II SA/Łd 313/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Krzemieniewska (spr.), Sędziowie WSA Krzysztof Szczygielski, p.o. sędziego WSA Małgorzata Łuczyńska, Protokolant asystent sędziego Krzysztof Rybicki, po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi H. P., B. G., E. K. i H. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję, poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...], oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] roku nr [...]; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżących H. P., B. G., E. K. i H. L. solidarnie kwotę [...] złotych, tytułem zwrotu kosztów sądowych 3II S.A./Łd 313/01 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta Ł. działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. nr 32 z 1984 roku, poz. 174 z późniejszymi zmianami), po ponownym przeprowadzeniu na wniosek T.P. postępowania wyjaśniającego, odmówił wymeldowania B. H. z lokalu 6 przy ulicy A 5 w Ł.. W uzasadnieniu podniesiono, iż T. P., pełnomocnik właścicieli nieruchomości przy ulicy A 5 w Ł., zwrócił się o wymeldowanie z pobytu stałego w tym domu B. H., uzasadniając złożony wniosek informacją, że osoba ta, od ponad roku nie przebywa pod wskazanym powyżej adresem. Decyzją z [...], orzeczono o wymeldowaniu B. H., która od decyzji tej złożyła odwołanie podając adres do korespondencji. Organ II instancji uznał zasadność odwołania i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, kwestionując zasadność ustaleń organu I instancji , co do kwestii opuszczenia przez B. H. miejsca stałego pobytu. Ponieważ znany był aktualny adres B. H., niniejszą sprawę rozpatrzono ponownie badając istnienie następujących przesłanek: - utraty uprawnień do przebywania u lokalu, - niedopełnienia obowiązku wymeldowania się z pobytu stałego, - faktycznego opuszczenia lokalu. Zdaniem organu - spełnienie drugiej i trzeciej z tych przesłanek, pozostaje poza wszelkim sporem, gdyż wynika wprost ze zgodnych oświadczeń stron postępowania. Zaistniały natomiast nowe okoliczności sprawy dotyczące utraty uprawnień Pani B. H. do przebywania w spornym mieszkaniu. Podczas prowadzonego poprzednio postępowania, wnioskodawca przedstawił umowę najmu zawartą 1 stycznia 1997 roku, z której wynikało, że głównym lokatorem mieszkania 6 przy ulicy A 5 w Ł., jest syn B. H. z którego uprawnień samoistnych, wywodziła ona swoje uprawnienia pochodne, a uprawnienia te utraciła na skutek dobrowolnego opuszczenia mieszkania. B. H. dostarczyła umowę najmu przedmiotowego lokalu datowaną na 1 maja 1998 roku, która nie może być jednak brana pod uwagę, gdyż nie jest przez nią podpisana. W obiegu prawnym funkcjonuje jednak decyzja administracyjna z 9 kwietnia 1981 roku, znak [...], wydana przez wydział Spraw Lokalowych Urzędu Dzielnicowego Ł., dotycząca przydziału mieszkania 6 przy ulicy A 5 w Ł. B. H. w charakterze pomieszczenia zastępczego. Decyzja ta z mocy art. 56 ust. 1 ustawy z 2 lipca 1994 roku o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. nr 105 z 1994 roku, poz. 509), przekształciła się w umowę najmu zawartą na czas nieoznaczony. Wezwany do złożenia wyjaśnień, T. P., nie przedstawił dowodu na to, iż umowa ta została przez administrację nieruchomości skutecznie rozwiązana. Zdaniem organu - jest ona nadal obowiązująca, a zawarta 1 stycznia 1997 roku z N. H. umowa najmu dotknięta jest wadą prawną, wynikającą z uchybienia przepisom powołanej powyżej ustawy o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych. Wobec nie spełnienia przesłanek pierwszego stanu faktycznego art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, orzeczono zatem jak w sentencji. Od powyższej decyzji odwołał się pełnomocnik właścicieli nieruchomości kwestionując ustalenia dokonane przez organ I instancji w zakresie posiadania przez B. H. uprawnienia do przebywania w lokalu. Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. działając na podstawie art.138 § l pkt l kpa art.l ust.l ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U.Nr 122, poz.593 późn zm.), art. 15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz.U. z 1984 r. Nr 32, poz.174 z późn. zm.) - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podniesiono, iż sprawa wymeldowania B. H. może być rozważana w aspekcie łącznego spełnienia przesłanek określonych w części pierwszej art. 15 ust.2 powołanej ustawy z uwagi na to, iż znane jest jej miejsce pobytu. Przepis ten dopuszcza możliwość wymeldowania z miejsca pobytu stałego, gdy łącznie spełnione są dwie przesłanki: utrata uprawnień do lokalu i opuszczenie miejsca pobytu stałego bez wymeldowania. Ustalenie, czy stronie przysługuje uprawnienie do przebywania w lokalu lub czy utraciła to uprawnienie, wymaga uwzględnienia różnych praw podmiotowych wynikających m.in. z przepisów prawa cywilnego. W zależności od charakteru tych uprawnień można wyróżnić uprawnienia samoistne, którymi legitymują się właściciele lub najemcy lokali i uprawnienie pochodne, które posiadają na przykład podnajemcy i osoby bliskie najemcy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło pogląd organu I instancji wyrażony w uzasadnieniu decyzji, iż B. H. legitymuje się uprawnieniem do przebywania w lokalu nr 6 przy ul. A 5 wynikającym z decyzji z dnia 9 kwietnia 1981 roku znak [...] wydanej przez Wydział Spraw Lokalowych Urzędu Dzielnicowego Ł.. Ponadto Kolegium podniosło , iż w dniu 14 listopada 1995 r została zawarta umowa najmu lokalu nr 6 przy ul. A 5 z B. H., a podstawą jej zawarcia była powołana wyżej decyzja Wydziału Spraw Lokalowych. Zdaniem Kolegium umowa najmu lokalu nie została skutecznie rozwiązana z B. H. mimo, iż odwołujący się twierdzi, że zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego doszło do wypowiedzenia umowy najmu przedmiotowego lokalu. Zatem mimo, że B. H. nie przebywa w przedmiotowym lokalu co wynika z jej oświadczenia złożonego przed organem I instancji, to nie jest możliwe jej wymeldowanie z uwagi na to, iż spełniona została tylko jedna przesłanka wymieniona w pierwszej części przepisu art.15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych Na powyższą decyzję wniosły skargę H. P. , B. G. , E. K. i H. L. zarzucając błędną ocenę stanu faktycznego. W uzasadnieniu podniesiono, iż organ naruszył: 1/ zasadę czynnego udziału w każdym stadium postępowania, uniemożliwiając jednocześnie ustosunkowanie się do zebranych materiałów i dowodów oraz zgłoszenie żądań.art.10 §1 rozdz.2 kpa 2/ dyspozycję art.73 kpa pozbawiając możliwości przeglądanie akt a szczególnie merytorycznego ustosunkowania się do odwołań B. H. (Nie znana jest skarżącym treść odwołań). 3/ Z powodów określonych w w/w pkt.1 i 2 skarżący nie mogli sprawdzić, czy odwołanie złożono w terminie określonym w rozdz.10 kpa. Zdaniem skarżących istnieje uzasadnione domniemanie że termin przekroczono. 4/ Nie uwzględniono orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego - wyrok z dnia 21.11.1989 NSA nr.503/89/ONSA - 1989/9 "utrata uprawnień do lokalu następuje na skutek jego opuszczenia przez osoby do tego uprawnione." 5/ nie wzięto pod uwagę faktu iż bezsporne jest opuszczenie przez B. H. przedmiotowego mieszkania. 5/Nagminnie przekraczano terminy załatwienia sprawy 6/W toku postępowania, zarówno w I -ej,jak i II -ej instancji nie ustalono aktualnego adresu i miejsca przebywania B. H.. W następnych decyzjach ustalono adres, ale do korespondencji ul. B 73 m.6. Faktem natomiast którego nie wyjaśniono jest to, że B. H. już od 1995 r. przebywa u swego konkubenta P.P. w lokalu nr.13 w Ł. przy ul.C 116 . Na potwierdzenie tego skarżące mają świadków z miejsca jej stałego przebywania. Oparcie się na zeznaniach B. H. , wobec nieustalenia rzeczywistego miejsca jej pobytu jest naruszeniem zasad ogólnych kpa . Z uwagi na to, iż B. H. od 1995. opuściła lokal przy ul.A 5 i przeniosła się do swego konkubenta do lokalu Nr.13 w budynku przy ul.C naruszając generalnie przepisy o wymeldowaniu art.15 ust, 1 i 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych - administracja nieruchomości A 5 zgodnie z art.30 pkt.1 wymienionej ustawy spełniła swój obowiązek zgłaszając wniosek o jej wymeldowanie. 7/ Umowę najmu przedstawioną przez B. H. z dnia 1 maja 1998r.na którą powołuje się wymieniona wręczono jej do podpisu. Nie została jednak podpisana, a więc jest z mocy prawa nieważna, co organ I instancji w II decyzji str.2 z dnia 19 września 2000r.jednoznacznie podkreśla, potwierdzając utratę uprawnień na skutek dobrowolnego opuszczenia lokalu. 