II SA/Łd 321/08
WyrokWSA w Łodzi2008-06-10
Skład orzekający: Barbara Rymaszewska, Renata Kubot-Szustowska, Sławomir Wojciechowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sposób obliczenia dochodu rodziny, uwzględniający dochód uzyskany po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, poprzez dodanie dwunastokrotnego iloczynu miesięcznego dochodu uzyskanego w jednym miesiącu, jest zgodny z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych i rozporządzenia wykonawczego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że sposób obliczenia dochodu rodziny przez organy administracji, polegający na dodaniu do dochodu z roku poprzedzającego okres zasiłkowy dwunastokrotnego iloczynu miesięcznego dochodu uzyskanego w jednym miesiącu po tym okresie, jest błędny i nielogiczny. Taka interpretacja przepisów prowadzi do paradoksalnych skutków, sprzecznych z celami ustawy o świadczeniach rodzinnych, która ma na celu pomoc osobom o niskich dochodach. Sąd wskazał, że dochód uzyskany po roku kalendarzowym powinien być traktowany jako element składowy dochodu rodziny, na podstawie którego ustala się przeciętny miesięczny dochód w okresie obejmującym kolejny miesiąc, w którym członek rodziny uzyskał dochód.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania zasiłku rodzinnego i dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. Organ I instancji zmienił własną decyzję, przyznając świadczenia tylko na jeden miesiąc, uznając, że dochód rodziny przekroczył ustawowe kryterium po uwzględnieniu dochodu uzyskanego przez matkę we wrześniu 2007 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżąca zarzuciła błąd w sposobie obliczenia dochodu, wskazując na nieprawidłowe uwzględnienie dochodu uzyskanego po roku poprzedzającym okres zasiłkowy.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. oraz stwierdził, że decyzja ta nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 10 czerwca 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska, Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.), Protokolant Asystent sędziego Paulina Hućko, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2008 roku przy udziale - sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
Decyzją z dnia [...] Nr [...] Prezydent Miasta Ł. na podstawie art. 104, art. 163 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 3 pkt 2, pkt 23 i 24, art. 4, art. 5 ust. 1 i 3, art. 6, art. 8, art. 11a, art. 23, art. 30, art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), §17 ust. 1, § 18 ust. 1 i 3 Rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 105, poz. 881 ze zm.), Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz.U. Nr 130, poz. 903.) zmienił decyzję własną z dnia [...] Nr [...] w części dotyczącej okresu, na jaki został przyznany zasiłek rodzinny wraz z dodatkiem z tytułu samotnego wychowywania dziecka, na dziecko W.S., w ten sposób, iż przyznał M.S. zasiłek rodzinny na dziecko W.S. na okres od 1 września 2007r. do 30 września 2007r. w kwocie 48 zł, dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na okres od 1 września 2007r. do 30 września 2007r. w kwocie 170 zł. Uzasadniając organ przytoczył treść przepisu art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który uprawnia organ właściwy oraz marszałka województwa do zmiany lub uchylenia decyzji, bez zgody strony, decyzji na mocy, której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczenia albo osoba nienależnie pobrała świadczenie. Dalej wyjaśnił, iż w dniu 19 lipca 2007r. M.S. złożyła wraz z dokumentami wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem z tytułu samotnego wychowywania dziecka W.S. na okres zasiłkowy 2007/2008. W wyniku rozpoznania wniosku strony decyzją dnia [...] przyznano Pani S. prawo do wnioskowanych świadczeń na okres zasiłkowy od 1 września 2007r. do 31 sierpnia 2008r. Następnie w toku postępowania ustalono, iż w dniu 8 sierpnia 2007r. Pani S. podjęła zatrudnienie w firmie A Sp.z o.o. osiągając w pierwszym pełnym miesiącu pracy - wrześniu dochód w wysokości 1456,21 zł. Uznawszy, na podstawie art. 3 pkt 24 w/w ustawy, ten dochód za dochód uzyskany organ ponownie obliczył dochód rodziny strony, przytoczył stosowne wyliczenia i ostatecznie ustalił, iż wyliczony dochód 552,07 zł na osobę w rodzinie przekracza ustawowe kryteria dochodowe na osobę miesięcznie tj. 504 zł. Po analizie zebranego materiału organ uznał, iż od 1 października 2007r. świadczenia rodzinne stronie nie przysługują.
