II SA/Łd 327/10

Dnia 7 lipca 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień (spr.) Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Protokolant asystent sędziego Agnieszka Gortych-Ratajczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2010 roku sprawy ze skargi W. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie obciążenia kosztami postępowania oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] znak [...] Wójt Gminy Z. na podstawie art. 123 k.p.a. i art. 262 - 264 k.p.a., po rozpoznaniu wniosku W. W. o obciążenie M. A. kosztami zakończonego postępowania wszczętego na wniosek M. A. w sprawie brudnej wody wypływającej z terenu działki nr [...] położonej w miejscowości M., stanowiącej własność W. W. - umorzył postępowanie. Zdaniem organu wnioskodawczyni nie posiada ustawowego prawa wnoszenia wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie obciążenia innej strony kosztami postępowania, albowiem o ewentualnych kosztach orzeka organ prowadzący postępowanie. W tych okolicznościach wniosek W. W. należało uznać za bezprzedmiotowy i umorzyć postępowanie. W zażaleniu na powyższe postanowienie W. W. wniosła o jego uchylenie i obciążenie M. A. kosztami postępowania, zarzucając rażące naruszenie art. 262 § 2 k.p.a. W jego uzasadnieniu strona podniosła, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek M. A. i to z jego winy powstały koszty postępowania, o których organ powinien rozstrzygnąć w orzeczeniu kończącym sprawę. Koszty wynikające z ustawowego obowiązku organu, to koszty np. dojazdu organu na miejsce oględzin, czy koszty ekspertyzy zleconej przez organ. Koszty poniesione przez W. W. nie są zaś kosztami wynikającymi z ustawowego obowiązku organu. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 k.p.a., art. 262 § 1, art. 263 § 1, art. 264 § 1 k.p.a. uchyliło zaskarżone postanowienie w całości i odmówiło uwzględnienia wniosku W. W. o obciążenie M. A. kosztami postępowania. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ II instancji wskazał, że przepis art. 126 k.p.a. nie zawiera odesłania do art. 105 k.p.a., co oznacza, iż nie jest dopuszczalne wydanie przez organ I instancji postanowienia umarzającego postępowanie. Jakkolwiek zaskarżone postanowienie nie wskazuje w podstawie prawnej przepisu art. 105 k.p.a., niemniej jednak narusza wspomnianą normę i z tego też powodu konieczne było jego uchylenie. Przechodząc następnie do oceny wniosku strony o obciążenie M. A. kosztami postępowania Kolegium podniosło, że nie widzi podstaw do jego uwzględnienia, argumentując, że w toku postępowania administracyjnego przy rozliczaniu kosztów nie obowiązuje zasada odpowiedzialności za wynik postępowania, jak w procesie cywilnym. Organ, przytoczywszy treść art. 262 § 1 pkt 1 i pkt 2 oraz art. 263 § 1 i § 2 k.p.a., stwierdził, iż do kosztów postępowania, którymi można następnie obciążyć stronę postępowania, zalicza się tylko koszty poniesione przez organ prowadzący postępowanie, a nie jakiekolwiek koszty, które strona poniosła bądź utraciła w związku z toczącym się postępowaniem. W szczególności nie chodzi tu o koszty dojazdów strony, utraconego zarobku, czy też wynagrodzenia pełnomocnika. Koszty podróży i inne, wymienione w art. 263 § 1 pkt 1 k.p.a., stają się kosztami postępowania tylko wówczas, gdy spełnione zostały przesłanki z art. 56 k.p.a. Jednocześnie Kolegium podkreśliło, że w aktach sprawy brak jest wzmianki o wypłaceniu przez organ I instancji jakichkolwiek należności na rzecz skarżącej w trybie art. 56 k.p.a., brak jest wobec tego podstaw do uznania, że w tym zakresie powstały jakieś koszty postępowania, które miałby obowiązek ponieść M. A. na zasadzie art. 262 § 1 pkt 1 k.p.a. Reasumując, organ podniósł, że większość kosztów postępowania, w szczególności tych związanych ze sporządzaniem i doręczaniem pism urzędowych, stawiennictwem świadków, czy stron jest ponoszonych przez organ administracji. Z uwagi więc na to, że Kolegium nie dopatrzyło się w rozpoznawanej sprawie kosztów powstałych z winy M. A., czy też poniesionych w jego interesie bądź na jego wyraźne żądanie, uwzględnienie wniosku W. W. nie było możliwe. Inne rozumienie art. 262 k.p.a. prowadziłoby do tego, że strona musiałaby zwrócić koszty w każdej sprawie, w której jej wniosek inicjujący postępowanie zostałby negatywnie oceniony przez organ administracji publicznej poprzez wydanie decyzji negatywnej, bądź też organ stwierdziłby brak podstaw do prowadzenia postępowania i wydał decyzję o jego umorzeniu. Taka wykładnia przepisu byłaby, zdaniem Kolegium, niedopuszczalna w świetle zasady prawdy obiektywnej, obligującej organy administracji publicznej do aktywnego działania z urzędu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi W. W. zakwestionowała postanowienie Kolegium w zakresie punktu drugiego, dotyczącego odmowy uwzględnienia jej wniosku o obciążenie M. A. kosztami postępowania i wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz przyznanie kosztów postępowania, jakie poniosła na skutek postępowania zainicjowanego przez M. A. o cuchnącą ciecz, a nadto o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Skarżąca zarzuciła rażące naruszenie art. 262 § 2 k.p.a., podnosząc, że przepis w swej treści nie precyzuje, czy chodzi wydatki, które poniosła strona winna, czy też o wydatki, które z winy strony poniósł organ działający, dlatego też rozważana norma prawa dotyczy także sytuacji, gdy z winy danej strony koszty poniosła druga strona. