II SA/Łd 30/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.), Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Protokolant aplikant radcowski Aleksandra Kasiuwara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2009r. sprawy ze skargi B.B. – C. i A.C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oraz zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...], [...] 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Prezydent Miasta P. decyzją Nr [...] z dnia [...] ograniczył sposób korzystania z nieruchomości położonej w P. ozn. ewidencyjnie jako działka nr [...] obręb 36 poprzez udzielenie A. S.A. w P. zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości w celu dokonania naprawy słupa nr 124 linii 110 KV [...] wraz z wymianą uszkodzonego przewodu AFL-6 i izolatorów oraz zobowiązał A. S.A. w P. do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego niezwłocznie po zakończeniu remontu. Od ww. decyzji odwołanie wnieśli B. B.-C. oraz A. C. – właściciele nieruchomości, wskazując m.in., że właścicielom gruntu przysługuje uprawnienie do żądania zapłaty za jego bezumowne korzystanie. W ocenie stron, podpisanie przez Zakład Energetyczny umowy dzierżawy pozwoliłoby na definitywne rozwiązanie problemów odnośnie korzystania, napraw linii energetycznych znajdujących się na ich terenie. Decyzją z dnia [...] Nr [...], Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta P. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji, powołując się na przepis art. 124 ust. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami, podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wskazał, że odszkodowanie zostanie ustalone w odrębnym postępowaniu, natomiast kwestia porozumienia między stronami dotycząca korzystania z nieruchomości, a w szczególności ewentualnie zawarcie umowy dzierżawy, nie mogą być przedmiotem tego postępowania. W skardze na powyższą decyzję B. B.-C. i A. C. zarzucili naruszenie art. 83 Konstytucji RP. Zdaniem skarżących organy oparły się na błędnym ustaleniu faktów. Wskazali na problemy z zawarciem porozumienia z A. zmierzającego do uregulowania sposobu korzystania przez A. z części instalacji znajdującej się na działce skarżących. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia będącego przedmiotem skargi stanowi przepis art. 124 ust. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj: Dz.U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.), zgodnie z którym właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości jest obowiązany udostępnić nieruchomość w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1. W pierwszej kolejności wskazać należy, że interpretacja instytucji ustanowionej w art. 124 ust. 6 ww. ustawy, będącej szczególnym rodzajem wywłaszczenia, polegającym na ograniczeniu prawa własności bądź użytkowania wieczystego, prowadzi do wniosku, że nie stanowi on autonomicznej podstawy do udostępnienia nieruchomości, a możliwość jego zastosowania była przedmiotem rozważań zarówno w orzecznictwie jak i doktrynie. W wyroku z dnia 5 lutego 2009 roku, sygn. akt I OSK 301/08, Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że artykuł 124 ust. 6 ustawy wchodzi w rachubę tylko w razie wydania przewidzianej w art. 124 ust. 1 ww. ustawy decyzji starosty o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości przez właściciela, na skutek wydania zezwolenia na założenie i przeprowadzenie przez nieruchomość określonych urządzeń przesyłowych. W sytuacji gdy decyzji takiej nie wydano, przepis art. 124 ust. 6 ustawy nie może znajdować zastosowania (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 stycznia 2004 r., sygn. akt IV CK 330/02). Przeciwne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 22 listopada 2006 roku, sygn. akt II SA/Bd 744/06 (pub. ONSAiWSA z 2007 roku, Nr 4, s. 102). Natomiast w częściowo krytycznej glosie do rozstrzygnięcia WSA w Bydgoszczy (publ. Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego Nr 5 z 2008 roku, s. 187), Łukasz Strzępek opierając się nie tylko na regułach wykładni językowej, lecz również celowościowej, systemowej i logicznej, wyraził pogląd, że przepis art. 124 ust. 6 ustawy znajdzie zastosowanie w wszystkich stanach faktycznych, w których instalacja urządzeń wykonana została na podstawie decyzji administracyjnej, czy też umowy cywilnoprawnej. Z możliwości ograniczenia korzystania z prawa własności cudzej nieruchomości winni korzystać przede wszystkim ci, którzy zadbali o legalność przedsięwzięć, wpływających na korzystanie z cudzej własności. W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, pogląd ten zasługuje na pełną aprobatę, tym bardziej, że w uzasadnieniu odmiennego stanowiska w uzasadnieniu wyroku WSA w Bydgoszczy akcentowano konieczność umożliwienia dysponentowi nagłego udostępnienia urządzeń w sytuacjach awarii i konieczności nagłych napraw. Tymczasem takie sytuacje reguluje w sposób wystarczający przepis art. 126 ustawy. Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że z akt administracyjnych przedmiotowego postępowania nie wynika w żaden sposób, czy organ administracji ustaliły, a jeżeli tak to jakie były to ustalenia, jaka była podstawa umiejscowienia przez A. S.A. w P. słupa na terenie działki skarżących. Ustalenie to ma zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia, bowiem w świetle wyżej wskazanej interpretacji art. 124 ust. 6 ustawy, jedynie umiejscowienie słupa w sposób zgodny z obowiązującym prawem będzie umożliwiało zastosowanie instytucji tego szczególnego rodzaju wywłaszczenia. W toku postępowania organy administracji winny w szczególności zadbać o przestrzeganie zasad wynikających z przepisów art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. W myśl pierwszego z tych przepisów organy administracji podejmują wszelkie kroki, niezbędne do dokładnego wyjaśnienia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy. Organ administracji jest powinien prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do państwa (art. 8 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz wyrok NSA OZ w Lublinie z 7 października 1983 roku, SA/Lu 240/83). Obowiązek ten jest realizowany dzięki nakazowi zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia przez organ administracji całego materiału dowodowego. Z art. 77 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego wynika bowiem obowiązek organu administracji zgromadzenia całego materiału dowodowego, koniecznego do rozstrzygnięcia sprawy, co oznacza obowiązek podjęcia przez organ stosownych działań, między innymi przeprowadzenia z urzędu dowodów służących ustaleniu stanu faktycznego sprawy oraz zażądania od strony przedstawienia dowodów na poparcie jej twierdzeń. W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, organy administracji uchybiły zasadom postępowania wskazanym wyżej w sposób uzasadniający uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Organy nie ustaliły, na jakiej podstawie umiejscowiony został słup na działce skarżącej oraz nie przeprowadziły postępowania zmierzającego do ustalenia, czy urządzenie wymaga naprawy i konserwacji, opierając się w zasadzie jedynie na oświadczeniach wnioskodawcy. Należy też mieć na uwadze, że już w czerwcu 2007r. organ odmówił uczestnikowi udostępnienia nieruchomości w trybie nagłym, oceniając, iż nie zachodzi potrzeba usunięcia skutków działania siły wyższej i awarii w tym trybie pół roku po zdarzeniu. Powyższe uchybienia winny być usunięte przez organy administracji przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta P. Na podstawie art. 152 ustawy Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.