Organ wskazał także, iż zostanie wszczęte postępowanie w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń w trybie art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
W odwołaniu od powyższej decyzji M.S. podniosła, iż sposób obliczenia dochodu uzyskanego jest błędny. Wskazała, iż organ niesłusznie przyjął do wyliczenia dochód roczny za 2006 rok w wysokości 2400 zł (dochód udokumentowany) i dochód 17 474,52 zł, który powstał w wyniku pomnożenia dochodu uzyskanego w wrześniu 2007 roku przez 12 miesięcy, gdy tym czasem skarżąca pracowała tylko miesiąc a ponadto nie ma pracy stałej i stałego wynagrodzenia. Następnie uzyskaną sumę podzielono przez 12 i przez 3 – liczba osób w rodzinie, a uzyskaną kwotę uznano za dochód roczny, takie wyliczenie, zdaniem strony, jest nieprawidłowe i nieuzasadnione. Odwołująca wyjaśniła, iż prawidłowo należało zsumować rzeczywiste dochody, jakie uzyskiwała każdego miesiąca 2007 roku, dodać roczną kwotę dobrowolnych alimentów i uzyskaną w ten sposób sumę podzielić przez 12 i przez 3. Odwołująca się oświadczyła, iż dysponuje obecnie wszystkimi zaświadczeniami o zarobkach uzyskanych w 2007 roku, wskazała na wysokość tych dochodów w poszczególnych miesiącach i przedstawiła swoje wyliczenie, z którego wynika, iż dochód miesięczny na osobę w 2007 roku wyniósł 346,25 zł. Strona podkreśliła, iż jest to niewątpliwie dużo poniżej progu dochodowego, tym samym działania organów mające odzwierciedlenie w zaskarżonej decyzji były nieuzasadnione i błędne.
Strona odniosła się również do informacji organu, iż zostanie wszczęte postępowanie w sprawie nienależnie pobranego świadczenia, wskazując, iż z pewnością nie ma w stosunku do niej zastosowania przepis art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych a prawidłowym działaniem organu byłoby przyznanie jej świadczenia o 50 zł wyższego, gdyż dochód w 2006 roku wynosił 2400 zł / 12 / 3 = 66,66 zł na miesiąc na osobę, niewątpliwie dużo mniej niż 504 zł.
Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. na podstawie art. 138 §1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2001r., Nr 79, poz. 856 ze zm.), art. 5 ust.1 w zw. z art. 5 ust. 3, 4, 4a i art. 3 pkt 23, 24 i art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz §18 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (dz.U. Nr 105, poz. 881 ze zm.) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Uzasadniając organ przypomniał dotychczasowy przebieg postępowania, wskazując, iż zasiłek rodzinny, w myśl art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przysługuje osobie uprawnionej, jeśli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza 504 zł. Z kolei przez dochód rodziny rozumiemy, zgodnie z art. 3 pkt 2 w/w ustawy, przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, w sprawie niniejszej w 2006 roku (wniosek o zasiłek datowany jest na dzień 19 lipca 2007r.). Z dokumentów sprawy wynika, iż w 2006 roku Pani S. osiągnęła dochód w wysokości 6 723,38 zł z czego kwotę 2 400 zł strona osiągnęła z tytułu alimentów, zaś kwotę 4 323,38 zł z tytułu uzyskania przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych tj. z tytułu pracy w firmie B Sp. z o.o. oraz prawa do renty rodzinnej z ZUS (zaświadczenie z dnia 13 lipca 2007r., zaświadczenie z B oraz decyzja ZUS z dnia [...]). Organ, po analizie powyższego w świetle przepisu art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych, uznał, iż w związku z utratą przez M.S. zatrudnienia w firmie B oraz utratą renty mamy do czynienia z dochodem utraconym, zatem od dochodu rodziny uzyskanego w 2006 roku odjąć należy dochody uzyskane z tych tytułów w kwocie 4 323,38 zł. Dalej organ podał, iż zgodnie z art. 5 ust. 4a w/w ustawy, w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu, o którym mowa w art. 3 pkt 24, prawo do zasiłku ustala się na podstawie dochodu rodziny z roku poprzedzającego okres zasiłkowy, powiększonego o dochód uzyskany. Przy czym zgodnie z §18 ust. 1 rozporządzenia w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne, w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczenia, do dochodu dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny, o ile dochód ten otrzymuje on w dniu ustalania prawa do świadczenia. Wskazał, iż w sierpniu 2007 roku strona podjęła pracę w firmie A Sp. z o.o. osiągając w pierwszym miesiącu, we wrześniu, wynagrodzenie w kwocie 1 451,59 zł. Reasumując organ wyliczył, iż:
- dochód miesięczny rodziny z 2006r. wyniósł 6 723,38 zł tj. na osobę 186,76 zł,
- dochód utracony wyniósł 4 323,38 zł tj. 120,09 zł na osobę w rodzinie miesięcznie,
- dochód miesięczny za 2006r. ustalony z uwzględnieniem dochodu utraconego to 2 400 zł tj. 66,66 zł na osobę,
- dochód miesięczny uzyskany w 2007 roku wyniósł 17 474,52 tj. 485,40 zł na osobę,
- dochód miesięczny rodziny obliczony z uwzględnieniem dochodu utraconego oraz uzyskanego dochodu wyniósł – 19,874,52 zł tj. 552,07 zł na osobę.
