci. Z informacji pozyskanych systemu informatycznego Ministerstwa Finansów wynikało, że kwota podatku należnego została obliczona od sumy dochodów obojga podatników, natomiast pozostałe pozycje dotyczą jedynie podatnika, którego dotyczy zapytanie. Odnośnie M. K. ustalono, że był zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od [...] do [...]. jako pracownik podlegający ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnym; zadeklarowana składka na ubezpieczenie zdrowotne wyniosła 0,00 zł oraz w okresie od 1 marca 2017 r. do 31 maja 2017 r. jako osoba pobierająca stypendium w okresie odbywania szkolenia, stażu lub przygotowania zawodowego; zadeklarowana składka na ubezpieczenie zdrowotne wyniosła 0,00 zł. W PIT-37 za 2016 r. wykazał dochód brutto w kwocie [...] zł. Składki na ubezpieczenie społeczne wyniosły [...] zł. Należny podatek wyniósł 0,00 zł. Następnie organ II instancji, w oparciu o treść przytoczonych w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych i uchwały Nr [...] Rady Miejskiej w Ł. z dnia [...], wyjaśnił zasady przyznawania prawa do świadczeń rodzinnych, podkreślając, że warunkiem przyznania prawa do zasiłku rodzinnego na okres od 1 listopada 2017 r. jest spełnienie kryterium wieku dziecka i dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę ustalonego na podstawie dochodu rodziny z 2016 r. przy uwzględnieniu instytucji utraty dochodu i uzyskania dochodu. Prawo do dodatków do zasiłku rodzinnego przysługuje pod warunkiem, że na dziecko przysługuje zasiłek rodzinny. Dodatki do zasiłku rodzinnego nie przysługują, jeżeli nie przysługuje zasiłek rodzinny na to dziecko, choćby spełnione zostały pozostałe warunki wymagane do przyznania dodatków. Art. 3 pkt 1, pkt 23, pkt 24 u.ś.r. zawiera odpowiednio legalną definicję dochodu, utraty dochodu, uzyskania dochodu. Przepis art. 3 pkt 23 i 24 u.ś.r. zawiera odpowiednio zamknięty katalog przyczyn utraty i uzyskania dochodu. Organ jest uprawniony i zobowiązany na postawie tego przepisu do uznania jako utratę i odpowiednio uzyskanie dochodu zaistnienie któregokolwiek z wymienionych tam zdarzeń. Kolegium podniosło, że w świetle ustawy o świadczeniach rodzinnych na dzień złożenia wniosku rodzinę strony tworzą 4 osoby. Syn strony M. K. (ur. [...]) jest studentem U[...] i nie legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności. W świetle ustawy o świadczeniach rodzinnych nie spełnia on kryterium wieku do otrzymania przez stronę zasiłku rodzinnego ponieważ ukończył 21 rok życia. Wobec powyższego stronie nie przysługuje zasiłek rodzinny na powyższe dziecko. Zgodnie z art. 8 u.ś.r. określone w ustawie dodatki do zasiłku rodzinnego przysługują w przypadku ustalenia uprawnień do zasiłku rodzinnego. Brak zatem prawa do zasiłku rodzinnego powoduje brak prawa strony do dodatków do powyższego zasiłku na dziecko M. K. . Dalej organ odwoławczy stwierdził, że w niniejszej sprawie dochodem miarodajnym do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy 2017/2018 jest dochód uzyskany w roku kalendarzowym 2016 przy uwzględnieniu instytucji utraty i uzyskaniu dochodów. Na podstawie akt sprawy ustalono, że w rodzinie strony wystąpiła instytucja uzyskania i utraty dochodu. Zdaniem Kolegium organ l instancji prawidłowo ustalił, że na średni miesięczny dochód rodziny składał się dochód strony (0,00 zł), dochód męża strony ([...] zł) i dochód syna strony (0,00 zł), podzielony na 12 miesięcy, co dało kwotę [...] zł miesięcznie na cztery osoby. Zatem miesięczny dochód na jednego członka rodziny wyniósł [...] zł i nie przekroczył określonego w przepisach progu dochodowego [...] zł. W ocenie organu II instancji, syn strony M. K. (ur. w [...].) spełnia kryterium wieku do otrzymania świadczeń rodzinnych i legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności. W związku z faktem, iż w rodzinie strony do zasiłku rodzinnego uprawnione jest jedno dziecko, dodatek z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na dziecko M. K. stronie nie przysługuje. Podkreślono, że starszy syn strony M. K. (ur. [...]) 