II SA/Łd 300/04

Dnia 23 lutego 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek, Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Asesor WSA Arkadiusz Blewązka (spr.), Protokolant asystent sędziego Anna Dębowska, po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi J. Ł. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania w sprawie przyznania usług opiekuńczych uchyla zaskarżone postanowienie. - Postanowieniem Nr [...], z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez J. Ł. od decyzji z dnia [...], Nr [...] wydanej z upoważnienia Rady Miejskiej w Ł. przez Kierownika Oddziału Świadczeń Filii Ł., w sprawie przyznania usług opiekuńczych, działając na podstawie przepisu art. 123 par. l w związku z art. 58, art. 59 par. 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 roku, Nr 98, poz. 1071 ze zm.), odmówiło J. Ł. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wydanego postanowienia organ wskazał, iż decyzją z dnia [...], Nr [...] wydaną z upoważnienia Rady Miejskiej w Ł., Kierownik Oddziału Świadczeń Filii Ł., przyznał J. Ł. usługi opiekuńcze w formie pomocy domowej na okres od l października 2003 roku do 31 marca 2004 roku. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji, stwierdził, iż strona wystąpiła o przyznanie usług opiekuńczych w formie pomocy domowej. Mając na uwadze ustaloną w drodze wywiadu sytuację materialną, zdrowotną i rodzinną strony przyznano jej usługi w określonym wymiarze. Przyznana ilość godzin - w ocenie organu - odpowiada celom, a w szczególności możliwościom finansowym pomocy społecznej. J. Ł. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od opisanej powyżej decyzji organu I instancji. Strona stwierdziła w swym wniosku, iż jego renta z tytułu I grupy inwalidztwa wynosi 694,17 złotych łącznie z dodatkiem pielęgnacyjnym. Wydatki na lekarstwa i środki związane ze schorzeniami kręgosłupa oraz schorzeń dróg oddechowych, miażdżycy żył kończyn dolnych wynoszą od 200 do 300 złotych miesięcznie. Po opłaceniu świadczeń w wysokości około 250 złotych stronie pozostaje miesięcznie na wyżywienie od 140 do 240 złotych. Wnioskodawca wskazał, iż porusza się po mieszkaniu jedynie przy pomocy wózka inwalidzkiego co utrudnia mu wykonywanie wielu podstawowych czynności. Nie złożenie odwołania w terminie było spowodowane dodatkowymi powikłaniami chorobowymi, które uniemożliwiły wnioskodawcy jego napisanie w terminie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. rozpatrując wniosek o przywrócenie terminu wskazało, iż w przedmiotowej sprawie należy zwrócić uwagę na to, iż w sytuacji kierowania - przez organ I instancji - do adresatów, pisma w formie pocztowej przesyłki listowej rejestrowanej (poleconej), a nie druku ze zwrotnym poświadczeniem odbioru nie można uzyskać potwierdzenia doręczenia pisma przewidzianego w art. 46 k.p.a. Potwierdzenie doręczenia pisma w formie pokwitowania ma znaczenie dowodowe przy ocenie daty rozpoczęcia lub zakończenia biegu terminu oraz możliwości dokonania określonych czynności. W piśmie przesłanym do organu odwoławczego organ I instancji zaznaczył, iż decyzję Nr [...] strona otrzymała w dniu [...] (według daty i podpisu opiekunki zamieszczonego na decyzji - w załączeniu fax z MOPS Filia Ł.). Organ odwoławczy wskazał, iż strona była w sposób prawidłowy powiadomiona przez organ I instancji o sposobie i terminie do wniesienia odwołania. Jednakże wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania został złożony w siedzibie organu I instancji w dniu 7 stycznia 2004 roku. Organ odwoławczy wskazał, iż w wyroku z dnia 21 maja 1999 roku wydanym w sprawie I SA/Gd 2243/98, Naczelny Sąd Administracyjny zawarł pogląd, iż "brak staranności strony w zapoznaniu się z treścią pouczeń zawartych w doręczonych decyzjach świadczy o jej winie, a nie o braku tej winy". Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. rozpatrując wniosek strony o przywrócenie uchybionego terminu uznało, iż nie zasługuje on na uwzględnienie i odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W świetle art. 58 par. l ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 roku, Nr 98, poz. 1071 ze zm.), w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, zaś zgodnie z par. 2 powołanej normy prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Dalej organ konkludował, iż przywrócenie terminu nigdy nie może nastąpić z urzędu, a tylko wyłącznie na wniosek zainteresowanego. Ponadto powinny być spełnione następujące przesłanki; 1) zainteresowany winien uprawdopodobnić (przedstawić wiarygodne okoliczności), iż naruszenie terminu nastąpiło bez jego winy; 2) zainteresowany winien wnieść wniosek o przywrócenie terminu; 3) wniesienie wniosku o przywrócenie terminu winno nastąpić w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; 4) wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu winna zostać dopełniona czynność, dla której termin był wyznaczony (w tym przypadku wniesienie odwołania). Brak którejkolwiek z powołanych powyżej przesłanek uzasadnia odmowę przywrócenia terminu. Organ odwoławczy wskazał, iż jeżeli przyjąć, że J. Ł. otrzymał decyzję w dniu [...], to termin do wniesienia odwołania upływał w dniu 16 października 2003 roku. Natomiast wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania został