II SA/Łd 310/12

Dnia 9 maja 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek (spr.) Protokolant asystent sędziego Jarosław Moraczewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2012 roku sprawy ze skargi I. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pozostawienia wniosku o ustalenie prawa do pomocy finansowej bez rozpoznania oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] roku, po rozpoznaniu odwołania I. K., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta T. z dnia [...] roku, Nr [...]. Jak wynika z dokumentów załączonych do akt administracyjnych, I. K. w dniu 8 grudnia 2011 roku wystąpiła z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej realizowanej w ramach rządowego programu wspierania osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne w miesiącach listopadzie i grudniu 2011 roku w wysokości 100 zł miesięcznie. Organ I instancji decyzją z dnia [...] roku pozostawił wniosek I. K. o ustalenie prawa do pomocy finansowej bez rozpoznania. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż zgodnie z przepisem § 2 ust. 1, § 4 i § 5 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 października 2011 roku w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne (Dz. U. Nr 212, poz. 1262), prawo do pomocy przysługuje osobie mającej ustalone za miesiąc listopad lub grudzień 2011 roku prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przyznane na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2006 roku Nr 139, poz. 992 ze zm.). Pomoc dla osoby pobierającej świadczenie pielęgnacyjne przyznawana jest na jej wniosek, który składa się w terminie do dnia 31 października 2011 roku, a w przypadku gdy świadczenie pielęgnacyjne przyznano po tym dniu, w terminie 7 dni od dnia, w którym decyzja o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego stała się ostateczna. Wniosek złożony po terminie pozostawia się bez rozpoznania (§ 5 ust. 2 rozporządzenia). W ocenie organu, strona spełnia przesłanki do przyznania świadczenia, gdyż decyzją z dnia 22 sierpnia 2011 roku przyznano jej świadczenie pielęgnacyjne na córkę na okres od dnia 16 sierpnia 2011 roku do dnia 31 lipca 2012 roku. Niemniej jednak wniosek o przyznanie specjalnej pomocy strona złożyła po terminie. W odwołaniu od powyższej decyzji I. K. podniosła, iż została pozbawiona prawa do złożenia wniosku w terminie określonym w rozporządzeniu, gdyż nie została poinformowana przez organ pomocy społecznej o prawie do pomocy i warunkach jej przyznania. Informacja przesłana przez organ na jej adres domowy nie mogła być skutecznie doręczona, gdyż strona przez wiele tygodni była nieobecna w domu z uwagi na długotrwałe leczenie córki w szpitalu. Pomoc finansowa jest szansą na przyspieszenie powrotu córki do normalnego funkcjonowania. Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] roku utrzymało w mocy rozstrzygnięcie I instancji. W uzasadnieniu organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania wskazując, że zgodnie z § 4 rozporządzenia, pomocy o której stanowi to rozporządzenie, udziela się na wniosek osoby, o której mowa w § 2 ust. 1 (tj. osoby mającej ustalone za miesiąc listopad lub grudzień 2011 roku prawo do świadczenia pielęgnacyjnego), złożony do organu, o którym mowa w § 3 ust. 1 (tj. do organu właściwego w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych). Wniosek składa się w terminie do dnia 31 października 2011 roku, a w przypadku gdy świadczenie pielęgnacyjne przyznano po tym dniu, w terminie 7 dni od dnia, w którym decyzja o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego stała się ostateczna (§ 5 ust. 1 rozporządzenia), przy czym wniosek, o którym mowa w § 4, złożony po terminie pozostawia się bez rozpoznania (§ 5 ust. 2 rozporządzenia). Odwołująca się wniosek o przyznanie pomocy złożyła w organie I instancji w dniu 8 grudnia 2011 roku. Wniosek ten złożony został zatem po terminie, o którym mowa w przepisie § 5 ust. 1 rozporządzenia. Złożenie wniosku o pomoc z uchybieniem terminu skutkuje, zgodnie z treścią § 5 ust. 2 rozporządzenia, pozostawieniem tego wniosku bez rozpoznania i jest przesłanką uniemożliwiającą merytoryczne rozpoznanie wniosku, niezależnie od przyczyn uchybienia terminu. Termin, o którym mowa w § 5 ust. 1 rozporządzenia, jest terminem nieprzywracalnym, jako że jest to termin prawa materialnego. Bez wpływu na treść rozstrzygnięcia pozostaje tym samym podnoszona przez stronę okoliczność niepoinformowania jej w odpowiednim czasie przez organ I instancji o możliwości złożenia wniosku. W skardze na powyższą decyzję I. K. wniosła o jej zmianę i przywrócenie terminu do złożenia wniosku, ewentualnie o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W motywach skargi strona opisała dotychczasowy przebieg postępowania wskazując, że nie kwestionuje faktu uchybienia terminu do złożenia wniosku. Zawiadomienie skierowane do niej przez organ I instancji o możliwości złożenia wniosku nie mogło być skutecznie doręczone, gdyż skarżąca przebywała przez dłuższy czas poza domem, bo opiekowała się hospitalizowaną córką. Wniosek skarżąca złożyła niezwłocznie po powzięciu informacji o takiej możliwości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do postanowień art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" – "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Stosownie do uregulowania art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala. Oceniając legalność zaskarżonej decyzji Sąd zważył, że organy obu instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny i wydały rozstrzygnięcia odpowiadające prawu. Bezsporne w sprawie jest to, że strona skarżąca wnioskowała o przyznanie pomocy na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 października 2011 roku w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne (Dz. U. Nr 212, poz. 1262). Przechodząc od razu do istoty spornego zagadnienia w niniejszej sprawie zwrócić uwagę należy na treść § 5 powołanego rozporządzenia. Zgodnie z treścią tego przepisu, wniosek o przyznanie pomocy składa się w terminie do dnia 31 października 2011 roku, a w przypadku gdy świadczenie pielęgnacyjne przyznano po tym dniu, w terminie 7 dni od dnia, w którym decyzja o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego stała się ostateczna. Wniosek złożony po terminie pozostawia się bez rozpoznania (§ 5 ust. 2 rozporządzenia). Okolicznością bezsporną w sprawie jest to, iż strona skarżąca wniosek o przyznanie pomocy złożyła z uchybieniem terminu, gdyż dopiero w dniu 8 grudnia 2011 roku. Konsekwencją tego było pozostawienie rzeczonego wniosku bez rozpoznania na mocy przepisu § 5 ust. 2 rozporządzenia. Z tego powodu rozstrzygnięcia organów administracji obu instancji odpowiadają prawu. Argumentacja podnoszona przez stronę w toku postępowania administracyjnego, jak i w treści skargi zdaje się być ukierunkowana na uzasadnienie wniosku o przywrócenie terminu. Taki też wniosek strona wprost zawarła w treści skargi. Odnosząc się do tego zagadnienia wyjaśnić należy, iż w prawie wyróżnia się zasadniczo dwa rodzaje terminów – terminy proceduralne i materialne. Terminem prawa materialnego jest okres, w którym nastąpić może ukształtowanie praw lub obowiązków podmiotu w formie autorytatywnej konkretyzacji norm prawa materialnego lub bezpośrednio z mocy prawa. Terminem procesowym jest zaś okres do dokonania czynności procesowej przez podmioty postępowania. Uchybienie terminu materialnego wywołuje skutek w postaci wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnoprawnym lub wywołuje skutek prawny materialnej trwałości ukształtowanych praw przez wyłączenie dopuszczalności uchylenia (zmiany) decyzji (postanowienia) lub wyłączenie dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji (postanowienia). Istotne, iż jedynie w przypadku terminów procesowych możliwe jest uchronienie się przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania czynności procesowej poprzez wniosek o jego przywrócenie. W ocenie Sądu, organ II instancji prawidłowo uznał, że termin określony w § 5 ust. 1 w/w rozporządzenia jest terminem prawa materialnego i jako taki nie podlega przywróceniu na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Jednolite jest bowiem stanowisko doktryny i judykatury, iż tylko terminy procesowe mogą podlegać w przypadku ich uchybienia przywróceniu, natomiast terminy materialne, od których zachowania zależy możliwość dochodzenia przez stronę określonego uprawnienia nie podlegają przywróceniu, bowiem uprawnienie strony obwarowane określonym terminem, do którego może ona wszcząć postępowanie administracyjne z upływem przewidzianego terminu wygasa (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 2005, str. 333). Oznacza to, że w przypadku niezachowania terminu materialnego strona nie może skutecznie domagać się jego przywrócenia w oparciu o uregulowania art. 58 i art. 59 Kodeksu postępowania administracyjnego, zaś upływ terminu, w którym strona mogła skutecznie wszcząć postępowanie administracyjne winien skutkować wydaniem negatywnego dla niej rozstrzygnięcia. Oznacza to, że w przypadku złożenia wniosku wynikającego z § 4 w/w rozporządzenia z uchybieniem terminu określonego w § 5 ust. 1 rozporządzenia organ nie może orzec o jego przywróceniu, ponieważ termin ten z uwagi na swój materialnoprawny charakter nie podlega przywróceniu na podstawie art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego. Ustosunkowując się do argumentacji zaprezentowanej przez skarżącą, nie negując niewątpliwie trudnej sytuacji materialnej i życiowej strony stwierdzić należy, że nie może ona odnieść zamierzonego skutku wobec przyjętych w powołanym rozporządzeniu zasad przyznawania pomocy finansowej. Konkludując powyższe rozważania, Sąd uznał działanie organów administracji w sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego. Skład orzekający nie dopatrzył się naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec powyższego, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o oddaleniu skargi. ko