II SA/Łd 323/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska (spr.), Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka, Protokolant Agnieszka Gortych - Ratajczyk, po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2009 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania własności udziału w nieruchomości oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] r. wydaną na podstawie art. 118 ust. 2 i ust. 2a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008r., nr 50, poz. 291 ze zm.) odmawiającą J. W. przyznania prawa własności udziału wynoszącego 5/12 części do nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 67/3 i nr 68/3. Ze zgromadzonych, w toku postępowania administracyjnego, dokumentów wynika, że mocą aktu własności ziemi z dnia 26 lutego 1977 r. współwłaścicielami nieruchomości oznaczonych nr ewid. 67/3 i 68/3 stali się ex lege małżonkowie W. W. i M. W. oraz J. W. (syn W. W.). Postanowieniem Sądu Rejonowego w Brzezinach z dnia 13 lutego 1978 r. spadek po W. W. nabyły dzieci: B. W., A. W., J. W. i M. W. po 3/16 części każde z nich oraz żona M. W. 4/16 części, w zakresie zaś gospodarstwa rolnego dziedziczyła żona M. W. oraz dzieci J. W., A. W. i M. W. po ¼ części każde z nich. Decyzją z dnia 1 października 1979 r., sprostowaną postanowieniem z dnia 23 października 1980 r., Skarb Państwa przejął na własność, w trybie przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym i innych świadczeniach dla rolników i członków ich rodzin, należące do M.W. udziały: 5/8 części z pow. 4.35 ha oraz 5/12 części z pow. 0,19 ha (stanowiącej zabudowaną działkę siedliskową), wraz z udziałem ½ części w zabudowaniach znajdujących się na działce 67/3 i 68/3. Decyzją z dnia 17 stycznia 1986 r. organ, rozpoznając wniosek M. W. o zwrot przejętych przez Skarb Państwa udziałów do działki siedliskowej i znajdujących się na niej budynków, zmienił powyższą decyzję w ten sposób, że na rzecz Skarbu Państwa przeszły tylko udziały do działki siedliskowej, odstąpiono zaś od przejęcia budynków znajdujących się na tej działce. W wyniku odwołania M. W. decyzją z dnia 17 marca 1986 r. uchylono w całości powyższą decyzję z dnia 17 stycznia 1986 r. i odmówiono M. W. uwzględnienia wniosku o zwrot udziału Państwa wynoszącego 5/12 w zabudowanej działce siedliskowej o pow. 0,19 ha. Wnioskiem z dnia 25 lutego 2008 r., J. W. wystąpił o nieodpłatne przyznanie mu prawa własności udziału wynoszącego 5/12 części w zabudowanej nieruchomości, oznaczonej jako działka nr 67/3 o pow. 0,09 ha i nr 68/3 o pow. 0,10 ha. W podstawie prawnej swojego żądania wskazał przepis art. 118 ust. 2 i 2a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. W uzasadnieniu wniosku zaznaczył, że jest współwłaścicielem 5/12 części w/w nieruchomości, a włada całą nieruchomości zabudowaną od śmierci M. W. Dba o budynek i opłaca podatek od całej nieruchomości, mimo że Skarb Państwa jest współwłaścicielem nieruchomości od ponad 20 lat. Decyzją z dnia [...] r. Starosta [...], powołując w podstawie prawnej art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym (Dz. U. z 1989 r., nr 10, poz. 53 ze zm.) odmówił J. W. przyznania prawa własności udziału w nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 67/3 o pow. 0,09 ha i nr 68/3 o pow. 0,10 ha. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpatrzeniu odwołania J. W., decyzją z dnia [...] r., uchyliło zaskarżoną decyzję, wskazując iż żądanie zawarte we wniosku nie zostało przez organ I instancji rozpoznane. Starosta [...], ponownie rozpoznając sprawę, decyzją z dnia [...] r., na podstawie art. 118 ust. 2 i ust. 2a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, odmówił J. W. przyznania prawa własności udziału wynoszącego 5/12 części do nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 67/3 i nr 68/3. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przywołał treść art. 118 ust. 2 i 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, iż osobie, której przysługuje prawo do bezpłatnego korzystania z lokalu mieszkalnego i pomieszczeń gospodarczych z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu, na jej wniosek przyznaje się nieodpłatnie własność działki obejmującej budynki, w których znajdują się ten lokal i te pomieszczenia o powierzchni niezbędnej do korzystania z tych budynków. Z wnioskiem takim może wystąpić także zstępny osoby uprawnionej, który po śmierci tej osoby faktycznie włada daną nieruchomością, jeżeli jednak uprawnieni są oboje małżonkowie wniosek może być zgłoszony dopiero po śmierci obojga małżonków. Reasumując organ podał, iż J.W. jest współwłaścicielem w 5/12 częściach przedmiotowej nieruchomości, ale nie jest zstępnym M. W. Odwołując się od powyższej decyzji J. W. podkreślił, iż jest współwłaścicielem w 5/12 częściach nieruchomości nr 67/3 i 68/3, ale faktycznie włada całością od śmierci M. W.w 1986 r. Pomimo, że nie jej zstępnym dba o utrzymanie ładu i porządku na nieruchomości, remontuje cały budynek mieszkalny oraz opłaca podatek od całej nieruchomości pomimo, że Skarb Państwa jest współwłaścicielem od ponad 20 lat. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia Kolegium przypomniało dotychczasowy przebieg postępowania i ustalenia poczynione przez organ I instancji. Przywołując treść przepisów prawa stanowiących podstawę rozstrzygnięcia organ podkreślił, iż z art. 118 ust. 2 i ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników wynika, że przedmiotem przyznania na własność w tym trybie może być tylko fizycznie wydzielona część działki, nie może być zatem przyznany udział idealny, ułamkowy we własności gruntu, o jakiej mowa w tych przepisach, niezależnie od sposobu jego ustalenia. Nadto z wnioskiem o przyznanie prawa własności działki może wystąpić zstępny osoby uprawnionej, o której mowa w tych przepisach, który po śmierci tej osoby faktycznie włada daną nieruchomością, w zakresie odpowiadającym jej uprawnieniom. Kolegium podniosło, iż nie budzi wątpliwości, że J. W. nie jest zstępnym M. W. Okoliczność więc, że włada całą nieruchomością, wobec jednoznacznego brzmienia powołanych przepisów, nie może przesądzić o pozytywnym rozstrzygnięciu w trybie art. 118 ust. 2 i 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi J. W. powtórzył stanowisko i argumentację odwołania. Podkreślił, iż poczynił spore nakłady finansowe na utrzymanie zabudowań w dobrym stanie technicznym i opłaca podatek od całej nieruchomości, pomimo iż Skarb Państwa jest współwłaścicielem udziału w nieruchomości od ponad 20 lat. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze, nie podzielając jej zarzutów, wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego. Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a.). Podkreślić należy, iż sąd administracyjny zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, iż sąd może dokonać oceny zaskarżonej decyzji także w innym zakresie niż zakres, w jakim zakwestionowała decyzję strona skarżąca. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak zakreślonej kognicji Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy. Przedmiotowa decyzja została wydana na podstawie szczegółowo ustalonego stanu faktycznego w oparciu o właściwą podstawę materialno-prawną i z uwzględnieniem zasad procesowych określonych w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego. Istotą sprawy jest ustalenie, czy strona skarżąca jest uprawniona do żądania nieodpłatnego przyznania prawa własności nieruchomości, stosownie do art. 118 ust. 1 – 2a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Zgodnie z powołaną regulacją prawną wniosek o nieodpłatne przyznanie prawa własności może złożyć osoba, której przysługuje prawo użytkowania działki gruntu z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu, w stosunku do tej działki (ust. 1). Nadto osoba, której przysługuje prawo do bezpłatnego korzystania z lokalu mieszkalnego i pomieszczeń gospodarskich z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu, w stosunku do działki obejmującej budynki, w których znajduje się ten lokal i te pomieszczenia o powierzchni niezbędnej do korzystania z tych budynków (ust. 2). Z przedmiotowymi wnioskami może wystąpić również zstępny osoby określonej w ust. 1 i ust. 2, który po śmierci tej osoby faktycznie włada daną nieruchomością w zakresie odpowiadającym jej uprawnieniom (ust. 2a). Po analizie stanu faktycznego niniejszej sprawy, prawidłowo ustalonego przez organy administracji publicznej i niekwestionowanego przez stronę skarżącą, stwierdzić należy, iż nie zaistniały przesłanki podmiotowe, objęte zakresem powyższej regulacji prawnej. J. W.: - nie jest osobą, której przysługuje prawo użytkowania nieruchomości, z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu, - nie jest też osobą, której przysługuje prawo do bezpłatnego korzystania z lokalu mieszkalnego i pomieszczenia gospodarczego, z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu, a która mogłaby ubiegać się o własność działki, o powierzchni niezbędnej do korzystania z budynków, w których znajduje się ten lokal i te pomieszczenia, - ani też nie jest zstępnym osoby, której przysługiwało prawo użytkowania nieruchomości lub prawo do bezpłatnego korzystania z lokalu mieszkalnego i pomieszczenia gospodarczego, z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu Prawidłowo więc organy administracji oceniły, iż skarżący nie jest uprawniony do wystąpienia z żądaniem nieodpłatnego przyznania prawa własności na podstawie regulacji zawartej w przepisie art. 118 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Osobą, która przekazała gospodarstwo rolne Państwu i z tego tytułu dysponowała prawem do bezpłatnego korzystania z dwóch izb mieszkalnych i jednego pomieszczenia gospodarczego w budynku znajdującym się na działce objętym wnioskiem była M. W., co wynika z decyzji Naczelnika Gminy J. z dnia 1 października 1979 r. J. W. nie jest zaś jej zstępnym. Zstępnym jest każdy kolejny potomek tej samej osoby, a w więc w niniejszej sprawie, zstępnymi byłyby dzieci, wnuki lub prawnuki M. W. Pomiędzy skarżącym a M. W. nie występuje zaś stosunek pokrewieństwa. Okoliczność ta znajduje oparcie w dokumentach zgromadzonych w toku postępowania, ale też nie jest kwestionowana przez samego skarżącego. Fakt, iż J. W. jest współwłaścicielem nieruchomości objętej wnioskiem, a włada nią w całości jak właściciel, dbając o utrzymanie jej w należytym stanie i opłacając podatki, nie ma żadnego znaczenia dla sposobu załatwienia sprawy w trybie art. 118 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Okoliczności te nie są bowiem przesłankami prawnymi, warunkującymi pozytywne dla strony rozstrzygnięcie. Przepis art. 118 ust. 2 i 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników jednoznacznie wskazuje na przesłanki, których spełnienie warunkuje przyznanie własności działki gruntu. W ustalonym stanie faktycznym należy podzielić stanowisko organu administracji, iż skarżący nie może skutecznie występować z żądaniem przyznania własności przedmiotowej nieruchomości, gdyż nie spełnia wskazanych tym przepisem wymogów. Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. ar