25 lat skończy z upływem [...] . Tym samym w świetle art. 3 pkt. 16 u.ś.r. dla potrzeb ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego z dniem 27 lutego 2018 r. nie może on być zaliczany do członków rodziny strony. Wobec powyższego, zdaniem Kolegium, organ l instancji prawidłowo stwierdził, że zmienił się skład osobowy rodziny. Dochód po ponownym jego przeliczeniu wyniesie [...] zł za osobę w rodzinie i przekroczy ustawowe kryterium dochodowe o kwotę 149,22 zł ( [...] zł). W związku z tym organ II instancji stwierdził, że w świetle ustawy o świadczeniach rodzinnych strona może ubiegać się o następujące świadczenia rodzinne na syna M. K.: zasiłek rodzinny na dziecko powyżej 5 roku w kwocie 124,00 zł/miesiąc; dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego w kwocie 190,00 zł/miesiąc; dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2018/2019 w kwocie 150,00 zł jednorazowo. Przeciętna wysokość wszystkich świadczeń, o które ubiega się strona: (124,00 x 12/12) + (190,00 x 12/12) + (150,00 x 1/12) = 326,50 zł Kwota świadczeń do wypłaty to 177,28 zł ( 326,50 zł - 149,22 zł = 177,28 zł). Kolegium wskazało, że kwota świadczeń rodzinnych, o które ubiega się strona jest wyższa niż kwota, o którą został przekroczony dochód rodziny. Wobec powyższego została spełniona przesłanka art. 5 ust. 3a u.ś.r. W konsekwencji stronie przysługują świadczenia rodzinne w kwocie 177,28 zł miesięcznie w okresie od 1 marca 2018 r. do 31 października 2018 r. W ocenie organu odwoławczego organ l instancji przeprowadził szczegółowo postępowanie wyjaśniające. Ustawodawca wyraźnie określił warunki przyznania świadczeń rodzinnych oraz zasady ich wypłaty. Kolegium uznało, że decyzja organu l instancji jest prawidłowa, odpowiednia do dokumentów zebranych w aktach sprawy i unormowań dotyczących świadczeń rodzinnych. Odnosząc się do kwestii zarzutów podniesionych w odwołaniu, organ II instancji stwierdził, że strona nie ma podstaw do twierdzenia, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem i krzywdząca dla jej rodziny. Ani organ l instancji, ani Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. nie kwestionowały, że strona ma kilkoro dzieci. Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. skargę do sądu administracyjnego złożyła A. K. podtrzymując stanowisko wyrażone w odwołaniu do decyzji organu I instancji. Zdaniem skarżącej, zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem, a także krzywdząca dla jej rodziny. Skarżąca podniosła, że bezprawnie zabierano jej świadczenia na syna M. od 1 marca 2018 r. i wyeliminowano z rodziny jej syna M., który nadal uczy się w systemie dziennym w szkole wyższej. W ocenie skarżącej syn M., chodząc codziennie na uczelnie, spełnia warunki wynikające z art. 3 pkt 18 i art. 3 pkt 19 oraz z art. 6 ust. 1 u.ś.r. Skarżąca nie rozumie, dlaczego urzędnicy pominęli ten fakt. Dalej skarżąca wskazała, że jej syn M. K. zawsze był i jest oraz będzie zawsze jej trzecim dzieckiem. Według prawa są rodziną wielodzietną, gdyż skarżąca ma jeszcze córkę M. i syna M., który jest zaliczany do osób niepełnosprawnych, wymagający stałej opieki, a pozbawiany jest od 1 marca 2018 r. zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, gdzie dochód na jedną osobę w jej rodzinie jest podwyższony na kwotę 1200 zł. Skarżąca dodała, że w zaskarżonej decyzji nr [...] napisane jest tak urzędniczo, że nie wszystko rozumie, gdyż ma trójkę dzieci w tym dziecko szczególnej troski, nie pracuje, jej rodzina zaliczana jest do rodzin wielodzietnych i z tego tytułu należą się jej wszystkie świadczenia w odpowiednich wysokościach ustalone przez rząd bez żadnych pomniejszeń czasowych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi. Kolegium podniosło, że nie jest prawdą, że organ l instancji przyznał stronie prawo do świadczeń rodzinnych na syna M. K. tylko do 28 lutego 2018 r. Ani organ l instancji, ani organ odwoławczy "nie zabrał" stronie świadczeń rodzinnych od 1 marca 2018 r. Zasiłek rodzinny oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na dziecko M. K. został przyznany stronie na cały okres zasiłkowy od 1 listopada 2017 r. do 31 października 2018 r. Dodatkowo stronie przyznano na syna M. jednorazowy dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. Organ II instancji podkreślił, że starszy syn strony M. K. nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności. Urodził się dnia [...] i 25 lat skończył z upływem [...]