II SA/Łd 32/19

Dnia 25 czerwca 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Sędzia WSA Joanna Sekunda – Lenczewska (spr.), , Protokolant Pomocnik sekretarza Mariola Kaźmierczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2019 roku sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia wychowawczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] roku, znak [...]; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi radcy prawnemu M. S. prowadzącemu Kancelarię Radcy Prawnego w Ł. [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. A. P. Decyzją z dnia [...]r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. po rozpatrzeniu odwołania A. M. od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]r., [...], zmieniającej swoją własną ostateczną decyzję z dnia [...] r., [...] w części dotyczącej okresu przyznania A. M. prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko – M. M. i orzekającą o odmowie przyznania stronie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko – M. M. w okresie od dnia 1 września 2018 r., na podstawie art.138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, dalej jako k.p.a.), art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U z 2015r. poz. 1659 ze zm.), art. 2 pkt 2, pkt 4, pkt 19 lit.f , art. 4 ust. 2, art. 5 ust. 1-3, art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2017 r., poz. 1851, dalej jako ustawa), rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie wychowawcze (Dz. U. z 2016 r. poz. 214)., utrzymało w mocy decyzję organu I organu. Jak wynika z akt sprawy decyzją z dnia [...] r., [...], organ I instancji zmienił swoją własną ostateczną decyzję z dnia [...]r., [...] w części dotyczącej okresu przyznania A. M. prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko – M. M. i orzekł o odmowie przyznania stronie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko – M. M. w okresie od dnia 1 września 2018 r. Od niniejszej decyzji w dniu [...] r. odwołał się A.M. W treści swego odwołania wyraził niezadowolenie z zaskarżonej decyzji organu I instancji, podnosząc, iż jego zdaniem decyzja niniejsza została wydana błędnie, bowiem organ I instancji nie uwzględnił utraty dochodu w kwocie - 5420,10 zł przez żonę strony z tytułu świadczenia rehabilitacyjnego. Strona uznała, ze jego rodzina spełnia ustawowe kryteria, a zatem wnioskowane świadczenia się należą. Przywołaną na wstępie decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] r.,[...]. Wskazując na treść art. 27 ust. 1 ustawy Kolegium wskazało, że organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczenia wychowawczego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, członek rodziny nabył prawo do świadczenia wychowawczego w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie wychowawcze lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego. Dalej w uzasadnieniu decyzji organ II instancji przytaczając treść art. 4 ust. 2, art. 5 ust. 3, art. 7 ust. 2, art. 13 ust. 18 ustawy wyjaśnił, iż nie jest kwestią sporną, że rodzina odwołującego się składa się z 4 osób (tj. wnioskodawcy A.M., jego żony – A. D.- M., oraz dzieci – M. M. i M. M.). W ocenie Kolegium kwestią sporną jest natomiast ustalenie, czy dochód rodziny A. M. osiągnięty w roku 2016 w przeliczeniu na osobę, przekracza kryterium dochodowe wynoszące 800,00 zł, czy też nie i tym samym uprawnia wnioskodawcę do otrzymywania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie – M. M. Cytując następnie treść art. 2 pkt 1 ustawy oraz art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych Kolegium wskazało, iż podjęcie przez A. M. zatrudnienia od 8 czerwca 2017 r. w Spółdzielni Mieszkaniowej "A" oraz od 1 listopada 2017 r. w firmie "A." oraz rozpoczęcie przez A. D.-M. prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej od 2 listopada 2017 r., dają podstawy do zastosowania instytucji dochodu uzyskanego zgodnie z art. 7 ust. 3 ustawy. Po ponownym przeliczeniu dochodów ustalono że: • dochód osiągnięty przez A.M. w 2016 r. wyniósł -16067,75 zł, • dochód osiągnięty przez A. D.