8/ Wobec braku adresu B. H. w dniu 1 stycznia l997r. zawarto umowę najmu na lokal z N. H. jej synem. Przed tym jeszcze pisemnie rozwiązano umowę z B. H.. Umowę dostarczył jej syn, gdyż w dalszym ciągu nie znano jej dokładnego adresu. N. H. na umowie własnoręcznym podpisem potwierdził jej doręczenie adresatce. W uzupełnieniu do pkt.7 niniejszej skargi zaznaczono ,że umowę z dnia 1 maja l998r.przekazano też synowi do podpisu wykazując dobrą wolę dla unormowania sprawy. Jak widać z przedstawionych dowodów też jej nie podpisała, składając ją w postępowaniu niepodpisaną. Nie wykazując więc chęci najmu, potwierdziła tym samym jeszcze bardziej utratę uprawnień do tego przedmiotowego lokalu. W podobny sposób nie odwołała się od wręczonego jej wypowiedzenia umowy najmu lokalu 6a. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje twierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji . W uzasadnieniu podniesiono, iż zarzut naruszenia art. 35 i art. 36 kpa nie mógł mieć wpływu na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Również nie może być uznany za zasadny zarzut naruszenia art. 15 ust. l i ust. 2 ustawy o najmie lokali i dodatkach mieszkaniowych, co wykazane zostało już w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ostatecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Skarga jest zasadna . Przede wszystkim wyjaśnić należy, iż zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153 poz. 1271 ) – sprawy , w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone , podlegają rozpoznaniu przez wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153 poz. 1269 ) - sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Oznacza to , że sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron, oraz procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Decyzja zaś lub postanowienie stosownie do art. 145 § 1 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153 poz. 1270 ) podlega uchyleniu jeżeli sąd stwierdzi : 1/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy 2/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania 3/ inne naruszenie przepisów postępowania , jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 135 w/w ustawy – Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia przez organ przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy administracji zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków zmierzających do dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy- co wynika z art. 7 kpa –oraz zgodnie z art. 77 § 1 kpa - muszą w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W przedmiotowej sprawie nie zostało bowiem wyjaśnione czy B. H. złożyła odwołanie w terminie wynikającym z art. 129 § 2 kpa . Wprawdzie B. H. oświadczyła w odwołaniu, iż otrzymała ją 11 lipca 2000 r , jednak brak dowodu na to, iż fakt taki miał miejsce . W przypadku gdyby okazało się, iż odwołanie takie wpłynęło po terminie to mając na uwadze wszystkie okoliczności podniesione w odwołaniu i treść art. 9 kpa - organ winien ustalić czy B. H. jednocześnie w tym odwołaniu zawarła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania , a wtedy wniosek ten winien być rozpatrzony, czy też odwołanie należy traktować jako wniosek o wznowienie postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 4 kpa . Zarzuty skarżących są zasadne. W przedmiotowej sprawie nie wyjaśniono , czy B. H. wniosła odwołanie w terminie . Z akt administracyjnych nie wynika , aby strony były poinformowane o wniesieniu odwołania , naruszono zatem art. 131 kpa , brak dowodu na to , aby organ odwoławczy przed wydaniem decyzji umożliwił skarżącym wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań . Naruszono zatem także art. 10 kpa. W tej sytuacji Sad nie może dokonać oceny legalności także zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji zwłaszcza, iż załączone do akt sądowych akta administracyjne nie zawierają dokumentów , które pozwoliłyby na poczynienie w tym zakresie własnych ustaleń niezbędnych do oceny legalności zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzających. Mając powyższe na uwadze Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153 poz. 1270) orzekł jak w sentencji . O kosztach rozstrzygnięto stosownie do art. 200 tej ustawy . Mając na uwadze treść art. 152 cyt. ustawy Sąd stwierdza, iż z uwagi na brak przymiotu wykonalności – orzeczenie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji jest w tym przypadku bezprzedmiotowe.