II SA/Łd 306/18
WyrokWSA w Łodzi2018-05-22
Skład orzekający: Barbara Rymaszewska, Renata Kubot-Szustowska, Jolanta Rosińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa udostępnienia informacji publicznej w postaci "Wykazu wykonanych audytów/kontroli/badań rekompensaty z tytułu świadczenia usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego w transporcie kolejowym" wraz ze skanami dokumentów potwierdzających należyte wykonanie tych usług jest zasadna z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy?Ratio decidendi
Odmowa udostępnienia informacji publicznej z powodu tajemnicy przedsiębiorcy wymaga wykazania zarówno przesłanki materialnej (informacja posiada wartość gospodarczą), jak i formalnej (przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania poufności). Samo powołanie się na tajemnicę przedsiębiorcy lub brak publikacji informacji na stronie internetowej nie jest wystarczające. Organy muszą szczegółowo uzasadnić, dlaczego dane informacje korzystają z ochrony, zbadać możliwość zanonimizowania danych wrażliwych oraz zweryfikować, czy przedsiębiorca podjął odpowiednie działania w celu zastrzeżenia poufności, zwłaszcza na etapie składania oferty.Stan faktyczny
Spółka A zwróciła się do Marszałka Województwa o udostępnienie wykazu wykonanych audytów/kontroli oraz dokumentów potwierdzających ich należyte wykonanie, złożonych w postępowaniu ofertowym. Marszałek odmówił udostępnienia informacji, powołując się na tajemnicę przedsiębiorcy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Spółka A zaskarżyła decyzję SKO, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym brak wystarczającego uzasadnienia dla objęcia informacji tajemnicą przedsiębiorcy oraz niewykazanie przez firmę B podjęcia niezbędnych działań w celu zachowania poufności.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 22 maja 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska, Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Protokolant Sekretarz sądowy Izabela Bielińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2018 roku sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] nr [...], znak [...]; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz strony skarżącej A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we W. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. a.bł.
Decyzją z [...] r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257) – w skrócie: "k.p.a." – oraz art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 16 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1764) – zwanej dalej: "u.d.i.p." – utrzymało w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z [...] r., nr [...] znak: [...], o odmowie udostępnienia A Sp. z o.o. z siedzibą we W. informacji publicznej.
Kolegium przedstawiło stan faktyczny sprawy, z którego wynikało, że A Sp. z o.o. z siedzibą we W., wnioskiem z 28 kwietnia 2017 r. zwróciła się do Marszałka Województwa [...] o przekazanie skanów "Wykazu wykonanych audytów/kontroli/badań rekompensaty z tytułu świadczenia usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego w transporcie kolejowym" wraz ze skanem dokumentów potwierdzających, że usługi te zostały wykonane należycie, załączonych do oferty złożonej przez firmę B sp. j. w Ł., w postępowaniu, którego przedmiotem jest wykonanie kontroli finansowej z audytem realizacji umów o świadczenie usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego w transporcie kolejowym zawartych przez Województwo [...] z Operatorami: "C" Sp. z o.o. oraz "D" Sp. z o.o., oraz świadczenie usług doradczych na wniosek Zamawiającego w okresie po zakończeniu kontroli finansowej z audytem, o których mowa powyżej.
Marszałek Województwa [...] decyzją z [...] r., znak: [...] orzekł o odmowie udostępnienia wnioskowanej informacji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. rozpoznając odwołanie od powyższej decyzji - decyzją z [...] r., znak: [...], orzekło o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Marszałek Województwa [...] w wyniku ponownego rozpoznania sprawy -decyzją z [...] r., znak: [...], ponownie orzekł o odmowie udostępnienia informacji publicznej.
Od powyższej decyzji organu I instancji A Sp. z o.o. z siedzibą we W. złożyła odwołanie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., postanowieniem z [...] r., znak:[...], stwierdziło niedopuszczalność odwołania od decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] r., znak: [...], o odmowie udostępnienia informacji publicznej.
Na powyższe postanowienie A Sp. z o.o. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, w której wskazała, że decyzja Marszałka Województwa [...] z dnia [...] r., znak:[...], o odmowie udostępnienia informacji publicznej została doręczona również za pośrednictwem operatora publicznego (Poczty Polskiej).
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. postanowieniem z dnia [...] r., znak:[...], uwzględniło skargę w całości oraz uchyliło w całości własne postanowienie z dnia [...] r., znak:[...].
