II SA/Łd 327/11

Dnia 13 maja 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.) Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Protokolant asystent sędziego Agnieszka Gortych-Ratajczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2011 roku sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty kwoty ustawowych odsetek od nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] Nr [...]. Marszałek Województwa [...], decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 21, art. 23a ust. 9 i art. 30 ust. 9 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. 2006r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) oraz art. 43 i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.), odmówił A. S. rozłożenia na raty kwoty ustawowych odsetek od nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych za okres od 1 maja 2004r. do 31 sierpnia 2007r. w kwocie 2.014,30 zł, wyliczonych na dzień dokonania spłaty kwoty głównej tj. 16 listopada 2009r. Odwołanie od wyżej wymienionej decyzji wniosła A. S., wskazując w jego treści, że razem z mężem są osobami bezrobotnymi i z tego względu nie są w stanie spłacić jednorazowo przedmiotowych odsetek. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy wskazaną na wstępie decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium wyjaśniło, że w dniu 28 lipca 2009r. Marszałek Województwa [...] decyzjami nr: [...],[...] oraz [...] orzekł o braku uprawnienia do świadczeń rodzinnych, o uznaniu za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne na dzieci J. S. i S. S. za okres od 1 maja 2004r. do 31 sierpnia 2007r. oraz o przypisaniu do zwrotu świadczeń nienależnie pobranych za wskazany okres, bowiem mąż odwołującej się – T. S. podjął zatrudnienie na terenie Irlandii od dnia 1 sierpnia 2002r. W dniu 16 listopada 2009r. A. S. spłaciła kwotę 4504,00 zł, czyli główną należność. Następnie pismem z dnia 3 marca 2010r. zwróciła się do Marszałka Województwa [...] z prośbą o rozłożenie na 8 rat kwoty ustawowych odsetek od nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Oświadczyła jednocześnie, że spłaca je w wysokości po 100 zł miesięcznie, W odpowiedzi na wezwanie do przedstawienia dokumentów potwierdzających aktualną sytuację rodzinną i dochodową A. S. w dniu 15 kwietnia 2010r. nadesłała do Regionalnego Centrum Polityki Społecznej w Ł. część dokumentów potwierdzająca aktualną sytuację materialną rodziny wraz z prośbą o przedłużenie terminu do dostarczenia dokumentów potwierdzających wysokość osiąganych przez T. S. dochodów z tytułu zatrudnienia na terenie Irlandii, jak też rachunków potwierdzających wysokość ponoszonych opłat z tytułu zamieszkania za granicą. Marszałek Województwa [...] postanowieniem z dnia [...], nr [...] przedłużył do dnia 15 maja 2010r. termin dostarczenia dokumentów, które wymagane były do rozpatrzenia wniosku o rozłożenie na raty ustawowych odsetek od nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. W dniu 17 maja 2010r. do Regionalnego Centrum Polityki Społecznej w Ł. wpłynęło oświadczenie A. S. w sprawie wysokości ponoszonych w Irlandii opłat za prąd, gaz, wynajem pokoju wraz z dokumentami potwierdzającymi wysokość ponoszonych opłat za telefon i Internet, ubezpieczenie samochodu. Do przesłanych dokumentów dołączone zostało również rozliczenie podatkowe T. S. za cały 2009r. Jednakże do dnia 27 października 2010r. do Regionalnego Centrum Polityki Społecznej w Ł. nie wpłynął wymagany dokument potwierdzający wysokość osiągniętego przez T. S. dochodu netto za miesiąc luty 2010r. z tytułu zatrudnienia w Irlandii. Powyższe w ocenie organów obu instancji stanowi brak podstawy do stwierdzenia, czy w niniejszej sprawie zaistniały szczególne okoliczności uzasadniające rozłożenie nadraty kwoty ustawowych odsetek od nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Wskazaną wyżej decyzję A. S. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, ponawiając argumenty podniesione w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, odwołując się do stanowiska zawartego w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływaną jako p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt organu administracji państwowej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy albo też do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności. Skarga jest uzasadniona o tyle, że zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem zasad postępowania, określonych w art. 77 i 80 k.p.a. Zgodnie z art. 77 §1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Stosownie zaś do art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Bezspornie skarżąca nie złożyła żądanego przez organ zaświadczenia o wynagrodzeniu męża w lutym 2010 roku. Przedłożyła jednak szereg innych dokumentów, które mogły obrazować choć w przybliżeniu sytuację materialną jej rodziny. Wśród dokumentów znalazły się wprawdzie zaświadczenia w języku angielskim, brak jednak w aktach informacji, że skarżąca została zobowiązana do przedstawienia polskich tłumaczeń. Organy ani nie nałożyły na skarżącą takiego obowiązku, ani nie dokonały weryfikacji materiału dowodowego, jakim dysponowały. Jak wynika z uzasadnienia organu I instancji jedyną przyczyna odmowy rozłożenia należności na raty był brak informacji o wysokości wynagrodzenia męża skarżącej w jednym miesiącu 2010 roku. Organ odwoławczy zaakceptował takie stanowisko, (chociaż we wcześniejszej decyzji z dnia [...] zwracał uwagę organowi stopnia podstawowego na konieczność oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i wskazania, które dowody przyjmuje za podstawę ustaleń). W ocenie sądu jednak nie do przyjęcia jest sytuacja, gdy organ całkowicie ignoruje dowody złożone przez stronę, nie wskazując nawet, czy uznaje je za niewiarygodne, czy niemające znaczenia dla sprawy. Jest to jaskrawy przykład naruszenia przepisów postępowania, przytoczonych wcześniej. Naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik postępowania, bowiem w takiej sytuacji zaskarżona decyzja nie poddaje się weryfikacji. Zwrócić też należy uwagę, że stosownie do art. 30 ust.9 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. 2006r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), stanowiącego podstawę rozstrzygania przez organy w niniejszej sprawie, przesłanką zastosowania tej regulacji (umorzenia należności, odroczenia płatności czy rozłożenia na raty) jest ustalenie, że zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Zważywszy zaś na to, że świadczeniobiorcami są osoby o niskich dochodach, ta szczególność sytuacji odnosić się winna nie tylko do sytuacji finansowej, ale całokształtu sytuacji rodzinnej świadczeniobiorcy. Na tę sytuację składają się choćby ustalenia co do liczby dzieci, ich wieku, kosztów ponoszonych przez rodzinę wydatków na zaspokojenie elementarnych potrzeb życiowych, wydatków związanych z kształceniem dzieci, z sytuacją zdrowotną poszczególnych członków badanej rodziny. Również w tym zakresie brak jakichkolwiek ustaleń w uzasadnieniach decyzji obydwu organów. Uchybienie to zaś nabiera szczególnego ciężaru, gdy zważyć, że decyzje w trybie art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych są decyzjami uznaniowymi, a więc organ dysponuje tu pewną władzą dyskrecjonalną. Jak zauważa samo Kolegium w uzasadnieniu swej decyzji, decyzje o charakterze uznaniowym winny być poprzedzone dokładnymi ustaleniami, wnikliwą oceną zebranego materiału i wyczerpującym wyjaśnieniem przyjętego rozwiązania. Tylko tak uzasadniona decyzja uznaniowa czyni zadość wyrażonej w art. 8 k.p.a. zasadzie pogłębiania zaufania do organów Państwa. Reasumując, wskazane we wcześniejszej części uzasadnienia braki w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę rozstrzygnięć i brak oceny zebranego materiału dowodowego stanowią podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w zw. z art. 135 p.p.s.a. Wytyczne co do dalszego postępowania wynikają z zawartych w niniejszym uzasadnieniu rozważań. m.o.