-M. w 2016 r. wyniósł -24440,69 zł, • dochód nieopodatkowany za 2016 r. wyniósł - 166,26 zł (dochód z tytułu ulgi na dziecko PIT/UZ), • dochód utracony przez A. M. za 2016 r. wyniósł -16067,75 zł, • dochód utracony przez A.D.-M. wyniósł -24440,69 zł, • dochód uzyskany przez A. M. w 2018 r. wyniósł - 2259,48 zł (wynagrodzenie netto za miesiąc lipiec 2017 r. w wysokości 800,00 zł oraz wynagrodzenie netto za miesiąc grudzień 2017 r. w wysokości 1459,48 zł), • dochód uzyskany przez A. D.-M. w 2017 r. wyniósł -3317,56 zł (dochód netto za miesiąc grudzień 2017 r. z tytułu rozpoczęcia pozarolniczej działalności gospodarczej), • miesięczny dochód rodziny po zastosowaniu instytucji dochodu utraconego i uzyskanego wyniósł - 5590,90 zł, • liczba osób w rodzinie - 4, • miesięczny dochód na jednego członka rodziny od miesiąca stycznia 2018 r. wynosi 1397,73 zł i przekracza w/w próg dochodowy, tj. 800,00 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. odpowiadając niejako na zarzuty wnioskodawcy zawarte w odwołaniu podkreśliło, iż nie można zgodzić się z twierdzeniem wnioskodawcy, iż kwota 5420,10 zł jest kwotą dochodu utraconego, z uwagi na fakt, iż żona wnioskodawcy świadczenia rehabilitacyjnego już nie uzyskuje. Kolegium zwróciło bowiem uwagę na brzmienie art. 2 pkt 19 lit.f ustawy, który stanowi, iż ilekroć w ustawie mowa o utracie dochodu oznacza to utratę dochodu spowodowaną utratą zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Analiza całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wskazuje, w ocenie organu odwoławczego, jednoznacznie na fakt, iż działalność gospodarcza nie została wyrejestrowana przez żonę A. M., więc tym samym nie można mówić o utracie dochodu spowodowanego utratą świadczenia rehabilitacyjnego, bo nie nastąpiła utrata innej pracy zarobkowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. uznało zaskarżoną decyzję za wydaną zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i nie znalazło podstaw do uwzględnienia odwołania. Decyzja w sprawie przyznania świadczenia wychowawczego nie jest decyzją uznaniową, a przyznanie świadczenia jest uzależnione od szeregu kryteriów w tym kryterium dochodowego, jeśli chodzi o przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie, tak jak ma to miejsce w rozpatrywanym przypadku. Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. skargę do sądu administracyjnego złożył A.M. zaskarżając powyższą decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję I instancji w całości, zarzucając naruszenie: - przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci: obrazy art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. poprzez niewłaściwą ocenę dokumentów i nieprawidłowe dokonanie wyliczeń stanowiących podstawę wydania zaskarżonych decyzji, przez co nie zebrano w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie ustalono wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie, - przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy w postaci art. 2 pkt 19 lit.f, art. 5 ust. 3 ustawy poprzez błędną wykładnię skutkującą doliczeniem do ogólnej puli dochodów świadczenia rehabilitacyjnego uzyskiwanego przez A. D.-M. w okresie 1 stycznia - 30 marca 2017r. w kwocie 5420,10 zł, podczas gdy dochód ten na podstawie przywołanego przepisu art. 2 pkt 19 lit.f, należy potraktować jako dochód utracony. W następstwie dokonania błędnych wyliczeń przez organ administracji publicznej błędnie ustalono przekroczenie progu dochodowego wskazanego w art. 5 ust. 3 ustawy. Skarżący wyjaśnił, iż podtrzymuje swoje stanowisko zawarte w odwołaniu od decyzji I instancji, iż Prezydent Miasta Ł. dokonał błędnego wyliczenia w zakresie dochodu uzyskanego przez małżonkę skarżącego z tytułu rozpoczęcia prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Kwota przypisanego dochodu określona przez organ wyniosła 7821,92 zł, w rzeczywistości została powiększona o utracony dochód z tytułu świadczenia rehabilitacyjnego w kwocie 5420,10 zł. Właściwa kwota uzyskanego dochodu z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej w roku 2017 wyniosła 2401,82 zł. Dalej skarżący podniósł, iż uwzględniając powyższe, miesięczny