II SA/Łd 332/03

Dnia 28 lipca 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, p.o. Sędziego WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.), Protokolant Referendarz sądowy Leszek Foryś, po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2004 roku na rozprawie sprawy ze skargi L.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę. - Decyzją z dnia [...] Zastępca Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej Filia Ł., działając "na podstawie art. 104, 108 k.p.a., art. 27 ust. 1 i 5 oraz art. 316 ust. 1 ustawy z dnia 29.listopada 1990r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz.U. Nr 64 z 1998r., poz. 414 z późn.zm.)" przyznał L.Z. zasiłek stały poczynając od miesiąca czerwca 2002r. do miesiąca lutego 2009r. w kwocie 418,00,-zł. miesięcznie, postanowił nadto opłacać składkę na ubezpieczenie emerytalne w wysokości 19,52% i rentowe w wysokości 13 % od kwoty zasiłku stałego oraz nadać decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniesiono, iż L.Z. w miesiącu czerwcu 2002r. złożyła wniosek o przyznanie pomocy, o czym świadczy data przeprowadzonego wywiadu środowiskowego oraz daty w których strona wraz ze współmałżonkiem złożyła oświadczenie dotyczące przyznania pomocy. Zgodnie z treścią art. 27 ust. 1 ustawy zasiłek stały przysługuje osobie, "która spełnia określone w przepisie kryteria a dziecko ma określoną niepełnosprawność". Jak wynika z zebranego w sprawie materiału, orzeczenie takie zostało wydane w dniu [...], zaś dostarczone przez stronę, wraz z pozostałą przepisami wymaganą dokumentacją do organu w miesiącu czerwcu 2002r. Tym samym brak było podstaw do przyznania świadczenia od innej daty, niż uczyniono to w decyzji. Poprzednie zaświadczenie o stanie zdrowia dziecka wydane było na okres od dnia 1.kwietnia 2001r. do dnia 31.marca 2002r. i w tym czasie strona otrzymała świadczenie. Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia złożyła L.Z. W uzasadnieniu przyznała, iż z wnioskiem o uzyskanie świadczenia wystąpiła w miesiącu czerwcu 2002r. Podniosła wszakże, iż przyczyną "zbyt późnego" wystąpienia o przyznanie pomocy było długie oczekiwanie na uzyskanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności jej syna, K.Z. Orzeczenie wspomniane uzyskała dopiero w dniu [...], choć z wnioskiem w tym przedmiocie wystąpiła już w dniu 11.lutego 2002r., tj. ponad miesiąc przed utratą mocy przez orzeczenie poprzednie. Wskazała nadto, iż zarówno orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, jak i decyzja o przyznaniu świadczenia wydawane są przez organy powiązane ze sobą strukturalnie, zatem wykorzystywanie przepisy art. 43 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej, jest nieludzkie. Przerzuca bowiem na nią i jej niepełnosprawne dziecko ujemne skutki opieszałego działania Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności. W konkluzji wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji w celu wydania nowej decyzji, przyznającej świadczenie od dnia 1.kwietnia 2002r. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy orzeczenie organu I instancji. Opierając się na ustaleniach poczynionych przez organ I instancji w przeprowadzonych wywiadach środowiskowych przyjęło, że L.Z. na 48 lat, mieszka razem z mężem i dwojgiem dzieci (dziewięcioletnim synem i pięcioletnią córką) w dwupokojowym mieszkaniu z kuchnią. Czynsz wynosi 210,00,-zł., opłaty za energię elektryczną i gaz około 200,00,-zł. miesięcznie. Dziewięcioletni syn K., orzeczeniem z dnia [...] zaliczony został przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności, do osób niepełnosprawnych, okresowo do dnia 21.lutego 2009r. Syn wymaga stałej opieki osoby drugiej ze względu na niedowład lewostronny; systematycznie jest rehabilitowany w [...], codziennie dowożony do szkoły integracyjnej na R.; jest pod stałą opieką logopedy, neurochirurga i onkologa. Mąż skarżącej jest rencistą; ma orzeczony lekki stopień niepełnosprawności z powodu torbielowatości nerek, cierpi także na schorzenia kręgosłupa; ze względu na zły stan zdrowia nie jest w stanie sprawować opieki nad synem. Dochód rodziny w wysokości 469,10,-zł. stanowi renta męża razem z zasiłkiem pielęgnacyjnym, trzema zasiłkami rodzinnymi, pomniejszony o alimenty na córkę z pierwszego małżeństwa. W świetle powyższych okoliczności, Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło stanowisko organu I instancji, iż skarżącej przysługuje prawo do zasiłku stałego. Zgodnie bowiem z treścią art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 29.listopada 1990r. o pomocy społecznej, zasiłek stały przyznawany i wypłacany przez gminę przysługuje osobie zdolnej do pracy, lecz nie pozostającej w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem, wymagającym stałej pielęgnacji, polegającej na bezpośredniej, osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym i edukacyjnym, jeżeli dochód rodziny nie przekracza 1,5-krotnego dochodu określonego w przepisach ustawy o pomocy społecznej, a dziecko ma orzeczoną niepełnosprawność wraz ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 o 8 ustawy z dnia 27.sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 123, poz. 776 ze zm.) Warunkiem zatem ubiegania się o stosowną pomoc jest przedłożenie orzeczenie wydanego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności. L.Z. wniosek