Organ powtórzył, iż stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie przysługuje, gdy dochód rodziny nie przekracza kwoty 504 zł na osobę miesięcznie. Ustalony dochód na każdego z członków rodziny strony wyniósł 552,07 zł niewątpliwie przekracza ustawowe kryterium dochodowe. Dodał, iż zgodnie z §18 ust. 3 w/w rozporządzenia w przypadku, gdy dochód rodziny, powiększony o uzyskany dochód powoduje utratę prawa do świadczeń rodzinnych, świadczenia nie przysługują od miesiąca następującego po pierwszym pełnym miesiącu od uzyskania dochodu.
W niniejszej sprawie strona uzyskała dochód w sierpniu 2007 roku zatem prawo do świadczenia przyznano od dnia 30 września 2007r.
W kwestii uznania wypłaconego świadczenia za świadczenie nienależnie pobrane organ wyjaśnił, iż pozostaje ona poza granicami niniejszego postępowania i zostanie rozstrzygnięta w odrębnym postępowaniu.
Wyjaśniając wysokość dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka wskazał, iż zgodnie z art. 11a ust. 5 w/w ustawy w przypadku, gdy dochód rodziny nie przekracza 50% kwot, o których mowa w art. 5 ust. 1, 2 (252 zł i 291,50zł) kwotę dodatku zwiększa się o 50 zł na każde z dzieci, nie więcej jednak niż o 100 zł na wszystkie dzieci. Dochód rodziny strony przekracza kryterium dochodowe uprawniające do przyznania świadczeń nawet w podstawowej wysokości.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi M.S. podtrzymała argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji I instancji i zaskarżyła rozstrzygniecie tak organu I jak i II instancji. Wyjaśniła, iż osiągane zarobki utrzymują się na poziomie poniżej progu dochodowego wymaganego dla uzyskania zasiłku. Dodała, iż przez 2 miesiące dzieci chorowały i w okresie tym borykała się z kłopotami finansowymi. Zwróciła uwagę na trudną sytuację swojej rodziny i brak środków, które mogłaby przeznaczyć na zwrot urzędowi oraz na błędne wyliczenia organów.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podtrzymując dotychczasowe stanowisko wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego.
Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w tak zakreślonej kognicji Sąd dopatrzył się uchybień, które musiały skutkować jej uchyleniem.
Przepis art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r., Nr 139, poz. 992 t.j. ze zm. ) stanowi, iż zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka, a prawo do niego przysługuje: 1) rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka; 2) opiekunowi faktycznemu dziecka; 3) osobie uczącej się. Do zasiłku rodzinnego omawiana ustawa w przepisie art. 8, przewiduje również rozliczne dodatki, przy czym możliwość przyznania powyższych dodatków uzależniona jest od uprzedniego przyznania samego zasiłku.
Mając na uwadze brzmienie przywołanych powyżej przepisów ustawy, oraz to, iż skarżąca wychowując samotnie dziecko W.S. znajduje się w kręgu osób uprawnionych do otrzymania zasiłku rodzinnego, należy wskazać, iż podstawowe znaczenie dla oceny legalności działań organów administracji w niniejszej sprawie ma kwestia wysokości dochodów rodziny skarżącej. Ustalenie to jest jedynym elementem spornym w niniejszej sprawie, gdyż organy administracji nie kwestionują spełnienia przez skarżącą pozostałych warunków przyznania zasiłku rodzinnego i dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Jednocześnie można pominąć w niniejszych rozważaniach te kwestie, które nie są sporne, a których ustalenie przez organy administracji nie wzbudza uwag krytycznych z punktu widzenia kryteriów legalności..
Stosownie do treści przepisu art. 5 ust. 1 omawianej ustawy, zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł, a w przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 583,00 zł.