dochód rodziny po zastosowaniu instytucji dochodu utraconego i uzyskanego wyniósł: 2588,57zł (4606,25 zł: 7 + 1459,23 zł :2 +2401,82 zł: 2), zaś miesięczny dochód na osobę wynosi 647,14 zł co oznacza, że nie został przekroczony próg dochodowy tj. 800,00 zł. Skarżący podkreślił, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., jak i Prezydent Miasta Ł. dokonali oczywiście błędnej oceny materiału dowodowego, co sugeruje, że ta ocena została dokonana w sposób bardzo pobieżny, co doprowadziło najwyraźniej Kolegium do wniosku, że żona skarżącego przebywała na zasiłku rehabilitacyjnym podczas prowadzenia działalności gospodarczej, podczas gdy chronologia wynikająca z przedłożonego przez wnioskodawcę materiału dowodowego wygląda następująco: - do 24 lipca 2016 r. A. D.-M. przebywała na zwolnieniu chorobowym oraz zasiłku rehabilitacyjnym podczas zatrudnienia na podstawie umowy o pracę w Centrum Badań Molekularnych i Makromolekularnych PAN w Ł., - w dniu 25 lipca 2016 r. wskazany wyżej pracodawca rozwiązał bez wypowiedzenia na podstawie 53 § 1 pkt 1 lit. b Kodeksu pracy umowę o pracę A. D. –M., - decyzją z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznał A. D.-M. prawo do świadczenia rehabilitacyjnego za okres 2 października 2016 r. - 30 marca 2017 r. - w okresie 4 kwietnia - 30 września 2017 r. A. D. – M. otrzymywała zasiłek dla bezrobotnych, zaś była zarejestrowana już bez prawa do zasiłku do 16 października 2017r. - A. D.-M. prowadzi działalność gospodarczą od dnia 2 listopada 2017 r. w związku z przyznaną dotacją z Powiatowego Urzędu Pracy. Skarżący wskazał, iż uzyskany przez A. D.-M. dochód w postaci zasiłku rehabilitacyjnego w kwocie 5420,10 zł za okres 1 stycznia - 30 marca 2017 r., w jego ocenie, należy traktować jako dochód utracony wskazany w art. 2 pkt 19 lit.f ustawy, gdyż świadczenie to było wypłacane już po utracie zatrudnienia (co miało miejsce w lipcu 2016 r.). Skarżący podniósł, iż na podobnym stanowisku stoją sądy administracyjne, na przykład Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku z dnia 9 marca 2017r. (sygn. akt II SA/Ol 95/17) czy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 14 września 2017r. (sygn. akt III SA/Kr 715/17). Mając na uwadze powyższe zarzuty A. M. wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. znak [...] oraz o zwolnienie od kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi. Pełnomocnik skarżącego ustanowiony z urzędu poparł skargę i wniósł o zasądzenie kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1207 ze zm.) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018r., poz. 1302 ze zm. – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: p.p.s.a.)., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Badając zaskarżoną decyzję Sąd doszedł do przekonania, iż w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Konieczne było zatem wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Przedmiotem kontroli jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r., utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] r., zmieniającą własną ostateczną decyzję z dnia [...] r., w części dotyczącej okresu przyznania A. M. prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko – M. M. i orzekającą o odmowie przyznania stronie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko – M. M. w okresie od dnia 1 września 2018 r. Rozważania należy rozpocząć od wskazania, że w myśl art. 5 ust. 3 ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł. Niewątpliwie również, jak wskazało to Kolegium, zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy, organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczenia wychowawczego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, członek rodziny nabył prawo do świadczenia wychowawczego w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie wychowawcze lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego. Z akt sprawy wynika, że rokiem kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalano prawo do świadczenia w przedmiotowej sprawie w rozumieniu art. 2 pkt 2 ustawy był rok 2016. Organy obu instancji uznały, że podjęcie przez A. M. zatrudnienia od 8 czerwca 2017 r. w Spółdzielni Mieszkaniowej "A" oraz od 1 listopada 2017 r. w firmie "A." oraz rozpoczęcie przez A. D.