II SA/Łd 304/10

Dnia 13 maja 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska Protokolant asystent sędziego Marcelina Chmielecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2010 roku sprawy ze skargi W. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] [...]. Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Prezydent Miasta Ł. na podstawie art. 104, art. 108 § 1 k.p.a. oraz art. 4, art. 5 ust. 1, art. 6, art. 23 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 sierpnia 2009 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. nr 129, poz. 1058), Zarządzenia Prezydenta Miasta Ł. z dnia 29 czerwca 2009 r. Nr 3335/V/09 w sprawie upoważnienia pracowników Centrum Świadczeń Socjalnych w Ł. do wydawania decyzji w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej przyznał W. Ś. zasiłek rodzinny na dziecko K. Ś. w wysokości 98 złotych miesięcznie na okres od 1 listopada 2009 roku do 31 sierpnia 2010 roku. W odwołaniu od tej decyzji W. Ś. zażądał przyznania zasiłku rodzinnego na córkę K. Ś. za okres od 1 sierpnia 2009 roku do 31 października 2009 roku oraz dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2009/2010. Uzasadniając wskazał, że jest osobą całkowicie niezdolną do pracy i samodzielnej egzystencji i nie zaniedbał celowo dostarczenia zaświadczenia o kontynuacji nauki a kwota, której domaga się stanowi istotną stratę w i tak ograniczonych środkach. Zaznaczył również, że nie może stwierdzić z całą pewnością czy otrzymał decyzję w 2008 roku. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt.1 k.p.a., art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz.U. z 2001 r. nr 79, poz. 856 ze zm.), art. 4, art. 5, art. 6 ust. 1, art. 8, art. 12a ust. 1 art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu l instancji. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, że organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił sytuację rodzinną i materialną skarżącego, w oparciu o wnikliwie przeprowadzone postępowanie wyjaśniające. Organ odwoławczy stwierdził, że świadczenia rodzinne mogą być przyznane wyłącznie na wniosek zainteresowanego oraz uznał, że w rozpatrywanej sprawie strona nie złożyła skutecznie wniosku o przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, skoro odwołujący się W. Ś. w istocie wykreślił taki wniosek w formularzu wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego złożonym w organie w dniu 30 października 2009 roku, parafując własnoręcznie dokonane skreślenie. Tym samym, w ocenie Kolegium, żądanie przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego zostało przez W. Ś. cofnięte, a organ pierwszej instancji wydał decyzję zgodnie z żądaniem wnioskodawcy a więc w przedmiocie zasiłku rodzinnego na córkę K. Ś.. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego bezsprzecznym jest, że W. Ś. nie wystąpił do organu I instancji z wnioskiem o przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego a powody wykreślenia z wniosku punktu dotyczącego rozpoczęcia roku szkolnego pozostają poza oceną organu. Zgłoszenie przez stronę dopiero na etapie postępowania odwoławczego żądania ustalenia prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dziecko nie może zasługiwać na uwzględnienie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł., W. Ś. zakwestionował decyzje organów obu instancji w zakresie odmowy przyznania prawa do zasiłku rodzinnego za okres od 1 sierpnia 2009 roku do 31 października 2009 roku oraz dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2009/2010 argumentując, że córka K. Ś. w okresie wskazanym była uczennicą liceum ogólnokształcącego a nadto, że "poprawki" na wniosku o przyznanie prawa do świadczeń rodzinnych zostały naniesione przez pracownika organu I instancji, które skarżący, działając w zaufaniu do organu administracji, zaakceptował nie będąc świadomym skutków z tego wynikających. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, przytaczając argumenty jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim wyjaśnić należy, że w myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. nr 153, poz. 1269 ), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych przy czym, zgodnie z § 2 tego artykułu kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Analogiczne unormowanie zawarte zostało w przepisie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) zwanej dalej p.p.s.a. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji. Uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.); naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego ( lit. b ); albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy ( lit. c ). W następstwie rozpoznania skargi wniesionej w niniejszej sprawie, nie będąc ograniczonym zarzutami i wnioskami skargi oraz przywołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny dopatrzył się w zaskarżonej decyzji oraz w decyzji ją poprzedzającej tego rodzaju uchybień, które obligują Sąd do wyeliminowania ich z obrotu prawnego. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. orzekającą o przyznaniu W. Ś. zasiłku rodzinnego na dziecko K. Ś. w wysokości 98 złotych miesięcznie na okres od 1 listopada 2009 roku do 31 sierpnia 2010 roku. Jako podstawę materialno prawną kwestionowanej decyzji organ przywołał przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.) a w szczególności: art. 4, art. 5, art. 6 ust. 1, art. 8, art. 12a ust. 1 art. 23 ust. 1 tej ustawy. Analizując powyższe stwierdzić należy, iż podstawa ta wskazana jest nieprecyzyjnie i niewłaściwie. Podkreślenia wymaga, że cytowane przepisy art. 4, art. 5, art. 6 ust. 1, art. 8 zawierają więcej niż jedną jednostkę redakcyjną, co powoduje, że nie jest jasnym i czytelnym, którą część przepisu organ zastosował. Dodatkowo organ powołał przepis art. 12a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w sytuacji gdy przepis ten w niniejszej sprawie nie miał zastosowania skoro dotyczy on dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej a skarżący o takie świadczenie nie ubiegał się. Brak jest również w uzasadnieniu rozstrzygnięcia jakiegokolwiek odniesienia się do zastosowania tegoż przepisu. Nie budzi wątpliwości w przedmiotowej sprawie, że w dniu 30 października 2009 roku skarżący złożył formularz wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, zawierający parafowane przez niego wykreślenia, w tym dotyczące dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, który to wniosek stał się podstawą przyznania przez organ zasiłku rodzinnego na dziecko K. Ś. w wysokości 98 złotych miesięcznie na okres od 1 listopada 2009 roku do 31 sierpnia 2010 roku. Rozważając kwestię związaną z ustaleniem prawa do zasiłku rodzinnego, a w szczególności okresu na jaki świadczenie to przyznano stwierdzić należy, iż uwadze organu uszło to, że stosownie do art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. W myśl art. 3 pkt 10 tej ustawy, w brzmieniu na czas orzekania przez organ (t.j. od dnia 1 listopada 2009 roku, nadanym art. 1 pkt 1 lit a w związku z art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 17 października 2008 roku o zmianie ustawy oświadczeniach rodzinnych – Dz. U. Nr 223, poz.1456), okres zasiłkowy to okres od dnia 1 listopada do 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych. W tym miejscu przywołać należy również art. 2 ust 1 i 2 ustawy z dnia 17 października 2008 roku o zmianie ustawy oświadczeniach rodzinnych stanowiący, że okres zasiłkowy rozpoczynający się w dniu 1 września 2008 roku, na który ustala się prawo do świadczeń rodzinnych przedłuża się do dnia 31 października 2009 roku, a zmiana decyzji następuje z urzędu i nie wymaga zgody strony. Nie znajduje więc oparcia w przywołanych przepisach przyznanie prawa do zasiłku rodzinnego w zakresie określonym w decyzji Prezydenta Miasta Ł.. W aktach przedmiotowej sprawy brak jest jakichkolwiek ustaleń co do poprzedniego okresu zasiłkowego, co nie jest obojętne dla sytuacji strony, szczególnie wobec treści art. 26 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych a szczególnie wobec zmiany przepisów regulujących okresy zasiłkowe i terminy składania wniosków o świadczenia, a także wobec obowiązków jakie nakładają na organ fundamentalne zasady postępowania administracyjnego zapisane w art. 7 i 9 K.p.a. W tym kontekście ocenić należy również kwestię związaną z nie przyznaniem skarżącemu dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. Niespornym jest to, że formularz wniosku zawiera wykreślenia co do żądania przyznania wskazanego wyżej dodatku. Jednakże skarżący podnosił, iż wykreśleń dokonał na skutek informacji udzielonej mu przez pracownika organu. Zważywszy, że decyzja przyznająca dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego ma charakter deklaratoryjny a warunkiem przyznania dodatku jest zaistnienie prawa do świadczenia głównego, to zadaniem organu jest zbadanie czy świadczenie główne przysługuje, czy faktycznie w danej szkole rozpoczął się rok szkolny i czy dziecko jest uczniem wskazanej szkoły. Sam skutek w postaci nabycia uprawnienia następuje ex lege ( por. A. Korcz – Maciejko, W. Maciejko w: Świadczenia rodzinne. Komentarz, Wyd. C.H.Beck, Warszawa 2008, str. 266 i nast.). W tym kontekście, również z uwagi na treść art. 9 K.p.a., należało ustalić jednoznacznie treść wniosku, tak aby strona nie poniosła szkody wobec nieznajomości aktualnego brzmienia przepisów prawa. Wobec treści art. 14 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych ( w brzmieniu od dnia 1 stycznia 2009 roku nadanym ustawą z dnia 17 października 2008 roku o zmianie ustawy oświadczeniach rodzinnych – Dz. U. Nr 223, poz.1456 ) stanowiącego, że wniosek o wypłatę składa się do dnia zakończenia okresu zasiłkowego, w którym rozpoczęto rok szkolny, brak ustaleń co do poprzedniego okresu zasiłkowego stanowi istotne naruszenie przepisów art. 7 i 77 § 1 K.p.a. Wskazane uchybienia zarówno w zakresie prawa materialnego jak i procesowego obligowały Sąd do wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwych rozstrzygnięć zarówno II, jak i I instancji. W toku ponownego postępowania organ administracji winien mieć na uwadze powyższe rozważania Sądu, nadto ferując rozstrzygniecie dbać, by znajdowało ono oparcie w prawidłowo i precyzyjnie wskazanej podstawie prawnej oraz aby zawierało wnikliwe wyjaśnienie zasadności podjętego rozstrzygnięcia. Mając na uwadze, iż zaskarżone decyzje naruszały prawo materialne oraz przepisy procesowe w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a oraz lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. m.ch.