złożony w siedzibie organu I instancji w dniu 7 stycznia 2004 roku. Jak wskazano powyżej, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Wobec powyższego - w ocenie organu - nie może budzić wątpliwości fakt, iż termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie został zachowany. Norma zawarta w art. 58 par. l k.p.a. stanowi, iż wnioskodawca jest zobowiązany do uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. W ocenie organu zebrany w przedmiotowej sprawie materiał dowodowy nie jest potwierdzeniem braku winy strony w uchybieniu terminu. Organ wskazał, iż J. Ł. złożył w dniu 7 stycznia 2003 roku wniosek o przywrócenie terminu bez wskazania ważnych okoliczności, które w sposób obiektywny uzasadniałyby uchybienie terminu do dokonania czynności przez stronę, z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody niezależnej od strony. Organ powołując się na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 września 1998 roku, wydane w sprawie sygn. I SA/Łd 575/98 wskazał, iż przesłanką zasadności wniosku o przywrócenie terminu jest zachowanie przez stronę szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Nawet niewielkie niedbalstwo wyklucza możliwość uwzględnienia żądania. Przy ocenie rodzaju uchybienia należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Zajęcie odmiennego stanowiska wprowadziłoby do stosunków procesowych niedopuszczalny element dowolności. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., dokładając należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw, a więc w sytuacji, gdy decyzja organu I instancji została J. Ł. doręczona, strona miała skuteczną możliwość wniesienia odwołania w ustawowym terminie. Zdaniem organu odwoławczego — mając na uwadze treść wniosku J. Ł. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania - wnioskodawca nie wskazał żadnych okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu, nadto sam termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania został uchybiony, co w sposób oczywisty nie daje podstaw do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu W dniu 8 marca 2004 roku skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wywiódł J. Ł. wskazując, iż organ zasłaniając się "paragrafami" nie dostrzega w sprawie człowieka i sytuacji w jakiej się on znajduje. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło ojej oddalenie wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 3 par. l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) (w skrócie: u.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Analogiczne unormowanie zawiera art. l par. l ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ), który stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Stosownie do unormowania zawartego w art. 145 u.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję sądu oraz przyczyny wzruszenia postanowienia, a także nie będąc ograniczony zarzutami i wnioskami skargi oraz przywołaną podstawą prawną (art. 134 par. l p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny dopatrzył się w zaskarżonym postanowieniu naruszeń prawa, rodzących konieczność jego uchylenia. Zbędne jest odnoszenie się do argumentacji organu w zakresie przesłanek warunkujących możliwość przywrócenia uchybionego terminu. Kwestie te - co prawda -zostały przez organ odwoławczy w sposób szczegółowy omówione, ale nie mogą one być przedmiotem analizy sądu w sytuacji, gdy bezzasadnie organ przyjął, iż skarżący otrzymał decyzję organu I instancji w przedmiocie przyznania usług opiekuńczych. Nie może budzić wątpliwości, iż warunkiem koniecznym dla możliwości stwierdzenia uchybienia terminu do dokonania określonej czynności w postępowaniu jest ustalenie daty, od której liczony jest termin do dokonania określonej czynności. W niniejszej sprawie termin do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji wydanej w przedmiocie przyznania usług opiekuńczych winien być liczony od dnia doręczenia stronie owej decyzji (art. 129 par. 2 k.p.a.). Skuteczność doręczenia skarżącemu decyzji organu I instancji winna być rozważona przez organ na gruncie przepisów art. 39 i nast. k.p.a.. Kwestionowane postanowienie rozważań w tym zakresie jest natomiast pozbawione. Organ odwoławczy poprzestał jedynie na stwierdzeniu, iż decyzja została doręczona skarżącemu w określonym dniu, na okoliczność czego powołał się na adnotację na decyzji sporządzoną-jak wskazał to organ I instancji - przez opiekunkę społeczną skarżącego. Na gruncie obowiązujących w postępowaniu administracyjnym przepisów o doręczeniach nie sposób uznać, iż skarżący otrzymał decyzję organu I instancji. Doręczenie, na które powołuje się organ odwoławczy nie zostało wykonane w żaden z możliwych do zaakceptowania sposobów (art. 42 - 44 k.p.a.), a tym samym nie może być uznane za skuteczne. Konsekwencją braku skutecznego doręczenia decyzji jest nie rozpoczęcie biegu terminu do jej zaskarżenia odwołaniem. Następstwem tego musi być bezprzedmiotowość ewentualnego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (art. 105 par. l k.p.a.). Z przytoczonych powyżej względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisu art. 145 par. l pkt l "a" u.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. Z tych wszystkich względów orzeczono jak powyżej.