-M. prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej od 2 listopada 2017 r., dają podstawy do zastosowania instytucji dochodu uzyskanego zgodnie z art. 7 ust. 3 ustawy, a tym samym ponownego przeliczenia dochodu, w wyniku którego zapadły kwestionowane rozstrzygnięcia. W myśl art. 7 ust. 3 ustawy w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. W niniejszej sprawie, stosownie do ww. regulacji, obowiązkiem organu rozpoznającego wniosek o ustalenie prawa do świadczenie wychowawczego było przede wszystkim: ustalenie wysokości dochodu uzyskanego przez członków rodziny za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, oraz czy dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. W ocenie Sądu organy nie wyjaśniły należycie drugiej z przesłanek wskazanego przepisu tj. czy dochód "przypisany" zarówno skarżącemu jak i jego małżonce jako uzyskany jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Z kwestionowanego rozstrzygnięcia powielającego wyliczenie dochodu dokonane przez organ I instancji wynika, że w stosunku do skarżącego organ uwzględnił kwotę 800 zł z tytułu wynagrodzenia netto za miesiąc lipiec 2017 r. w wysokości 800,00 zł oraz wynagrodzenie netto za miesiąc grudzień 2017 r. w wysokości 1459,48 zł. Ze zgromadzonych dokumentów nie wynika, a organ nie wyjaśnił i nie wykazał, aby dochód ten był uzyskiwany w okresie przewidzianym w art. 7 ust. 3 ustawy, co niewątpliwie jest warunkiem uznania dochodu za uzyskany ( por. wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 2019 r., sygn. akt I OSK 668/17, LEX nr 2624856, wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 22 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/ Rz 1433/2018, LEX nr 2635334). W aktach sprawy znajduje się natomiast zaświadczenie, z którego wynika, że skarżący zatrudniony był w firmie "A." do dnia 30 czerwca 2018 r., a w przypadku dochodu uzyskanego w Spółdzielni Mieszkaniowej "A" we wskazanym zakresie jedynie PIT-11 za 2017r. Analogiczna sytuacja ma miejsce w przypadku małżonki skarżącego A. D.-M. Organy przyjęły w jej przypadku uzyskanie dochodu w kwocie 3317,56 zł (dochód netto za miesiąc grudzień 2017 r. z tytułu rozpoczęcia pozarolniczej działalności gospodarczej) w oparciu o oświadczenie skarżącego, którego prawidłowość nota bene zakwestionował w odwołaniu, a do czego organ w ogóle się nie odniósł. Organy nie ustaliły jednak również, czy A. D.-M. uzyskiwała dochody w okresie przewidzianym w art. 7 ust. 3 ustawy, co więcej utożsamiając, jak wynika to z akt sprawy, prowadzenie działalności gospodarczej z uzyskiwaniem dochodu z tego tytułu, co wszak nie jest jednoznaczne. Należy podkreślić, że nawet przyjęcie domniemania (na skutek braku informacji o zaprzestaniu prowadzenia działalności), że działalność ta nadal jest prowadzona, nie pozwala przyjąć, iż A. D.-M. osiągała dochody z działalności gospodarczej w okresie przewidzianym w art. 7 ust. 3 ustawy. Powyższe prowadzi do wniosku, że w sprawie nie dokonano prawidłowych ustaleń faktycznych w związku z czym sprawa nie została należycie rozpatrzona i oceniona, co stanowi naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz 107 § 3 k.p.a., mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy a w konsekwencji nieprawidłowe i co najmniej przedwczesne zastosowanie wskazanych wyżej przepisów prawa materialnego. Konkludując, Sąd orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie o kosztach zapadło w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r.w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U z 2019 r., poz. 68). Przy ponownym rozpatrzeniu niniejszej sprawy obowiązkiem organów będzie ponowne wyjaśnienie niezbędnych okoliczności mających na celu ustalenie dochodu rodziny skarżącego w sposób zgodny z przywołanymi przepisami, z uwzględnieniem stanowiska wyrażonego w niniejszym uzasadnieniu, a następnie na tej podstawie wydanie rozstrzygnięcia odpowiadającego prawu. A.B.