Dalej organ II instancji, rozpatrując odwołanie od opisanej na wstępie decyzji Marszałka Województwa [...] z [...] r., nr[...], znak: [...] - uznało, że nie zasługuje ono na uwzględnienie i utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Kolegium odwołało się do treści art. 61 ust. 1-4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r., Nr 78, poz. 483) oraz art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 1 i ust. 2, art. 3 ust. 1, art. 5 ust. 1, ust. 2, ust. 3 i ust. 4, art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a), art. 7 ust. 2, art. 10 ust. 1, art. 14 ust. 1, art. 15 ust. 1 i ust. 2, art. 16 u.d.i.p. i podkreśliło, że uchylając decyzję Marszałka Województwa [...] z [...] r., znak:[...], organ odwoławczy wskazał, iż organ I instancji nie dokonał koniecznej analizy przesłanek w wyniku których organ ten mógł skutecznie odmówić udzielenia informacji publicznej z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy (przedsiębiorstwa).
W ocenie organu II instancji Marszałek Województwa [...] ponownie rozpoznając przedmiotową sprawę i wydając zaskarżoną decyzję usunął powyższe uchybienia, w wyniku czego koniecznym jest utrzymanie w mocy tej decyzji.
Kolegium stwierdziło, że żądanie A Sp. z o.o. z siedzibą we W. podlegało ograniczeniu na podstawie art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p. Wprawdzie w ustawie o dostępie do informacji publicznej ustawodawca nie zdefiniował pojęcia "tajemnicy przedsiębiorcy", niemniej jednak w polskim systemie prawa funkcjonuje określenie "tajemnica przedsiębiorstwa", które może być co najmniej pomocniczo stosowane dla wykładni pojęcia "tajemnica przedsiębiorcy". W każdym razie tajemnicę przedsiębiorcy wyprowadza się z tajemnicy przedsiębiorstwa, pojęcia te w zasadzie pokrywają się zakresowo i w istocie oba pojęcia w zakresie nas interesującym można traktować jako synonimy.
Następnie organ II instancji wyjaśnił, że definicja legalna pojęcia "tajemnica przedsiębiorstwa" zawarta została w art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2003 r., Nr 153, poz. 1503) – zwanej: "u.z.n.k.". Z analizy treści tego wynika, że na tajemnicę przedsiębiorcy składają się dwa elementy:
• materialny (np. szczegółowy opis sposobu wykonania usługi, jej koszt) oraz
• formalny - wola utajnienia danych informacji.
Ustawodawca pozostawił bowiem uznaniu przedsiębiorcy (przedsiębiorstwa) ocenę, czy z uwagi na charakter informacji podejmie działania w celu zachowania ich w poufności. Wobec tego możliwość zastosowania przesłanki odmowy, określonej w art. 5 ust. 2 zd. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej wchodzi w grę wówczas, gdy spełnione są warunki wskazane w art. 11 ust. 4 u.z.n.k. A zatem dla skutecznej odmowy udzielenia informacji publicznej z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy (przedsiębiorstwa), niezbędne jest jednoczesne zaistnienie następujących trzech przesłanek, a mianowicie:
• po pierwsze, wnioskowana informacja publiczna musi stanowić informację techniczną,
technologiczną, organizacyjną lub inną posiadającą wartość gospodarczą,
• po drugie, przedsiębiorca musiał podjąć niezbędne działania w celu zachowania tych
informacji w poufności,
• po trzecie, informacja nie została ujawniona do wiadomości publicznej.
W związku z tym, aby ograniczyć dostęp do informacji publicznej ze względu na tajemnicę przedsiębiorstwa, podmiot zobowiązany do udostępniania informacji publicznej musi wykazać, że żądana informacja stanowi tajemnicę przedsiębiorcy.
Kolegium wyjaśniło dalej, że informacja staje się tajemnicą, kiedy przedsiębiorca (przedsiębiorstwo) przejawia rzeczywistą wolę zachowania jej jako nierozpoznawalnej dla osób trzecich. Pozostanie określonych informacji tajemnicą przedsiębiorstwa wymaga, aby przedsiębiorca podjął działania zmierzające do wyeliminowania możliwości dotarcia do osób trzecich.