. Tym samym w świetle art. 3 pkt. 16 u.ś.r. dla potrzeb ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego od [...] nie może on być zaliczany do członków rodziny strony. Ponadto strona błędnie podnosi, że kryterium dochodowe dla jej rodziny wynosi 1.200 zł na osobę w rodzinie. W myśl art. 5 ust. 2 u.ś.r. w przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 764,00 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2017r., poz. 2188.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania aktu z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jednolity Dz.U. z 2017r., poz.1369 ze zm., powoływanej dalej jako p. p. s. a.). Po myśli art. 134 § 1 p. p. s. a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p. p. s. a.). Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, brak było podstaw do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Trafne jest bowiem stanowisko organów obu instancji, że na starszego z synów skarżącej – M. K., w związku z ukończeniem przezeń 21 lat i nielegitymowaniem się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności, nie przysługuje zasiłek rodzinny (art. 6 ust. 1 pkt 2 u.ś.r.) bez względu na fakt, iż pobiera on naukę w szkole wyższej. Z powodu braku uprawnienia do zasiłku rodzinnego brak jest zaś podstaw do ubiegania się o dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego przez syna M., bowiem prawo do dodatku, po myśli art. 8 u.ś.r. przysługuje jedynie wówczas, gdy beneficjentowi przyznany został zasiłek rodzinny na to dziecko. Prawidłowa jest też konkluzja organów o braku uprawnienia skarżącej do dodatku z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej (art. 8 pkt 4a u.ś.r.), ponieważ dodatek ten przysługuje jedynie na trzecie i następne dzieci, uprawnione do zasiłku rodzinnego (art. 12a ust. 2 u.śr.). W przypadku skarżącej, bez względu na skład osobowy jej rodziny, uprawniony do zasiłku rodzinnego pozostaje jedynie syn M. K. . Nie było przeto podstaw do przyznania dodatku z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej. Z chwilą natomiast ukończenia przez M. K. 25. roku życia ([...]) i nielegitymowaniem się przezeń orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, w rozumieniu art. 3 pkt 16 u.ś.r., przestał być on traktowany jako członek rodziny, podlegający zaliczeniu do rodziny przy ustalaniu odpowiednio dochodu rodziny (art. 3 pkt 2 u.ś.r.) i dochodu członka rodziny (art. 3 pkt 2a u.ś.r.). Prawidłowo zatem organ ustalił ten dochód, poczynając od dnia 1 marca 2018r. z pominięciem M. K., dokonując wyliczenia należnych świadczeń na podstawie art. 5 ust. 3-3b u.ś.r. w związku z przekroczeniem kryterium dochodowego, określonego w art. 5 ust. 2 u.ś.r. i wynoszącego 764 zł. na osobę w rodzinie skarżącej (art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 2017r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin (Dz.U. z 2017r., poz. 1428). Jeśli zaś chodzi o okres zasiłkowy, na który świadczenia zostały przyznane, wynika on wprost z treści art. 24 ust. 1 u.ś.r. Prawo do świadczeń nie wymienionych enumeratywnie w treści powołanego przepisu (w tym także do zasiłku rodzinnego i dodatków) ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnioną dokumentacją do końca okresu zasiłkowego (art. 24 ust. 2 u.ś.r.). Okres zasiłkowy definiowany jest natomiast w art. 3 pkt 10 u.ś.r. i oznacza okres od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych. Biorąc pod uwagę powyższe, wobec tego, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi jako bezzasadnej. rp