Mając na uwadze, iż dziecko skarżącej nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności, to kwota dochodu na osobę w rodzinie warunkująca możliwość przyznania zasiłku rodzinnego wynosi 504,00 zł..
Zgodzić się należy z wywodami organów, iż warunkujący możliwość przyznania zasiłku rodzinnego dochód rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 3 ust. 2 omawianej ustawy), a zatem prawidłowo organy badały wysokość dochodów rodziny skarżącej w roku 2006, jako poprzedzającym okres zasiłkowy. Powyższe ustalenia organów dotyczące dochodu rodziny skarżącej w 2006 r. były prawidłowe i stały się podstawą pierwotnej decyzji z [...] przyznającej zasiłek rodzinny i dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka na okres od 1 września 2007 r. do 31 sierpnia 2008 r. , zmienionej zaskarżonymi decyzjami.
Swoistą podstawę do tego aby do dochodu rodziny zaliczyć także i te dochody, które zostały uzyskane przez członka rodziny już po zakończeniu roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych stanowi przepis § 18 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm.) stanowiący, iż w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, do dochodu rodziny dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny. Sposób zastosowania powyższej regulacji przez organy administracji w niniejszej sprawie uznać należy jednak za błędny.
Działanie organów polegające na dodaniu kwoty miesięcznego dochodu uzyskanego przez członka rodziny już po zakończeniu roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, do kwoty przeciętnego miesięcznego dochodu członków rodziny uzyskanego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy – aczkolwiek odpowiada literalnemu brzmieniu przepisu – to jednak wskazuje na nielogiczne, a wręcz paradoksalne skutki tak zastosowanego przepisu. Oparcie się przez organ administracji wyłącznie na wykładni językowej musi prowadzić do wniosku, iż nawet niewielki dochód miesięczny uzyskany przez członka rodziny po zakończeniu roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych może pozbawić stronę uprawnień do świadczeń rodzinnych, szczególnie wówczas gdy przeciętny miesięczny dochód członków rodziny tylko nieznacznie jest niższy od kryterium dochodowego warunkującego możliwość przyznania świadczenia. Ponadto świadczenia rodzinnego musiałaby zostać pozbawiona rodzina, która pomimo tego, iż przez rok poprzedzający okres zasiłkowy nie uzyskała jakiegokolwiek dochodu, a po zakończeniu tegoż okresu uzyskała jednorazowo miesięczny dochód nieznacznie przekraczający kryterium warunkujące przyznanie zasiłku rodzinnego.
Taki sposób rozumienia powyższej regulacji pozostaje w sprzeczności z celami jakie stoją przed ustawą o świadczeniach rodzinnych. Pomoc ze strony państwa osobom o niskich dochodach polegająca na zapewnieniu środków umożliwiających wsparcie osób wychowujących dzieci nie może być niweczona wskutek takiego rozumienia prawa, które z nieznanych przyczyn nakazuje przełamywać zasadę, iż dochodem rodziny jest przeciętny dochód rodziny uzyskany nie w jednym miesiącu lecz w całym roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy.
Z powyższego punktu widzenia uznać wypada, iż miesięczny dochód członka rodziny uzyskany po zakończeniu roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych winien być traktowany jako element składowy dochodu rodziny, w oparciu o który ustala się przeciętny miesięczny dochód członków rodziny w okresie obejmującym kolejny miesiąc, w którym członek rodziny uzyskał dochód. Tym samym użyte w rozporządzeniu pojęcie "dochodu rodziny" nie należy traktować jako przeciętnego miesięcznego dochodu uzyskanego w roku kalendarzowym, a więc stosownie do treści przepisu art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych lecz jako sumę wszystkich składników stanowiących dochód rodziny, na podstawie którego ustala się dopiero przeciętny miesięczny dochód uzyskany w określonym okresie.
W ocenie sądu tylko takie rozumienie przepisu par. 18 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm.) da się pogodzić z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowiącymi podstawę do wydania powyższego rozporządzenia.
Adaptując powyższe wywody do ustalonego stanu faktycznego w sprawie należy wskazać, iż organy administracji przyjmując dochód uzyskany przez skarżącą po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych do dochodu rodziny za rok 2006 dodały kwotę odpowiadającą dwunastokrotnemu iloczynowi uzyskanego dochodu M.S. z września 2007r.(w kwocie 1456, 21 zł.) co dało łącznie kwotę 17474,52 zł. Po dodaniu do tej kwoty dochodu z 2006r. w kwocie 2400 zł. uzyskano kwotę 19874,52 zł. jako dochód rodziny, która po podzieleniu przez 12 miesięcy a następnie przez ilość osób w rodzinie – 3 dało kwotę 552,07 zł. przekraczającą kryterium dochodowe.
Takie rozumienie omawianego przepisu cytowanego § 18 rozporządzenia oraz zaprezentowane wyliczenie jest również błędne.
Po pierwsze organ odwoławczy dysponował już zaświadczeniem skarżącej o wysokości uzyskanych dochodów z pracy w okresie od sierpnia do grudnia 2007r. z którego wynikała ich łączna wysokość w kocie 5737,53 zł. co daje po podzieleniu przez 5 miesięcznie kwotę 1147, 50 zł. dochodu uzyskanego w roku 2007, po dniu ustalenia prawa do świadczenia. Tak więc nie uzasadnione było przyjęcie kwoty wyższej ( 1456,21 zł.), jak i dwunastomiesięcznego dochodu policzonego od tej kwoty na sumę 17474,52 zł. Skarżąca nigdy nie uzyskała takiego faktycznego dochodu w 2007r. Posługując się dochodem faktycznie uzyskanym po dniu ustalenia prawa do świadczenia uzyskanym w 2007 r. i po dodaniu dochodu z 2006 r. , dochody skarżącej wyniosły 8137,53 zł. , dzieląc je przez 12 miesięcy i przez 3 osoby w rodzinie, średni dochód miesięczny na członka rodziny wyniesie 226 zł. Nawet gdyby przyjąć do wyliczenia dochody skarżącej z okresu styczeń – marzec 2007 r. , o czym pisze ona w swym odwołaniu to należy się zgodzić, iż średnia dochodu na członka rodziny w roku 2007 wyniesie 346 zł.
Niezależnie od przedstawionych wyliczeń podkreślić wypada, że zarówno działanie polegające na dodaniu kwoty miesięcznego dochodu uzyskanego przez członka rodziny już po zakończeniu roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, do kwoty przeciętnego miesięcznego dochodu członków rodziny uzyskanego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, jak i dodanie dwunastokrotnego iloczynu uzyskanego dochodu, co miało miejsce w sprawie mniejszej, wskazuje na nielogiczne, a wręcz paradoksalne skutki tak zastosowanego przepisu § 18 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm.).
Paradoks polega na tym, iż te same dochody z danego roku ( 2007 ), różnie liczone, raz pozbawiają skarżącą zasiłku rodzinnego i dodatku przyznanego decyzją z [...], zaś faktyczna ich wysokość osiągnięta w 2007 r. około 10000 zł. na trzyosobową rodzinę daje podstawę do przyznania świadczeń rodzinnych na kolejny okres zasiłkowy.
Na marginesie rozpoznawanej sprawy wskazać należy, iż faktycznie skarżąca ma rację pisząc w odwołaniu o konieczności zwiększenia jej świadczenia - dodatku o 50 zł. przyznanego na podstawie decyzji z [...] na podstawie art. 11 a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż dochód miesięczny na członka rodziny wyniósł w dacie wydania tej decyzji 66,66zł.
Zupełnie niezrozumiałe w tym kontekście są wywody organu odwoławczego, gdyż w dacie wydania decyzji z dnia [...] nie były znane organowi jakiekolwiek inne dochody jak ustalone na podstawie dochodu z roku poprzedzającego wydanie decyzji – 2006 r. , a te wynosiły łącznie 2400 zł. na trzyosobowa rodzinę.
W toku postępowania doszło również do naruszenia zasady wyrażonej w art. 10 § 1 Kpa. zgodnie, z którą organy są obowiązane zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Powyższe naruszenie mogło mieć istotny wpływ na proces gromadzenia materiału dowodowego a w konsekwencji na wynik sprawy.
W toku ponownie prowadzonego postępowania organ w pierwszej kolejności powinien skupić się na dokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy w oparciu o pełny zebrany materiał dowodowy oraz wypowiedzieć się co do przedstawionych przez stronę dowodów – zaświadczeń o dochodach. Następnie rozważyć kwalifikację prawną ustalonego stanu faktycznego przy uwzględnieniu uwag i poglądów zaprezentowanych w niniejszym uzasadnieniu Działania organu winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu , które powinno czynić zadość wymogom określonym w art. 107 §3 Kpa.
Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję, a nadto stwierdził, iż nie podlega ona wykonaniu do daty uprawomocnienia się niniejszego wyroku na podstawie art. 152 w/w ustawy.
ar
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło