II SA/Łd 307/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.), Asesor WSA Arkadiusz Blewązka, Protokolant asystent sędziego Katarzyna Orzechowska, po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi W. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. oddala skargę, 2. przyznaje i wypłaca adwokatowi G. S. z funduszu Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...], Nr [...] Nr ewid.-[...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. na podstawie art. 104 i art. 108 § 1 k.p.a. oraz art. 3, 4, 10 ust. 1 pkt 2, 32 ust. 1-4a, 43 ust. 1, 3, 4 do 6 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 1998r., Nr 64, poz. 414 ze zm.) i obwieszczenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 maja 2002r. ( M.P. Nr 21, poz. 326 ) i art. 104, 108, 129 k.p.a., i uchwały Rady Miejskiej T. w sprawie upoważnienia Dyrektora i Zastępcy Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej do wydawania decyzji administracyjnych z zakresu pomocy społecznej przyznał W. D. zasiłek celowy w miesiącu grudniu 2003r. w wysokości 70zł. z przeznaczeniem na środki czystości w kwocie 30zł. i żywność w kwocie 40zł. W jej uzasadnieniu organ orzekający stwierdził, że zgodnie z cytowanymi przepisami prawo do świadczeń z pomocy społecznej przysługuje osobom, które nie maja żadnych źródeł utrzymania lub dochód na osobę nie przekracza kwoty określonej w art.4 ust. 1 w/w ustawy. Świadczenia z pomocy społecznej mają charakter uzupełniający i wspomagający i nie zaspokajają wszystkich potrzeb w pełnym zakresie i w pełnej wysokości, bowiem środki, którymi dysponuje ośrodek są ograniczone. Od powyższej decyzji W. D. odwołał się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. kwestionując wysokość przyznanego świadczenia. Decyzją z dnia [...], Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a., art. 31 ust. 1 i 4 i art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (tekst jednolity z 1998r., Nr 64, poz. 414 ze zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając swoje rozstrzygniecie, organ II instancji podniósł, iż z przeprowadzonej przez organ I instancji aktualizacji wywiadu środowiskowego wynika, że W. D. zamieszkuje sam i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Zajmuje lokal składający się z pokoju i kuchni w bloku. Źródło jego utrzymania stanowi dodatek mieszkaniowy w wysokości 163,21zł. Jest on zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w T. jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Z pomocy ośrodka korzysta od 1992r., nie leczy się. Z informacji uzyskanej od organu i instancji wynika, że w miesiącu grudniu 2003r. W. D. w ramach zadań własnych otrzymał pomoc w wysokości łącznej 120 zł( zasiłek celowy przyznany kwestionowaną decyzją oraz zasiłek celowy na zakup obuwia zimowego 50 zł.). ponadto otrzymał zasiłek okresowy na cele bytowe w wysokości 150 zł oraz zestaw konserw mięsnych ( 950g ). Organ poinformował także, iż w miesiącu grudniu wypłacono zasiłki celowe dla 1630 osób na kwotę 216.674 zł. Średnia wysokość zasiłku wyniosła 133 zł. W ramach zadań zleconych wypłacono zasiłki okresowe dla 735 osób na kwotę 95.845 zł., a średnia wysokość zasiłku okresowego wyniosła ok. 130 zł. Samorządowe Kolegium odwoławcze podkreśliło, że stosownie do ustawy o pomocy społecznej osoby i rodziny powinny przezwyciężać trudne sytuacje życiowe wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia a pomoc społeczna powinna w miarę możliwości doprowadzić do życiowego usamodzielnienia. Świadczenia z pomocy społecznej mogą być udzielone tylko w granicach możliwości finansowych, tj. w granicach posiadanych na ten cel środków finansowych. Na pomocniczy charakter świadczeń, wskazuje zdaniem organu stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, który uznał, że cecha wyróżniającą pomoc społeczną, w porównaniu do innych systemów świadczeniowych, jest brak po stronie obywateli roszczenia prawnego do świadczenia pomocy, a stopień pokrycia potrzeb osób uprawnionych jest zależny od poziomu ogólnej zamożności społeczeństwa i od stanu finansów publicznych (wyrok TK z dnia 20.11.2001r., SK 15/01, OTK ZU Nr8, poz. 252). Decyzje w przedmiocie zasiłku celowego mają charakter uznaniowy, co oznacza, że organ może (nie musi) uwzględnić potrzeby osób wnioskujących o pomoc społeczną. Udzielenie pomocy uzależnione jest od szeregu okoliczności w tym m. in. od oceny sytuacji życiowej i materialnej zainteresowanej osoby, rodzaju i stopnia pilności zgłoszonej potrzeby oraz możliwości zaspokojenia jej we własnym zakresie przez wnioskodawcę , jak też od możliwości finansowych organu udzielającego pomocy. Te zaś możliwości, co podkreślił organ są ograniczone. Oceniając sytuację W. D. organ dostrzegł potrzebę udzielenia pomocy w miesiącu grudniu 2003r. w zakupie żywności i środków czystości w kwocie 70 zł., uznając jednocześnie, że wysokość zasiłku jest niewątpliwie niewystarczająca, wynika ona jednak z bardzo ograniczonych możliwości finansowych pomocy społecznej tym bardziej, że organ pomocy społecznej musi mieć na uwadze koniczność zabezpieczenia, choć w części, potrzeb znacznej liczby innych osób znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji życiowej i materialnej z uwagi na wysoki poziom bezrobocia w T. Jak zaznaczył to organ, średnia wysokość przyznanego zasiłku celowego w miesiącu grudniu 2003r. wyniosła 133 zł. Skarżący natomiast poza zasiłkiem w kwocie 70 zł, przyznanym kwestionowaną decyzją otrzymał odrębną decyzją z dnia [...] zasiek celowy na zakup obuwia w kwocie 50 zł oraz decyzją z dnia [...] zasiłek okresowy na cele bytowe w kwocie 150 zł. Biorąc pod uwagę wymienione okoliczności, organ odwoławczy uznał, iż decyzja organu I instancji jest uzasadniona. Nie zgadzając się z w/w decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego W. D. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi skargę, wywodząc jak w odwołaniu. Zarzucił decyzji niezgodność z "ustawą o pomocy społecznej, Konstytucją RP oraz Międzynarodową Konwencją Przestrzegania Praw Człowieka". Zaznaczył, że otrzymana pomoc nie zaspokaja jego potrzeb, a zasiłków w kwocie 270 zł, które mu wypłacono w miesiącu grudniu 2003r. nie można nazwać pomocą realną. Podniósł, że musiał spłacić zadłużenie za prąd i gaz w kwocie ok.200 zł. i na żywność pozostało mu jedynie 20 zł. Dlatego też uważa, że pomoc na najpilniejsze potrzeby nie została mu udzielona. W odpowiedzi na skargę, strona przeciwna wniosła o jej oddalenie podtrzymując argumenty podniesione w uzasadnieniu swojej decyzji. Podkreślono, że wysokość przyznanego skarżącemu zasiłku celowego wynika z ograniczonych środków finansowych na realizację tej pomocy a pomoc udzielona skarżącemu jest adekwatna do możliwości finansowych organu pomocy społecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych (...), przy czym zgodnie z § 2 tego artykułu kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji dotyczy regulacji prawnej obowiązującej w dniu wydania decyzji. Uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji, następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi); naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego ( lit. b) albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy ( lit. c). W ocenie sądu, przy wydaniu decyzji nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy a kwestionowana decyzja znajduje oparcie w obowiązujących przepisach prawa materialnego, obowiązujących w chwili jej wydania. Zaznaczyć należy, iż przedmiotem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji MOPS w T. z dnia [...], Nr [...] Nr ewid. [...] było przyznanie zasiłku celowego w miesiącu grudniu 2003r. w wysokości 70zł. z przeznaczeniem na środki czystości w kwocie 30zł. i żywność w kwocie 40zł. Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem decyzji rozstrzygającej o przyznaniu zasiłku celowego i jego rozmiarze. Sąd podziela w całości argumenty wywiedzione w zaskarżonej decyzji oraz w odpowiedzi na skargę. Należy bowiem podkreślić, że organy pomocy społecznej przyznają świadczenia w oparciu o przyznane środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach realizować muszą swoje ustawowe cele. Organ I instancji przyznając zaskarżona decyzją W. D. zasiłek celowy w miesiącu grudniu 2003r. w kwocie 70 zł wskazał, że jest on uprawniony, co do zasady, do otrzymania pomocy w zakresie zasiłku celowego, ale podniósł również, że posiadane środki finansowe nie pozwalają w pełni na zaspokojenie żądań strony. Jak wynika to z akt sprawy w miesiącu grudniu 2003r. W. D. w ramach zadań własnych otrzymał pomoc w wysokości łącznej 120 zł( zasiłek celowy przyznany kwestionowana decyzją oraz zasiłek celowy na zakup obuwia zimowego 50 zł.), ponadto otrzymał zasiłek okresowy na cele bytowe w wysokości 150 zł oraz zestaw konserw mięsnych (950g).Organ poinformował także, iż w miesiącu grudniu wypłacono zasiłki celowe dla 1630 osób na kwotę 216.674 zł. Średnia wysokość zasiłku wyniosła 133 zł. Zaznaczyć należy, że organ bezpośrednio zajmujący się rozdziałem środków z tytułu opieki społecznej jest najlepiej zorientowany, co do niezbędnej pomocy dla uprawnionych z jednej strony, a co do możliwości finansowych organu pomocowego z drugiej strony. Kiedy środki przekazywane z budżetu nie wystarczają dla stale wzrastającej liczby potrzebujących, rzeczą właściwych organów jest wyważenie przyznawanej pomocy z uwzględnieniem sytuacji subiektywnej uprawnionego i sytuacji obiektywnej, na która składa się sytuacja finansowa ośrodka i koniezność zabezpieczenia, choć w części, potrzeb znacznej liczby innych osób znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji życiowej i materialnej. Rozstrzygniecie w sprawie zasiłku celowego zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza art. 32 ust.1 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza, jak wynika z art.7 k.p.a., załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem na dowolność w załatwieniu sprawy, ale nie nakazuje organowi również spełnienia każdego żądania obywatela ( por. wyrok NSA z dnia 17.04.2002r. IISA/Gd 4332/01, Lex nr 77665, wyrok NSA z dnia 26.04.1999r. IISA/Ka 1316/97, OSS 1999/4/111, wyrok NSA z dnia 26.09.2000r. ISA 945/00, Lex 79608, wyrok NSA z dnia 19.11/1996r. IISA/Gd 702/96, Lex nr 44231). Tym samym za niezasadne uznać należało zarzuty, podniesione w skardze o naruszeniu przez organy administracji przepisów ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej. Nie można podzielić również zarzutu skarżącego o naruszeniu art. 67 Konstytucji RP. Jak słusznie to podkreśliło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, art. 67 Konstytucji RP nie stanowi samodzielnej podstawy do przyznania świadczeń z pomocy społecznej jak wywodził to skarżący, lecz ustawa o pomocy społecznej, której zgodności z Konstytucją nie zakwestionował Trybunał Konstytucyjny. Z powyższych względów uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa należało, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 poz., 1270 z 2002r.), skargę oddalić. Stosownie do § 18 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163 poz., 1348 ze zm.) należało przyznać wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.