Organ odwoławczy przytoczył następnie treść art. 8 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 907) – zwanej: "p.z.p." oraz wskazał, że przez informację publiczną należy rozumieć każdą wiadomość wytworzoną przez szeroko rozumiane władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także dokumenty, które służą do realizacji sprawy publicznej. Do tej kategorii zalicza się również umowy zawierane przez podmioty publiczne i finansowane ze środków publicznych. Zwrócić należy również uwagę na to, że zgodnie z art. 139 ust. 3 p.z.p. umowy są jawne i podlegają udostępnianiu na zasadach określonych w przepisach o dostępie do informacji publiczne. Nie oznacza to jednak, że dokumenty inne niż umowy, w określonych okolicznościach, nie mogą być przedmiotem skutecznego wniosku złożonego w trybie u.d.i.p.
Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy Kolegium stwierdziło, że Marszałek Województwa [...] wydając zaskarżoną decyzję odnośnie analizy przedmiotowych przesłanek (o których mowa wyżej) wskazał, iż:
• B sp. j. pismem z dnia 22 maja 2017 r. poinformowała Urząd, iż przekazane przez B sp. j. dokumenty i materiały
składające się na ofertę przeprowadzenia prac audytorskich stanowią w całości tajemnice B sp.j., gdyż zawierają one informacje o bazie klientów i wiążących z nimi relacjach; w ramach złożonych dokumentów przekazano m.in. materiały stricte merytoryczne, który zawierają know-how spółki oraz efekty przeprowadzonych prac; dane i informacje przekazane w toku postępowania ofertowego, będące przedmiotem wniosku, stanowią istotną wartość handlową, gdyż charakteryzują portfolio działalności oraz pozwalają na zidentyfikowanie potencjału gospodarczego Spółki oraz wiedzy istotnej dla prowadzenia działalności gospodarczej w przedmiotowym zakresie;
• wnioskowana informacja publiczna ("Wykaz wykonanych audytów/kontroli/badań rekompensaty z tytułu świadczenia usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego w transporcie kolejowym" wraz ze skanem dokumentów potwierdzających, że usługi te zostały wykonane należycie) stanowi inną informację posiadającą wartość gospodarczą bowiem informacje te stanowią bazę potencjalnych klientów;
• B sp. j. podjęła niezbędne działania w celu zachowania wnioskowanych informacji w poufności bowiem Spółka ta pismem adresowanym do Marszałka Województwa [...] (w odpowiedzi na Zapytanie Ofertowe Nr[...]) zastrzegła, iż przekazywane informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa;
• wnioskowana informacja nie została ujawniona do wiadomości publicznej bowiem - pomimo, iż sama ta informacja może stanowić potencjalną reklamę dla B sp. j. - Spółka ta na swojej stronie internetowej ([...]) wskazuje wyłącznie obszary działania w zakresie audytu i analizy, tj.: publiczny transport zbiorowy, sektor usług komunalnych, sektor leczniczy i uzdrowiskowy, handel wielkopowierzchniowy, zagospodarowanie odpadów komunalnych, chemiczny, petrochemiczny, energetyczny, towarowy transport kolejowy), nie wskazując swoich dotychczasowych klientów; przy czym przedmiotowa lista podmiotów, na rzecz których ww. spółka wykonywała usługi nie została udostępniona również w zasobach Internetu (wyszukiwarka: google.pl).
Reasumując organ II instancji stwierdził, że w realiach rozpoznawanej sprawy mają miejsce wszystkie wymienione powyżej trzy przesłanki skutecznej odmowy udzielenia informacji publicznej z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy (przedsiębiorstwa), w konsekwencji czego uznano, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa, a zarzuty podnoszone przez odwołującego się w treści odwołania z 27 października 2017 r. -niezasadne.
Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. skargę do sądu administracyjnego złożyła A Sp. z o.o. z siedzibą we W., zarzucając naruszenie:
I. przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
1. art. 11 ust. 4 u.z.n.k. poprzez nieprawidłowe przyjęcie, iż samo wskazanie przez spółkę, iż dane wykazy usług stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa ze względu na wartość handlową bez szczegółowego uzasadnienia w tym zakresie było wystarczające dla uznania, że dane informacje faktycznie stanowiły tajemnicę przedsiębiorstwa i w konsekwencji utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w zakresie odmowy udostępnienia informacji publicznej, pomimo tego, że spółka nie wykazała w sposób dostateczny, iż zastrzeżone informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 11 ust. 4 u.z.k., a tym samym organ miał obowiązek odtajnić tę część dokumentacji i udostępnić ją skarżącej;
2. art. 5 ust. i 2 u.d.i.p. w zw. z art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że wnioskowane informacje są objęte tajemnicą przedsiębiorcy, a ich ujawnienie podlega ograniczeniu, podczas gdy z materiału dowodowego wynika, iż nie podjęto w stosunku do tej informacji niezbędnych działań w celu zachowania poufności, a jedynie zdawkowo wskazano, iż spółka zastrzega te dane tajemnicą przedsiębiorstwa, co w konsekwencji doprowadziło do wydania przez organ II instancji błędnej decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji, a tym samym spowodowało to naruszenie prawo skarżącego do informacji zagwarantowane w art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji.
II. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
1. art. 7, 77 § 1, 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, zwłaszcza w kontekście oparcia rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji na wadliwie przyjętych okolicznościach sprawy między innymi dotyczącym braku sposobności zastrzeżenia tajemnicy przedsiębiorstwa na etapie składania oferty (jak wskazuje organ oraz spółka B Sp. j.), podczas gdy taka możliwość istniała na etapie składania ofert (poprzez dodanie plików - oświadczeń o zastrzeżeniu tajemnicy przedsiębiorstwa w aplikacji webowej) oraz załatwienie sprawy z pominięciem interesu społecznego i słusznego interesu obywatela (prawo do informacji publicznej) a w konsekwencji poprzestanie przez organ jedynie na lapidarnym oświadczeniu spółki i ostatecznie niekompletne uzasadnienie przez organ II instancji zajętego stanowiska.
2. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, podczas gdy organ odwoławczy na podstawie zebranego w niniejszej sprawie materiału powinien uchylić zaskarżoną decyzję w całości i w tym zakresie orzec co do istoty sprawy.
Mając powyższe na uwadze skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji organ poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Ponadto skarżąca wniosła o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Jednocześnie, na podstawie art. 145a § 1 p.p.s.a. skarżąca wniosła o zobowiązanie SKO w Ł. do wydania w określonym terminie decyzji ze wskazaniem sposobu załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcia.
Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a skarżąca wniosła także o przeprowadzenie dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy z postępowania administracyjnego prowadzonego przez organ I i II instancji z uwagi na to, że jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W związku z powyższym wniosła o zobowiązanie organu I i II instancji do przedłożenia dokumentów znajdujących się w aktach sprawy (przedłożenia kompletnych akt sprawy) z przedmiotowych postępowań na okoliczność ich treści, w tym złożonych wyjaśnień co do zastrzeżenia informacji tajemnicą przedsiębiorstwa.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.Dz.U.2017.1369 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Zaskarżone decyzje wydana została z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Kontroli sądu poddane zostało postępowanie, zakończone decyzją o odmowie dostępu do informacji publicznej z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy. Prawo do informacji publicznej realizowane jest w trybie ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U.2016.1764 ze zm., dalej jako u.d.i.p.). Ustawa ta w kompleksowy sposób reguluje procedurę dostępu do informacji publicznej określając zakres podmiotowy i przedmiotowy oraz zasady i tryb udostępniania informacji publicznej. Stanowi ona wyraz realizacji prawa zagwarantowanego w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, które obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Należy jednak pamiętać, ze prawo do informacji nie jest prawem bezwzględnym i podlega ograniczeniom, przewidzianym w ustawach (art. 61 ust.3 Konstytucji RP)
W sprawie niniejszej niesporne jest zarówno, że żądana informacja stanowi informację publiczną w rozumieniu u.d.i.p., jak i okoliczność, że Marszałek Województwa jest organem upoważnionym do jej udzielenia, jako że jest w posiadaniu wskazanych we wniosku dokumentów. Skarżąca Spółka wnosiła bowiem o udostępnienie informacji, które zostały złożone w organie w związku z uruchomieniem procedury przetargowej. Kwestie powyższe zatem nie wymagają analizy.
Istota sporu dotyczy zasadności odmowy udzielenia informacji z powołaniem się na tajemnicę przedsiębiorcy. Tajemnica przedsiębiorcy jest jedną z ustawowych przesłanek ograniczenia dostępu do informacji, co wynika wprost z treści art. 5 ust.2 u.d.i.p. przy tym ustawa ta nie wyjaśnia, jak należy rozumieć termin "tajemnica przedsiębiorcy". Odpowiedź znaleźć można w ustawie z dnia 16 kwietnia 1993 roku o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (na dzień orzekania przez organy t.j.Dz.U.2003.153.1503 ze zm), która w art. 11 ust.4 stanowi, że "przez tajemnicę przedsiębiorstwa rozumie się nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności." W ocenie sądu trafnie Marszałek Województwa przyjął, że na gruncie u.d.i,p. pojęcia tajemnica przedsiębiorstwa i tajemnica przedsiębiorcy są synonimami.
