II SA/Łd 309/14

Dnia 17 lipca 2014 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi – Wydział II - Leszek Foryś po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2014 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku A.W. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia postanawia odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. lf II SA/Łd 309/14 Uzasadnienie A.W. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o zwolnienie go od kosztów sądowych, w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia. Ze złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej oraz z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z żoną i dwójką dzieci. Rodzina mieszka w 64-metrowym mieszkaniu, posiada także 140-metrowy dom (niezamieszkały) i gospodarstwo rolne o powierzchni 4,53 ha. Skarżący jest niepełnosprawny w stopniu umiarkowanym, otrzymuje rentę w wysokości 2995,97 zł netto Żona skarżącego otrzymuje wynagrodzenie za pracę w kwocie 1799,70 zł netto. Córka studiuje, a syn uczęszcza do liceum. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał na bieżące wydatki: Koszty leczenia, rehabilitacji i leków – 800 zł, koszty utrzymania niezamieszkałego domu – 300 zł, koszty utrzymania mieszkania (czynsz i media) – 1230 zł. Dodatkowo utrzymanie studiującej córki to 1500 zł, a uczącego się syna – 500 zł. Na utrzymanie pozostaje zatem 900 zł. Skarżący dodał, że gospodarstwo rolne nie przynosi zysków, zostało wydzierżawione w zamian za uiszczanie podatków i innych opłat. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stanowi ono realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie prawa człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 ze zm.). Wskazać jednak należy, iż prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony, czy to przez działanie prawa, czy faktycznie, ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne ze wskazanymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa i gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały. Stąd ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 roku w sprawie P., C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, opubl. Lex nr 75481). Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. W rozpoznawanej sprawie skarżący nie uczynił zadość tym wymaganiom. Najważniejszą okolicznością w niniejszej sprawie jest fakt, że łączna wysokość dochodów skarżącego i jego żony kształtuje się na poziomie ok. 4800 zł netto. W ocenie referendarza sądowego dochód ten jest w zupełności wystarczający na uiszczenie kosztów sądowych koniecznych do uiszczenia na obecnym etapie postępowania sądowego - jest to jedynie kwota 100 zł wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Skoro zatem skarżący wraz żoną osiągają dochody w kwocie znacznie przewyższającej koszty niniejszego postępowania (uwzględniając nawet dwoje uczących się dzieci), to uznać należy, że ich część, bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny, skarżący może przeznaczyć pokrycie tych kosztów. Przez uszczerbek dla utrzymania koniecznego należy rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania i zamieszkania. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem, choćby niezbyt wysokiej, stopy życiowej nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Instytucja prawa pomocy nie bez przyczyny określana jest często mianem "prawa ubogich". Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. W tym kontekście trudno uznać skarżącego za osobę ubogą, pozbawioną majątku. Podkreślić trzeba, że oprócz mieszkania, skarżący posiada także 140-metrowy dom, a także 4,5-hektarowe gospodarstwo rolne. Twierdzenie, że gospodarstwo nie przynosi dochodów, nie może być okolicznością przemawiającą za przyznaniem prawa pomocy. Fakt, że skarżący dobrowolnie rezygnuje z możliwości pozyskiwania pożytków z posiadanego majątku (czy to prowadząc uprawy bądź hodowlę, czy choćby pozyskując dopłaty z różnych systemów wsparcia do produkcji rolnej), stanowi wręcz przesłankę negatywną przy rozpoznaniu wniosku skarżącego. Stąd nie mogą przynieść oczekiwanego rezultatu argumenty o stanie zdrowia skarżącego i wysokich kosztach leczenia. W ocenie referendarza sądowego bowiem okoliczności te nie powodują, by skarżący nie był w stanie uiścić 100 zł tytułem wpisu od skargi kasacyjnej. Wobec powyższego, na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. lf