II SA/Łd 307/10

Dnia 6 maja 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA: Grzegorz Szkudlarek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA: Czesława Nowak-Kolczyńska, Sędzia WSA: Renata Kubot-Szustowska, Protokolant Asystent sędziego Katarzyna Orzechowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2010 roku przy udziale --- sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego - oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] roku, Nr [...], po rozpoznaniu odwołania Z. K., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy O. z dnia [...] roku. Jak wynika z dokumentów załączonych do akt administracyjnych, organ I instancji mocą decyzji z dnia [...] roku, po ponownym rozpoznaniu sprawy, przyznał Z. K. jednorazowy zasiłek celowy na częściowe pokrycie kosztów zakupu opału w wysokości 150 zł. W odwołaniu od powyższej decyzji Z. K. wyraził swoje niezadowolenie z wysokości przyznanej pomocy ustosunkowując się przede wszystkim do podniesionej w uzasadnieniu decyzji kwestii budowy domu. Wskazał, że budowa nowego domu była konieczna z uwagi na bardzo zły stan techniczny budynku, w którym mieszka. Budowę rozpoczął kiedy żyła jego matka, która przeznaczała na ten cel wszystkie swoje oszczędności. Obecnie jego sytuacja materialna jest bardzo trudna. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., po rozpoznaniu odwołania, utrzymało w mocy kwestionowane rozstrzygnięcie. W motywach organ wskazał, że z dokumentów załączonych do akt wynika, iż Z. K. ma 38 lat, zamieszkiwał i prowadził wspólne gospodarstwo domowe z matką, która zmarła w dniu 19 listopada 2009 roku. Od tego czasu strona prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Z. K. jest osobą niepracującą, nie jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna i nie podejmuje prac dorywczych. Zobowiązany jest do płacenia alimentów na dwoje dzieci w wysokości 450 zł miesięcznie. Do dnia 31 października 2009 roku pobierał świadczenie rentowe z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 1,9395 ha przeliczeniowego. W tej sytuacji na dochód strony składa się dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości 401,48 zł. Na terenie gospodarstwa jest rozpoczęta jest budowa nowego domu. Wnioskodawca obecnie zamieszkuje w budynku stanowiącym własność ojca, który zadeklarował opłacanie kosztów energii elektrycznej zużytej w całym budynku. Zgodnie z treścią art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza 477 zł przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2 – 15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. W myśl art. 7 tejże ustawy, pomocy społecznej udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodu: ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby, bezradności w sprawach opiekuńczo – wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, klęski żywiołowej lub ekologicznej. W przypadku strony organ odwoławczy uznał, że występuje przesłanka określona w art. 7 pkt 4 ustawy o pomocy społecznej w postaci bezrobocia. Ustalony w oparciu o art. 8 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 dochód strony z gospodarstwa rolnego wyniósł 401,48 zł przy kryterium ustawowym 477 zł. Zatem spełnia on wymogi określone art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Zasady przyznawania zasiłku celowego reguluje art. 39 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może zostać przyznany zasiłek celowy. Zasiłek ten może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Decyzja w sprawie przyznania zasiłku celowego ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ pomocy społecznej ma prawo, a nie obowiązek udzielenia pomocy społecznej w tej formie, w zależności od okoliczności występujących w indywidualnym przypadku. Wysokość zasiłku także pozostawiona jest uznaniu organu nie ma bowiem żadnego przepisu prawa, który podawał by kryteria ustalania jego wysokości. Dokonując oceny stanu faktycznego sprawy o udzielenie świadczenia z pomocy społecznej organ administracji publicznej obowiązany jest do uwzględnienia potrzeb osoby lub rodziny ubiegającej się o tę pomoc jeżeli odpowiadają one celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej). W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy zwrócił uwagę, że stronie przyznano świadczenie pieniężne w formie zasiłku celowego w wysokości 150 zł z przeznaczeniem na częściowe pokrycie kosztów zakupu opału. Udzielenie pomocy w tej wysokości uzasadniono trudnościami finansowymi organu I instancji. W odniesieniu do tej kwestii organ odwoławczy powołał szczegółowe zestawienie dochodów i wydatków organu I instancji. Ponadto, jak wskazał organ, świadczenia z pomocy społecznej nie muszą pokrywać całości wnioskowanych potrzeb czy poniesionych kosztów. Pomoc społeczna nie może być traktowana jako stałe źródło dochodu służące do zaspokojenia choćby tylko niezbędnych potrzeb. Zgodnie z uregulowaniem art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, celem polityki społecznej państwa jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężyć trudne sytuacje życiowe, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). Dlatego też osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej (art. 4 w/w ustawy), a brak współdziałania tych osób lub rodzin z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia (art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej). W konkluzji organ wskazał, że stronie została przyznana, do