II SA/Łd 310/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Sekunda - Lenczewska po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. S. S. o przyznanie prawa pomocy zakresie ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi W. S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie zasiłku stałego postanawia odmówić przyznania skarżącemu W. S. S. prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata. Wyrokiem z dnia 6 czerwca 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę W. S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie zasiłku stałego. W dniu 9 czerwca 2008 roku skarżący złożył do Sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata. W złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, W. S. nie zawarł żadnych informacji dotyczących stanu rodzinnego ani uzyskiwanych dochodów. Wskazał jedynie, iż posiada dwa mieszkania o powierzchni 52,30 m kw. oraz 42,4 m kw. Skarżący podał, iż jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Pozostaje na utrzymaniu syna, rodziny i znajomych. Skarżący nie zadeklarował posiadania oszczędności, papierów wartościowych ani wartościowych przedmiotów. Na podstawie art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd wezwał skarżącego do nadesłania dodatkowych informacji dotyczących osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym oraz ich dochodów, źródłach dochodów skarżącego oraz ponoszonych wydatkach. W odpowiedzi na wezwanie skarżący podał, iż obecnie pracuje na ¼ etatu, od kilku lat jest na całkowitym utrzymaniu syna, ponadto pomaga mu rodzina, znajomi i pewna organizacja partyjna. Skarżący wskazał, iż na jego miesięczne wydatki składają się: czynsz – 329 złotych, gaz - 20 złotych, energia elektryczna - 20 złotych, leki - 30 złotych, które finansuje syn. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 14 lipca 2008 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. W sprzeciwie od powyższego postanowienia z dnia 24 lipca 2008 r., skarżący stwierdził, że bezrobotny bez prawa do zasiłku był od dn. 2 maja 2002 r. do dn. 2 czerwca 2008 r. Wypełniając wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zdawał sobie sprawy z faktu, że 2 dni wcześniej zatrudnili go znajomi na ¼ etatu. Za wykonywaną pracę otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 290 zł. Nie posiada oszczędności, papierów wartościowych ani wartościowych przedmiotów. Syn skarżącego pracuje za granicą od 2004 roku i udziela skarżącemu pomocy finansowej. Skarżący posiada mieszkanie po zmarłym ojcu, który ustanowił skarżącego chwilowym właścicielem mieszkania. W lipcu 2008 r. skarżący przekazał mieszkanie synowi. Skarżącemu pomagają ponadto znajomi i rodzina. W. S. oświadczył również, że nie wykupuje wszystkich leków, nie stać go na okulary, a dzięki pomocy syna posiada niewielkie zadłużenie w spółdzielni mieszkaniowej – około 1000 zł. Skarżący podupada na zdrowiu, gdyż przez 39 lat pracował w warunkach szkodliwych dla zdrowia. Jednak ze względu na wykonywanie pracy na ówczesnym stanowisku, nie dostał wcześniejszej emerytury. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, iż instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana została w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej jako p. p. s. a.). Przesłanki przyznania prawa pomocy osobie fizycznej określa przepis art. 246 § 1 p. p. s. a. Przyznanie pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p. p. s. a.) obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Podkreślić przy tym należy, iż zawarty w przepisie art. 246 § 1 p. p. s. a. zwrot "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Od Sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie. Wedle przepisu art. 260 p. p. s. a. z kolei w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z powołanego przepisu wynika jednoznacznie, iż zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy wywołuje ten skutek, iż Sąd wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznaje od początku, tzn. tak jakby wniosek ten nie był jeszcze przedmiotem analizy, oceny i rozpoznania. Sąd nie wypowiada się więc o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia i nie dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu. Na gruncie rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził, iż sytuacja przedstawiona przez skarżącego nie budzi uzasadnionego przekonania o zaistnieniu przesłanek, o których mowa w art. 245 § 1 pkt 2 p. p. s. a. Skarżący we wniosku złożonym na urzędowym formularzu nie wskazał żadnego źródła dochodów, natomiast w piśmie z dnia 10 lipca 2008 roku podał, iż pozostaje w stosunku pracy. Z kolei w sprzeciwie skarżący stwierdził, że wypełniając wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zdawał sobie sprawy z faktu, że 2 dni wcześniej zatrudnili go znajomi na ¼ etatu, oraz że za wykonywaną pracę otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 290 zł. Faktu tego skarżący jednak w żaden sposób nie potwierdził. W tym miejscu należy podkreślić, że poparcie w. w. twierdzeń stosownymi dokumentami leży w interesie skarżącego, gdyż dokładne i rzetelne wykazanie sytuacji materialnej warunkuje przyznanie prawa pomocy. Fakt posiadania przez skarżącego dwóch mieszkań również jest niejasny i budzi wiele wątpliwości. Jak wynika bowiem z analizy akt sprawy, skarżący w toku postępowania podnosił, iż jeden z lokali przeznaczony jest dla syna i pozostaje w jego dyspozycji do czasu jego usamodzielnienia się. Z kolei zarówno z treści oświadczenia zawartego w piśmie złożonym w dniu 10 lipca 2008 roku w tut. Sądzie, jak i z treści sprzeciwu wynika, iż skarżący od wielu lat pozostaje na utrzymaniu syna, co daje podstawę do uznania jego finansowej samodzielności. Jednocześnie, w ocenie Sądu, należy zwrócić uwagę na fakt, iż prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły, a udzielenie prawa pomocy powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Z taką sytuacją w rozpoznawanej sprawie nie mamy zaś do czynienia. Skarżący twierdząc, iż pozostaje na utrzymaniu syna, nie wskazał wysokości osiąganych przez niego dochodów. Ponadto skarżący posiada majątek w postaci dwóch mieszkań, które mogą stanowić źródło regularnych dochodów. Natomiast podniesiony przez skarżącego w sprzeciwie fakt przekazania jednego z w. w. mieszkań synowi w miesiącu lipcu 2008 r. nie został przez skarżącego w żaden sposób poparty stosownymi dokumentami. Należy podkreślić, iż skarżący zarządzeniem z dnia 30 czerwca 2008 r. został przez Sąd wezwany do nadesłania dodatkowych informacji dotyczących osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym oraz ich dochodów, źródłach dochodów skarżącego oraz ponoszonych wydatkach. Skarżący nadesłał jednak jedynie oświadczenie, które nie spełniło wymogów określonych w zarządzeniu z dnia 30 czerwca 2008 r. nie zawierało bowiem żadnych dodatkowych informacji ponad te, które skarżący zawarł już we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Tym niemniej przedstawiona we wniosku sytuacja majątkowa skarżącego, w tym zwłaszcza brak udokumentowania jego statusu, faktu pozostawania na utrzymaniu syna oraz jego sytuacji mieszkaniowej, na co zwracał już poprzednio uwagę Sąd w postanowieniu z dnia 14 lipca 2008 r. powodują, iż nie można przyjąć, że skarżący wykazał w wystarczający sposób, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w postanowieniu. A.T.-P.