Z cytowanego przepisu wynika, że dla przypisania danej informacji walorów tajemnicy przedsiębiorcy wymagane jest spełnienie zarówno przesłanki materialnej, związanej z zawartością informacji, jak i przesłanki formalnej – podjęcie przez przedsiębiorcę stosownych działań
Dla skutecznego ograniczenia dostępu do informacji publicznej z uwagi na zaistnienie omawianej tajemnicy, nie wystarczy samo powołanie się na taką tajemnicę. Niezbędne jest wykazanie jej zaistnienia, czyli uzasadnienie i wykazanie zasadności objęcia żądanych informacji statusem tajemnicy przedsiębiorcy. W tym celu niezbędne jest przeanalizowanie aspektu materialnego żądanych danych w kontekście wskazywanej tajemnicy. Innymi słowy, w uzasadnieniu decyzji podmiot zobowiązany musi wykazać zaistnienie takiej tajemnicy w stosunku do wnioskowanych danych. Tego w zaskarżonej decyzji nie uczyniono. Z kolei ogólne wywody organu nie zostały odniesione do istoty rzeczy, czyli do treści przedmiotowych umów.
Organ I instancji, odmawiając udzielenia informacji m.in. w postaci wykazów składanych przez jednego z oferentów w toku procedury składania ofert odwołał się do wyjaśnienia podmiotu, którego te informacje dotyczą – firmy B– która w odpowiedzi na pismo organu wyjaśnia, że żądane przez wnioskodawcę informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorcy.
Jednakże w ocenie sądu niewystarczające – wbrew stanowisku organów - jest samo powołanie się przez Firmę B na to fakt, że firma nie udostępnia tych informacji na stronie internetowej, nie są to zatem dane ogólnie dostępne, ponadto że wykaz jej klientów, zakresu wykonanych usług jak i ich ocen stanowi know how, charakteryzują portfolio firmy i pozwalają na zidentyfikowanie potencjału gospodarczego, należą do kategorii informacji gospodarczych, które podlegają ochronie przed ujawnieniem, jako ze wpływają na kondycję gospodarczą firmy.
Żądane przez wnioskodawcę dane dotyczą audytów, kontroli i badań prowadzonych na rzecz podmiotów wykonujących zadania publiczne w zakresie transportu kolejowego. Tymczasem, jak już wielokrotnie wyjaśniano w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, firmy zawierające umowy z podmiotami publicznymi, czy wykonującymi zadania publiczne winny się liczyć z koniecznością udostępniania informacji związanych z tą współpracą i wykonywanymi w jej ramach zadaniami, z uwagi chociażby na konieczność zachowania zasady transparentności gospodarowania środkami publicznymi. Podmioty, na rzecz których te zadania wykonano, przynajmniej w części publikują dane o przeprowadzonych analizach i kontrolach w biuletynach informacji publicznej.
Innymi słowy umowy zawierane z podmiotami wykonującymi zadania publiczne, czy tez inne formy współpracy ww podmiotów podlegają szerszej kontroli społecznej, zatem i szerszemu udostępnianiu, a z drugiej strony węższa jest możliwość wyłączenia ich danych z zakresu działania ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Możliwość powołania się na tajemnicę przedsiębiorcy w każdym takim przypadku winna być poddana wyczerpującej analizie. Tymczasem organy w ogóle nie rozważyły wskazanego wyżej powyższego aspektu żądanych informacji. Nie jest też wystarczającym argumentem niezamieszczenie na stronie internetowej firmy informacji o kontrahentach i zawartych z nimi umowach. Organ wskazuje, że podanie tych informacji, zwłaszcza danych o kontrahentach mogłoby dać podstawę o zidentyfikowania potencjału spółki, czy też ułatwić konkurentowi, jakim jest niewątpliwie skarżąca Spółka dostęp do rynku klientów. Nie pochylono się jednak nad możliwością zanonimizowania choćby części żądanych informacji, np. w zakresie nazw przedsiębiorstw, na rzecz których wykonano owe audyty, kontrole czy badania. Nie wyjaśniono, czy rzeczywiście nie jest możliwe przygotowanie informacji, zanonimizowanie danych wrażliwych w sposób, który będzie stanowił odpowiedź na wniosek Spółki a jednocześnie uchroni firmę, której działalności pytani dotyczy przed narażeniem na naruszenie poufności tych danych, które na taką ochronę zasługują.