o przyznanie zasiłku stałego wraz z załączonym orzeczeniem o zaliczeniu syna do osób niepełnosprawnych złożyła w miesiącu czerwcu 2002r. W dniu 14.czewrca 2002r. został przeprowadzony wywiad środowiskowy. Zgodnie z treścią art. 43 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej, świadczenia pieniężne wypłaca się w okresach miesięcznych, od miesiąca kalendarzowego, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Tym samym zgodnie z powołanym przepisem, pomimo zrozumienia dla trudnej sytuacji skarżącej, przyznanie świadczenia od miesiąca czerwca 2002r., w ocenie Kolegium, uznać należało za prawidłowe. Skargę na decyzję ostateczną złożyła L.Z., powtarzając argumentację zawartą w złożonym uprzednio odwołaniu. Dodatkowo podniosła również, że nie chcąc aby przez opieszałość i nonszalancję urzędników ucierpiało jej dziecko, zmuszona była do nieopłacania czynszu i kosztów energii elektrycznej, czego konsekwencję ponosi do dnia dzisiejszego. Wskazała także, iż była ustnie zapewniana przez urzędników MOPS Filia Ł., że w przypadku opóźnienia w uzyskaniu orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, uzyska zasiłek "z wyrównaniem". Restrykcyjne powoływanie się przez organy na art. 43 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej uznała za nieprzekonujące, nieludzkie, naruszające art. 1 ust. 1 i art. 3 pkt 6 i 7 ustawy o pomocy społecznej oraz zasady współżycia społecznego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, odwołując się do wywodów zawartych w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuję: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Po myśli art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) natomiast, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), zwanej w dalszej części rozważań p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.s.a.) . Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji, Sąd nie stwierdził, by zaskarżone orzeczenie naruszało prawo materialne lub też przepisy postępowania w stopniu określonym w cytowanym przepisie. W pierwszym rzędzie rozważyć należało zasadność merytorycznego rozpoznawania niniejszej sprawy, w świetle regulacji prawnej zawartej w art. 149 ustawy z dnia 12.marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Zgodnie bowiem z treścią ust. 1 tegoż przepisu, z dniem wejścia w życie ustawy (co do zasady z dniem 1.maja 2004r.) wygasają decyzje wydane na podstawie ustawy z dnia 29.listopada 1990r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz.U. Nr 64 z 1998r. ze zm.) za wyjątkiem decyzji, enumeratywnie wymienionych w ust.ust. 2 i 3 art. 149. Decyzje w przedmiocie zasiłków stałych nie należą do żadnej ze wspomnianych kategorii. Tym niemniej Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, reprezentuje pogląd, iż postępowanie sądowe, zmierzające do zbadania legalności aktów administracyjnych, wydanych pod rządami ustawy poprzednio obowiązującej nie może zostać umorzone, nawet jeżeli decyzje wspomniane wygasły. Ocenie podlega bowiem zgodność z prawem, poddanej kontroli sądowej decyzji administracyjnej, ta zaś dokonywana jest w oparciu o stan prawny, obowiązujący w dacie jej wydania. Przechodząc zaś na grunt rozważań, dotyczących zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, podkreślić należy, iż organy administracji dokonały prawidłowej wykładni art. 43 ust. 6 ustawy z dnia 29.listopada 1990r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz.U. Nr 64 z 1998r. ze zm.). Prawidłowo też cytowany przepis zastosowały. Świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. W przypadku zasiłku stałego, o który ubiegała się skarżąca było to, po myśli art. 27 ust. 1 ustawy, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ustawy z dnia 27.sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 123, poz. 776 ze zm.) tj. konieczności stałej lub długotrwałej opieki albo pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Orzeczenie to skarżąca, co przyznaje w skardze, otrzymała z Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w dniu [...]. Po tej dacie został przezeń złożony wniosek o przyznanie zasiłku stałego wraz z wymaganą dokumentacją. Dopiero od miesiąca czerwca 2002r. mogła zatem otrzymać zasiłek stały i od tej daty świadczenie zostało jej przyznane. Faktem jest, że przyczyny, dla których L.Z. faktycznie pozbawiona została świadczenia za miesiące kwiecień i maj 2002r., nie leżą po stronie skarżącej, bowiem związane były z długim okresem oczekiwanie na rozpatrzenie wniosku o ustalenie stopnia niepełnosprawności dziecka, złożonego przez skarżącą w dniu 11.lutego 2002r. Art. 43 ust. 6 ustawy ani żaden inny przepis prawa, nie pozwala wszakże na "celowościową" modyfikację, wyrażonej w nim zasady, niezależnie od przekonania o słuszności takiej modyfikacji. Podnoszone przez skarżącą rzeczywiste szkody, poniesione na skutek opieszałego działania Powiatowego Zespołu do Spaw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności, mogą co najwyżej stanowić podstawę żądania odszkodowawczego, dochodzonego przed sądem powszechnym, pozostają zaś bez wpływu na ocenę legalności działania organów pomocy społecznej w rozpoznawanej sprawie. Reasumując, wobec tego, że zaskarżone orzeczenie prawa nie narusza, na podstawie art. 150 p.s.a. oddalono skargę, wobec braku podstaw do jej uwzględnienia.