dnia 30 listopada 2011 roku, renta z tytułu niezdolności do pracy w wysokości 465,56 zł netto, z czego potrącana jest kwota alimentów, tj. 205,91 zł. Na tej podstawie organ uznał, że sytuacja materialna strony uległa poprawie. W skardze na powyższą decyzję Z. K. wskazał, że jest ona krzywdząca i stronnicza. Skarżący jest osobą samotną, po śmierci matki w listopadzie 2009 roku znikąd nie ma pomocy, a zima w tym roku była bardzo ciężka. Budowa domu już nie jest prowadzona, gdyż skarżący jest w bardzo złej sytuacji finansowej. Dochód z gospodarstwa rolnego, który został określony przez organy, nie odpowiada rzeczywistym przychodom skarżącego. Nie ma on maszyn, które mogłyby służyć do prowadzenia gospodarstwa rolnego. Choruje na płuca z niewydolnością oddechową, ale z uwagi na trudną sytuację materialną nie wykupuje wszystkich leków. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Stosownie do uregulowania art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie nieuwzględnienia skargi, Sąd skargę oddala. W ocenie składu orzekającego, organy prowadzące postępowanie nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie, co mogłoby uzasadniać uwzględnienie skargi i uchylenie kwestionowanych decyzji. Na wstępie wskazać należy, iż materialno – prawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (t. j. Dz. U. z 2009 roku, Nr 175, poz. 1362 ze zm.). Zgodnie z jego treścią, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł, zwanej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej". Przyjmuje się, stosownie do regulacji art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 207 zł. Dochody z pozarolniczej działalności gospodarczej i z ha przeliczeniowych oraz z innych źródeł sumuje się (art. 8 ust. 10 ustawy o pomocy społecznej). Istota sprawy sprowadza się do wyjaśnienia, czy na gruncie art. 8 ust. 1 pkt 1 i art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej, dochody z gospodarstwa rolnego osoby ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej uwzględnia się w dochodzie ogólnym tylko w przypadku, gdy faktycznie prowadzi ona gospodarstwo rolne i osiąga z tego tytułu dochody lub z posiadanego gospodarstwa rolnego nie osiąga żadnych dochodów choć ma faktyczną możliwość ich uzyskania, czy też przyjmuje się, że dochód z gospodarstwa rolnego uzyskuje niezależnie od tego, czy w nim pracuje, czy się je wydzierżawia. Analiza art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej prowadzi do wniosku, iż określa on tzw. ryczałtowy tryb ustalania dochodu osiąganego z gospodarstwa rolnego. Dochód ten jest wyliczany jako wartość dochodu odpowiadająca powierzchni gospodarstwa z uwzględnieniem ha przeliczeniowych i kwoty dochodu ustalonej dla 1 ha przeliczeniowego niezależnie od faktycznej dochodowości konkretnego gospodarstwa (por. wyroki NSA z dnia 25 maja 2009 roku, I OSK 724/09, nie publ.; z dnia 28 grudnia 2000 roku, I SA 1406/00, Lex Nr 793441; z dnia 19 stycznia 2006 roku, I OSK 777/05, Lex Nr 194414). Przepis ten, dla celów udzielania świadczeń z pomocy społecznej, przyjmuje apriorycznie, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 207 zł. Nie przewiduje on jakichkolwiek wyjątków od przyjętej w nim zasady wyliczenia dochodu z gospodarstwa rolnego. Oznacza to, że z punktu widzenia powołanego przepisu bez znaczenia jest okoliczność, czy gospodarstwo rolne jest uprawiane, czy też nie i z jakiego powodu oraz czy rzeczywiście przynosi ono dochody. Przechodząc do rozważań ogólnych na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, iż skarżący otrzymał pomoc w postaci zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup opału. Oczywiście kwota 150 złotych, gdyż tyle wynosił przyznany zasiłek, nie wystarcza na pokrycie pełnego kosztu opały w całym sezonie zimowym. Tym niemniej, z cytowanych przez organ przepisów wynika, że pomoc społeczna ma na celu jedynie pomóc osobom, a nie wyręczać je w staraniu się o poprawę sytuacji bytowej. Pomoc społeczna nie może, z zasady, stanowić stałego źródła utrzymania. Uwadze nie może także umknąć fakt, że organy pomocy społecznej dysponują ograniczonymi możliwościami finansowymi. Szczegółowe zestawienie środków, którymi dysponował organ, a z drugiej strony wydatkami organu zostało zawarte w decyzji II instancji. Jak wyżej wskazano okoliczność, że skarżący z uwagi na stan zdrowia nie może pracować w gospodarstwie rolnym, nie ma w sprawie znaczenia. Ustosunkowując się do zarzutów skargi należy wyjaśnić, że po analizie dokumentów załączonych do akt administracyjnych Sąd nie dopatrzył się działania organów, które miałoby charakter stronniczy. Owszem skarżący, gdy jest niezadowolony z wysokości przyznanego świadczenia, może uważać, że decyzja jest dla niego krzywdząca. Sąd rozumie trudną sytuację materialną, w której znalazł się skarżący. Tym niemniej, kwestia zaliczenia do ogólnego dochodu ryczałtowo określonego dochodu z gospodarstwa rolnego wynika z przepisu prawa, który ma charakter wiążący. To znaczy, że ani organ, ani Sąd nie mogą w ramach swojego uznania, zmieniać jego treści bądź dowolnie modyfikować tę treść w zależności od stanu faktycznego danej sprawy. Konkludując powyższe rozważania, Sąd uznał działanie organów administracji w sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego. Skład orzekający nie dopatrzył się naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec czego, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o oddaleniu skargi. K.O.