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( art. 1 § 2 wymienionej ustawy ). Podobne unormowanie zawiera ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ), powoływana dalej w skrócie jako p.p.s.a. Stosownie do treści art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując przewidziane ustawą środki, przy czym nie przejmują sprawy do rozpoznania. Artykuł 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, iż sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala ( art. 151 p.p.s.a. ). Rozpatrując przedmiotową sprawę sąd stwierdza, że podziela argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu, które nie narusza prawa w sposób, o którym mowa wyżej i dlatego też skarga podlega oddaleniu. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na zasady wynikające z regulacji przewidzianej w Dziale IX. Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczącym "Opłat i kosztów postępowania", w artykułach 261 i następnych. Stosownie do treści art. 262 § 1 k.p.a. stronę obciążają te koszty postępowania, które: 1/ wynikły z winy strony, 2/ zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie ( pkt 1 i 2 ). Przepis ten wskazuje więc koszty, które obciążają stronę, a także przewiduje możliwość żądania od strony w uzasadnionych przypadkach zaliczki na pokrycie kosztów postępowania ( art. 262 § 2 ). Wyliczenie to ma charakter zamknięty, co oznacza, że stronę obciążają wyłącznie koszty wskazane w tym przepisie. Inne koszty postępowania, które nie zostały wymienione w tym przepisie, obciążają organ administracyjny. Wyjątki od tej zasady mogą przewidywać tylko przepisy szczególne. I tak np. organ administracji publicznej orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości ( art. 153 kodeksu cywilnego ), a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania ( por. np. Jaśkowska Małgorzata, Wróbel Andrzej - Komentarz do art. 262 Kodeksu postępowania administracyjnego - Dz.U. 00.98.1071 - LEX/el 2010 oraz uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 11 grudnia 2006r. I OPS 5/06 - ONSAiWSA nr 2 z 2007r., poz. 26 ). Ponadto zwrócić należy uwagę na to, że przepisy dotyczące kosztów postępowania regulują zasady ich ponoszenia przez organ administracji publicznej bądź przez stronę - w przypadkach, o których mowa w art. 262 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a. Nie przewidują natomiast możliwości rozliczeń tych kosztów między samymi stronami - uczestnikami postępowania administracyjnego. Dlatego zgodzić się należy ze stanowiskiem zaprezentowanym przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, iż w postępowaniu administracyjnym nie obowiązuje zasada odpowiedzialności za wynik postępowania, jak w procesie cywilnym. Stąd, w ocenie sądu, brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych do tego, by W. W. mogła skutecznie domagać się obciążenia kosztami postępowania, które zgłosiła, M. A., z którego wniosku zainicjowane zostało postępowanie dotyczące wody spływającej z działki stanowiącej własność skarżącej. Przy czym dla rozstrzygnięcia wniosku skarżącej nie ma znaczenia ostateczny wynik prowadzonego przez organ administracji publicznej postępowania, na którym ciąży ustawowy obowiązek działania z urzędu bez względu na to, czy postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem złożonym przez stronę postępowania, czy też zostało wszczęte z urzędu. Na zakończenie należy stwierdzić, iż niezrozumiałym jest zarzut rażącego naruszenia przez organ art. 262 § 2 k.p.a. podnoszony zarówno w zażaleniu, jak i w skardze. Przepis ten pozwala organowi administracji publicznej w uzasadnionych przypadkach zażądania od strony złożenia zaliczki w określonej wysokości na pokrycie kosztów postępowania. Regulacja ta ma charakter szczególny i powinna mieć zastosowanie zwłaszcza w przypadku, gdy strona domaga się np. dodatkowych jeszcze opinii biegłych, pomimo wyjaśnienia okoliczności sprawy ( por. j/w – Jaśkowska Małgorzata, Wróbel Andrzej - Komentarz do art. 262 Kodeksu postępowania administracyjnego ). W przedmiotowej sprawie brak jest jakichkolwiek podstaw nie tylko do stosowania tego przepisu przez organ, ale i stawiania zarzutu jego rażącego naruszenia. Reasumując, sąd skargę - jako bezpodstawną - oddalił w oparciu o art. 151 p.p.s.a. m.o.