II SA/Łd 316/13

Dnia 17 maja 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.) Sędzia WSA Jolanta Rosińska Protokolant sekretarz Magdalena Rząsa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2013 roku sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. LS Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...], nr [...], wydana na podstawie art. 138 § 1 ust. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 3, art. 4, art. 8, art. 41 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 2009r., nr 175, poz. 1362 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy P. z dnia [...], nr [...], którą w miesiącu grudniu 2012r. przyznano J. G. specjalny zasiłek celowy z przeznaczeniem na zakup żywności i środków czystości w kwocie 150 złotych. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, iż wnioskiem z dnia 14 grudnia 2012r. J. G. wystąpił o przyznanie pomocy finansowej na zakup żywności i środków czystości. Wskazany wniosek został załatwiony w/w decyzją organu pierwszej instancji z dnia [...], przyznającą wnioskodawcy zasiłek celowy z przeznaczeniem na zakup żywności i środków czystości w grudniu 2012r. w kwocie 150 złotych jednorazowo. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł J. G., podnosząc, iż jest ona dla niego krzywdząca. Zdaniem strony zasiłek w wysokości 150 złotych powinien być mu przyznawany, co miesiąc a nie tylko jednorazowo. Dodał, iż wspólnie z nim gospodaruje żona i córka. Łączny dochód ich rodziny to kwota 2577,88 zł, z czego na jedną osobę przypada 859,29 złotych, a nie jak błędnie przyjął organ pierwszej instancji 990, 33 złotych na osobę w rodzinie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, iż kwestią sporną w przedmiotowej sprawie jest ilość osób wchodzących w skład gospodarstwa domowego wnioskodawcy. Z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 14 grudnia 2012r. i uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika bowiem, że J. G. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną. Dochód rodziny wynosi ogółem 1980,65 złotych, czyli na osobę 990,33 złotych i przekracza kryterium dochodowe, które w dacie wydania zaskarżonej decyzji wynosiło 456 zł na osobę w rodzinie. Skarżący utrzymuje natomiast, iż w skład gospodarstwa domowego wchodzi również córka - A., a dochód rodziny w związku z tym wynosi 2577,88 złotych, z czego na osobę przypada 859,29 złotych. W ocenie Kolegium, powyższa okoliczność pozostaje wszakże bez wpływu na kwestię spełnienia przesłanki dochodowej, albowiem zarówno w pierwszym, jak i drugim przypadku przekroczone jest kryterium dochodowe umożliwiające przyznanie świadczenia z pomocy społecznej. Dodano, iż organ pierwszej instancji przeanalizował sytuację skarżącego pod kątem przyznania świadczenia niezależnie od osiąganego dochodu, tj. w formie specjalnego zasiłku celowego. Środki, jakie pozostają w dyspozycji organów pomocowych ulegają jednak ciągłemu uszczupleniu, zaś zarówno z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, jak i z pisma organu pierwszej instancji z dnia [...] wynika, iż Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w P. posiada niewielkie, w stosunku do ilości potrzebujących, możliwości finansowe na pomoc społeczną. W grudniu 2012r. na pomoc w formie zasiłków celowych i celowych specjalnych Ośrodek dysponował kwotą 15226,45 złotych, z czego przyznano 88 zasiłków celowych. Najniższa pomoc celowa udzielona została w wysokości 50 złotych, a najwyższa – 300 złotych (choroba nowotworowa dziecka). Średnia wysokość zasiłku wynosiła 128,36 złotych. Przyznano także 29 zasiłków celowych specjalnych. Najniższe świadczenie wynosiło 70 złotych, najwyższe -300 złotych (przyznane dwóm rodzinom - choroba psychiczna dziecka oraz opuszczenie placówki opiekuńczo wychowawczej). Średnia wysokość zasiłku celowego specjalnego wyniosła 135,54 złotych. Zdaniem organu pierwszej instancji, przyznanie J. G. świadczenia w wysokości 150 złotych było w tej sytuacji zasadne, a udzielona w przedmiotowej sprawie pomoc, której wysokość kwestionuje J. G., wynika z wielkości środków, będących w dyspozycji organu pomocowego oraz rozeznania sytuacji podopiecznych Ośrodka. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi J. G. podtrzymał zarzuty podniesione w odwołaniu, wskazując na swoją trudną sytuację finansową oraz przewlekłą chorobę żony, z leczeniem której wiążą się znaczne wydatki. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 17 maja 2013r. skarżący zakwestionował fakt przekroczenia kryterium dochodowego, podnosząc nadto, iż jego wniosek o przyznanie zasiłku obejmował dofinansowanie do zakupu leków. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie bowiem z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art.156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach – stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania rozstrzygnięcia z naruszeniem prawa wchodzi w zaś grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art.145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity Dz.U. z 2012r., poz. 270, powoływanej dalej jako p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, brak było podstaw do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Przedmiotowe postępowanie dotyczyło przyznania zasiłku celowego specjalnego z przeznaczeniem na zakup żywności i środków czystości. Wniosek o tego rodzaju świadczenie został bowiem złożony przez J. G. w dniu 14 grudnia 2012r. Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może zostać przyznany na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przyznanie pomocy na podstawie tego przepisu uzależnione jest jednak od spełnienia obligatoryjnej przesłanki, jaką jest uzyskanie dochodu niższego od kryterium dochodowego, wynikającego z art. 8 ust. 1 ustawy (w przypadku osób w rodzinie – 456,- zł. na osobę – art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy). Oznacza to, że niezależnie od zaistniałych trudności życiowych, organ przyznający świadczenia z pomocy społecznej obowiązany będzie odmówić przyznania zasiłku celowego osobie samotnie gospodarującej, bądź rodzinie, jeśli jej dochód przekroczy ustawowe kryterium dochodowe. Przekroczenie kryterium dochodowego przez stronę nie oznacza jednak, że nie przysługuje jej już wsparcie państwa w ramach pomocy społecznej. Możliwość taką przewiduje bowiem wprost art. 41ustwy o pomocy społecznej, zgodnie z którym osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy, który nie podlega zwrotowi lub zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. Przesłanką warunkującą przyznanie pomocy jest jednak znajdowanie się wnioskodawcy w sytuacji szczególnej. Zgodnie zaś z ugruntowanym w tym zakresie orzecznictwem "szczególnie uzasadniony przypadek to taka sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że tak drastyczne, tak dotkliwe w skutkach i ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych ani do zdarzeń nadzwyczajnych" (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 164/11, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie organy obu instancji ustaliły, że rodzina J. G. znacznie przekroczyła wskazane wyżej kryterium dochodowe, wynoszące dla rodziny skarżącego 912,-zł. przy założeniu, że składa się ona z 2 osób lub 1368-zł., uwzględniając podnoszoną w odwołaniu okoliczność, iż do rodziny należy również pełnoletnia córka A. Dochód rodziny skarżącego wynosi zaś odpowiednio 1980,65,-zł. (przy założeniu, że rodzina jest dwuosobowa) lub 2577,88,-zł. (doliczając dochód córki), co w obu przypadkach oznacza przekroczenie określonego w ustawie progu. W tej sytuacji prawidłowo zatem rozpoznano wniosek skarżącego o udzielenie pomocy finansowej na żywość i środki czystości w oparciu o kryteria określone w powołanym art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Z treści tego przepisu wynika jednak, że organ wydaje decyzję w ramach tzw. "uznania administracyjnego", swobodnie decydując o tym, czy w indywidualnej sprawie wystąpił przypadek uzasadniający przyznanie tej formy świadczenia z pomocy społecznej. Wydana na tej podstawie decyzja musi zostać poprzedzona zebraniem i rozpatrzeniem w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a następnie zostać należycie uzasadniona, a organy obowiązane są dokonać oceny, czy zgłoszona potrzeba uzasadniona jest "szczególnymi okolicznościami", do których powyższy przepis nawiązuje. Aby ocenić, czy wnioskodawca znajduje się w sytuacji uzasadniającej udzielenie mu pomocy niezbędnym jest z kolei przeprowadzenie szczegółowego postępowania dowodowego, a następnie rozpatrzenie w sposób wyczerpujący dokumentacji zgromadzonej w sprawie (art. 7 i 77 k.p.a). Postępowanie dowodowe ma bowiem na celu ustalenie stanu faktycznego, a co za tym idzie prawdy obiektywnej. Kierując się tymi zasadami, po przeanalizowaniu sytuacji osobistej, zdrowotnej i finansowej skarżącego, organy administracji stwierdziły, że strona spełnia kryteria pomocy w formie zasiłku specjalnego, o którym mowa w art. 41 ustawy. Tym samym przyznały J. G. zasiłek celowy specjalny na żywności i środki czystości miesiącu grudniu 2012 r. w wysokości 150,-zł. Przyznaną kwotę organy prawidłowo uzasadniły możliwościami finansowymi Ośrodka Pomocy Społecznej podkreślając, że nie każdy potrzebujący w każdej trudnej sytuacji może uzyskać całkowite spełnienie oczekiwań. Organy administracji muszą mieć bowiem na uwadze ograniczone możliwości finansowe oraz potrzebę zaspokajania w pierwszej kolejności podstawowych potrzeb życiowych osób nie posiadających żadnych dochodów. Biorąc pod uwagę powyższe, wobec tego, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi wobec braku podstaw do jej uwzględnienia. LS