Zważyć też należy, że stosownie do cytowanego wcześniej art. 11 ust.4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, określone w tym przepisie informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa, jeżeli przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności. W ocenie sądu samo niezamieszczenie informacji na stronie internetowej nie jest jednym z takich działań. Działania te winny zostać też odpowiednim wyprzedzeniem – dany podmiot z chwilą wytworzenia danych ( zawarcia kontraktu, sporządzenia audytu, innej dokumentacji) winien określić, które z informacji obejmuje klauzulą poufności, na pewno zaś winien to uczynić w momencie składania oferty.
Organ odwoławczy nie zweryfikował przy tym zarzutu spółki A, że istniała techniczna możliwość dokonania stosownego zastrzeżenia poufności przekazanych w ofercie danych. Niewyjaśnienie tej kwestii stanowi istotne naruszenie art. 7, art.77 § 1 i art.107 § 3 k.p.a.
Strona skarżąca wskazywała, że zamawiający (Marszałek Województwa) przygotował stosowny formularz, umożliwiający zastrzeżenie tajemnicy przedsiębiorstwa na etapie składania ofert. Złożenie zastrzeżenia tajemnicy przedsiębiorcy w takiej formie i na tym etapie postępowania stanowiłoby w ocenie sądu spełnienie warunku "podjęcia odpowiednich działań w celu zachowania poufności informacji", o którym stanowi ustawodawca w art. 11 ust.3 in fine ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Wszak Kolegium zauważa w uzasadnieniu decyzji, że informacja staje się tajemnicą, kiedy przedsiębiorca przejawia rzeczywistą wolę zachowania jej jako nierozpoznawalnej dla osób trzecich. Kolegium zwróciło też uwagę, że art. 8 ust.3 ustawy o zamówieniach publicznych wymaga złożenia zastrzeżenia o tym, że informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorcy nie później, niż w terminie składania ofert lub wniosków. Przepis ten wprawdzie nie ma bezpośredniego zastosowania w rozpoznawanej sprawie, jak wynika bowiem z wyjaśnień Marszałka Województwa, postępowanie ofertowe toczyło się z wyłączeniem ustawy o zamówieniach publicznych. Jednakże sąd pragnie zwrócić uwagę na podobieństwo brzmienia ww przepisu i art. 11 ust.4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.
Już niejako końcowo podkreślić należy, że przesłanka ograniczająca zasadę jawności informacji publicznej musi być oceniana w sposób obiektywny, oderwany od woli danego przedsiębiorcy. Nie wystarczy więc, by żądana informacja dotyczyła przedsiębiorcy, tj. by odnosiła się do prowadzonej przez niego działalności gospodarczej i by była wolą przedsiębiorcy objęta tajemnicą. W takich przypadkach organ musi szczegółowo określić, z czego wywodzi daną przesłankę odmowy i w czym znajduje ona uzasadnienie.
Reasumując – organy nie wyjaśniły w sposób wyczerpujący, że żądane informacje korzystają z omawianej ochrony, skutkiem czego usprawiedliwiona jest ich odmowa stosownie art. 5 ust. 2 u.d.i.p., nie podjęły próby wyjaśnienia aspektu formalnego zastrzeżenia poufności – to jest momentu, w którym przedsiębiorca może takie zastrzeżenia skutecznie zgłosić, w niniejszej sprawie dodatkowo, czy rzeczywiście oferent nie mógł wnieść zastrzeżenia w momencie składania oferty. nie wyjaśniono też, czy nie jest możliwe udzielenie informacji zanonimizowanej. Powyższe zarzuty przesądzają o zakresie dalszego postępowania w sprawie.
Mając na uwadze powyższe i uznając, że zaskarżone decyzje została wydana z naruszeniem przepisów art. 7, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także z naruszeniem art. 5 ust. 2 u.d.i.p., mającym wpływ na wynik sprawy, sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a.,. Na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. orzekł natomiast o kosztach, na które składa się wpis od skargi ustalony w kwocie 200 zł in koszty zastępstwa procesowego.
Jednocześnie wyjaśnić, należy, ze z uwagi na konieczność uzupełnienia postępowania wyjaśniającego, wbrew wnioskowi skargi nie było możliwe orzekanie w trybie art. 145a § 1 p.p.s.a.
A.B.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło