II SA/Łd 298/05

Dnia 29 lipca 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łuczaj, Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek (spr.), Asesor WSA Arkadiusz Blewązka, Protokolant asystent sędziego Paulina Hućko, po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2005 roku na rozprawie przy udziale - sprawy ze skargi J. C. na postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza na rzecz skarżącego – J. C. od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu wpisu sądowego. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych postanowieniem z dnia [...] lutego 2005 roku, Nr [...] stwierdził niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia [...] października 2004 roku, Nr [...]. Jak wynika z dokumentów załączonych do akt administracyjnych, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją datowaną na dzień [...] października 2004 roku, utrzymał w mocy własną wcześniejszą decyzją z dnia [...] lipca 2004 roku, Nr [...] o odmowie przyznania uprawnienia do świadczenia określonego w ustawie z dnia 31 maja 1996 roku o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.). Decyzja z dnia [...] października 2004 roku została doręczona J. C. w dniu 2 listopada 2004 roku. W piśmie nadanym listem poleconym w dniu 25 listopada 2004 roku J. C. wyraził swoje niezadowolenie z decyzji datowanej na dzień [...] października 2004 roku i całego postępowania przeprowadzonego przez organ. W treści pisma ponownie opisał dolegliwości, jakich doznał w okresie II wojny światowej. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych postanowieniem z dnia [...] lutego 2005 roku stwierdził niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W motywach organ podał, iż J. C. został pouczony o możliwości wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w terminie 30 dni od daty doręczenia decyzji w przypadku jej niezgodności z prawem. Strona jednak złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zamiast wnieść skargę do sądu administracyjnego. Zatem organ stwierdził niedopuszczalność wniesienia takiego środka zaskarżenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższe postanowienie J. C. powołał argumenty merytoryczne skierowane przeciwko decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] października 2004 roku. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych powodów niż podane w skardze. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonego postanowienia pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd nie przejmuje, zatem sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz dokonuje jedynie oceny działalności organu orzekającego pod kątem kryterium legalności. W tej sytuacji podkreślić należy, że Sąd nie ma uprawnień do przyznania stosownych uprawnień dla skarżącego. Sąd uwzględniając skargę na postanowienie uchyla to postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych prowadząc postępowanie weryfikacyjne związany jest ogólnymi regułami postępowania administracyjnego. W szczególności, organ stoi na straży praworządności i podejmuje kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 kpa). Organ ma obowiązek prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa (art. 8 kpa). Organ obowiązany jest do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków. Organ czuwa nad tym, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 kpa). Pogląd taki znajduje uzasadnienie w licznych orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. np. wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2002 r., I SA 2188/00, Lex Nr 81741; wyrok NSA z dnia 5 maja 1999 r., V SA 1568/98, nie publ.; wyrok NSA z dnia 24 listopada 1994 r., V SA 397/93, ONSA 1995/3/143). Dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego to również ustalenie treści żądania strony. Jeżeli charakter pisma wniesionego przez stronę budzi wątpliwości, organ powinien wyjaśnić rzeczywistą wolę strony uwzględniając przy tym wiek, stan zdrowia i sytuację życiową strony (por. np. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2001 r., V SA 552/01, Lex Nr 84484; wyrok NSA z dnia 24 lipca 2001 r., IV SA 1091/99, Lex Nr 78924; wyrok NSA z dnia 26 listopada 1999 r., I SA/Łd 1592/97, Lex Nr 40547; wyrok NSA z dnia 17 marca 1995 r., III SA 1054/94, Mon. Pod. 1995/9/278; wyrok NSA z dnia 18 lutego 1994 r., SA/Wr 1587/93, nie publ.; wyrok NSA z dnia 21 stycznia 1994 r., SA/Po 2889/93, nie publ.; wyrok z dnia 23 kwietnia 1993 r., SA/Kr 2342/92, nie publ.; wyrok NSA z dnia 2 grudnia 1992 r., SA/Gd 1806/92, nie publ.; wyrok NSA z dnia 3 kwietnia 1986 r., SA/Ka 22/86, GAP 1988/11/45; wyrok NSA z dnia 7 grudnia 1984 r., III SA 729/84, ONSA 1984/2/117). Na podkreślenie zasługuje również to, iż kombatanci to osoby starsze, często chore, co dalej oznacza, że nie zawsze potrafią w sposób jednoznaczny, wyraźny i zrozumiały formułować swoje wnioski i stanowiska w sprawie. Potwierdzenie tezy o konieczności szczególnego czuwania nad interesem strony będącej kombatantem, znajduje się m. in. w wyroku SN z dnia 4 lipca 2003 r. (III RN 173/02, nie publ.), w wyroku NSA z dnia 31 lipca 2001 r. (V SA 3431/00, ONSA 2002/3/131) i w wyroku NSA z dnia 30 stycznia 2001 r. (V SA 905/00, nie publ.). Przechodząc od ogólnych rozważań na grunt rozpatrywanej sprawy skład orzekający stwierdził, iż Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych naruszył przepisy procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Organ nie wyjaśnił, zdaniem Sądu, rzeczywistych intencji strony. J. C. w piśmie nadanym w dniu 25 listopada 2004 roku wyraził swoje niezadowolenie z treści rozstrzygnięcia organu zawartego w decyzji z dnia [...] października 2004 roku. Pismo to, w ocenie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, stanowiło wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Tymczasem, w ocenie Sądu, stanowiło skargę do sądu administracyjnego na decyzję utrzymującą w mocy decyzję odmawiającą przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego. Sąd doszedł do takiego wniosku po analizie treści przedmiotowego pisma (niezadowolenie z treści rozstrzygnięcia) i po tym, że zostało ono złożone w terminie do wniesienia skargi do sądu. Mimo, iż pismo zostało skierowane wyłącznie do organu stanowiło ono skargę. Pismo strony należy rozpatrywać zgodnie z jego treścią, nie zaś nazwą czy formą zewnętrzną (por. np. wyrok NSA z dnia 5 grudnia 2001 r., II SA/Gd 315/00, Lex Nr 76101; wyrok NSA z dnia 30 czerwca 1999 r., I SA/Lu 450/98, Lex Nr 39703; wyrok NSA z dnia 18 grudnia 1996 r., SA/Ka 2552/95, Lex Nr 28970; wyrok SN z dnia 20 czerwca 1996 r., III ARN 14/96, OSNP 1997/2/16; wyrok NSA z dnia 10 listopada 1995 r., SA/Gd 2442/94, Lex Nr 27049; wyrok NSA z dnia 22 stycznia 1988 r., SA/Wr 815/87, ONSA 1988/1/31). W konkluzji należy podać, iż jeżeli Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych miał wątpliwości co do ostatecznych intencji strony, mógł wezwać stronę do określenia charakteru pisma. Ustosunkowując się do zarzutów skargi wyjaśnić należy, iż z uwagi na ograniczoną kognicję sądu (w sprawie jedynie do zbadania kwestii dopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) nie mogły stanowić one zainteresowania składu orzekającego. Jednakże wszystkie zarzuty merytoryczne skierowane przeciwko decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] października 2004 roku będą rozpatrywane wówczas, gdy będzie merytorycznie badana skarga na tę decyzję. Reasumując, Sąd dopatrzył się rażącego naruszenia przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie. Z uwagi na powyższe Sąd orzekł jak w wyroku na podstawie regulacji art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" i art. 132 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O zwrocie wpisu Sąd orzekł na mocy art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.