II SA/Łd 333/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA: Sławomir Wojciechowski, Sędziowie: WSA: Jolanta Rosińska (spr.), Asesor: Ewa Alberciak, Protokolant asystentka sędziego Dominika Janicka, po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego jako bezprzedmiotowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...], Nr [...] Prezydent Miasta Ł. odmówił A. K. przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania, z uwagi na złożenie stosownego wniosku po upływie ustawowego terminu do jego wniesienia. W dniu [...] A. K. złożyła do Prezydenta Miasta Ł. wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania. Uzasadniając złożony wniosek skarżąca podniosła, że uchybienie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa do dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych nastąpiło bez jej winy, bowiem decyzję, w której określono termin utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych otrzymała 14 października 2004 roku, a zatem termin do złożenia wniosku o przyznanie dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych powinien biec dopiero od tego dnia. Wcześniejsze odebranie decyzji z urzędu Pracy nie było możliwe z uwagi na wyjazd skarżącej do rodziny, ze względu na zły stan jej zdrowia i zdrowia jej dziecka. Ponadto podniosła, iż w urzędzie pracy nie udzielono jej niezbędnych informacji umożliwiających złożenie wniosku w terminie. Rozpatrując wniesione odwołanie Prezydent Miasta Ł. postanowieniem z dnia [...], Nr [...] odmówił A. K. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa do dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Organ I instancji uzasadniając wydane orzeczenie wskazał, iż zagadnienie przywrócenia terminu uregulowane jest w art.58 §1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Prezydent Miasta Ł. uznał, iż A. K. była w pełni zorientowana co do daty, z jaką traciła prawo do zasiłku dla bezrobotnych, w granicach terminu ustawowego dowiedziała się także o warunkach dotyczących przyznania dodatku z art.11 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. 228, poz.2255 ze zm.). Ponadmiesięczne opuszczenie Ł. było dowolną dyspozycją czasem strony. Organ nie mógł zatem uznać za dowiedzionych podnoszonych przez skarżącą racji zdrowotnych, gdyż wyjazd nie miał charakteru kuracyjnego, sanatoryjnego ani zbliżonego. Brak winy zainteresowanej w uchybieniu terminowi organ uznał zatem za nieuprawdopodobniony. W odwołaniu od powyższego postanowienia złożonym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. skarżąca ponownie zwróciła się o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa do dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Skarżąca stwierdziła, iż znała termin utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych, nie została natomiast poinformowana o 30-dniowym terminie do złożenia wniosku o przyznanie dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. postanowieniem z dnia [...], Nr [...] uchyliło w całości postanowienie Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] oraz umorzyło postępowanie organu I instancji jako bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu wydanego postanowienia organ II instancji wskazał, iż zgodnie z art.23 ustawy o świadczeniach rodzinnych ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłaty następują odpowiednio na wniosek małżonków, jednego z małżonków, rodziców, jednego z rodziców. Zgodnie z dyspozycją art.11 ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych osobie samotnie wychowującej dziecko przysługuje dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania, jednakże zgodnie z art.11 ust.6 pkt 1 przywołanej ustawy dodatek nie przysługuje uprawnionej osobie, jeżeli wniosek o przyznanie dodatku złożyła po upływie 30 dni od dnia ustania prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wskazało, że wniosek o przyznanie dodatku z tytułu samotnego dziecka oraz utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych skarżąca złożyła w dniu 15 października 2004 roku, podczas gdy ustawowy termin złożenia wniosku zgodnie z art.11 ust.6 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych upłynął w dniu 11 października 2004 roku. Organ odwoławczy wskazał, że przywrócenie terminu możliwe jest na gruncie art.58 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, jednakże w rozpatrywanej sprawie nie było możliwe rozstrzygnięcie o przywróceniu terminu do złożenia wniosku o ustalenie dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych, bowiem w postępowaniu administracyjnym nie występuje taki termin. Jest to termin prawa materialnego, wynikający z ustawy o świadczeniach rodzinnych, który nie jest przywracalny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że organ I instancji niezasadnie rozważał zaistnienie w rozpatrywanej sprawie przesłanek określonych w art.58 Kodeksu postępowania administracyjnego, przepis ten bowiem nie może być zastosowany w przypadku A. K., gdyż dotyczy prawa materialnego, a ponadto, gdy nie toczy się żadne postępowanie administracyjne, nie jest możliwe przywrócenie terminu procesowego. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca zarzuciła brak współpracy pomiędzy Urzędem Pracy w Ł. a Urzędem Miasta Ł., ponadto zarzuciła organom wypłacanie jej zasiłku rodzinnego i dodatku z kilkudniowym opóźnieniem. Wskazała również na trudną sytuację materialną jej rodziny oraz wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ ponownie wskazał, że przyczyną uchylenia decyzji organu I instancji było błędne zastosowanie trybu postępowania uregulowanego w art.58 Kodeksu postępowania administracyjnego tj. w trybie odnoszącym się do przywrócenia terminu procesowego, podczas gdy w sprawie miało miejsce uchybienie terminu określonego przepisami prawa materialnego, a tym samym konieczne było uchylenie w całości decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania pierwszoinstancyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153, poz.1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( § 2 art.1 powołanego aktu ). Analogiczne unormowanie zawarte zostało w art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.). Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji (postanowienia), tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji (postanowienia), a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art.145 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga podlega oddaleniu. Przeprowadzając taką kontrolę, zgodnie z art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną. Może zatem dokonać oceny zaskarżonej decyzji (postanowienia) także w innym zakresie niż zakres, w jakim zakwestionowała decyzję strona skarżąca. Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi. Zgodnie z powołanym w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia art.11 ust.1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. 228, poz.2255 ze zm.) osobie samotnie wychowującej dziecko przysługuje dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania. W myśl jednak art.11 ust.6 tej ustawy dodatek nie przysługuje osobie, która wniosek o jego przyznanie złożyła po upływie 30 dni od dnia ustania prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Decydująca jest zatem z woli ustawodawcy data ustania prawa do tego zasiłku, a nie wydania decyzji o jego ustaniu. Strona o terminie utraty prawa do zasiłku jest już bowiem informowana w decyzji o jego przyznaniu określającej okres, na który zasiłek ten przyznano. Skarżąca przyznała również, że termin ten był jej znany. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zasadnie uznało, iż przewidziany w powołanym przepisie 30–dniowy termin do złożenia wniosku o przyznanie dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka ma charakter terminu prawa materialnego, a w konsekwencji nie można do niego stosować unormowania zawartego w art.58 Kpa. Przewidziana przepisem art.58 Kpa instytucja przywrócenia terminu jest instytucją procesową mającą na celu ochronę jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności procesowej przez stronę lub uczestników postępowania. Instytucji tej nie można stosować do terminów materialnoprawnych, ma bowiem wyłącznie zastosowanie do terminów procesowych i do terminów dokonania czynności procesowych, np. terminu złożenia odwołania (Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz pod red. B. Adamiak i J. Borkowskiego – Wydawnictwo C.K. BECK, Warszawa 2000 s. 290). Postanowienie organu I instancji z dnia [...] rozstrzygające wniosek skarżącej o przywrócenie 30-dniowego terminu do złożenia wniosku wskazanego w art.11 ust.6 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. 228, poz.2255 ze zm.) wydane przeto zostało bez podstawy prawnej. Przywrócenie terminu o charakterze materialnym jest bowiem w świetle przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego niedopuszczalne. W tym stanie rzeczy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. zasadnie uchyliło postanowienie organu I instancji jako wydane z naruszeniem przepisu art.58 Kpa. i umorzyło postępowanie tego organu jako bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowe jest wszak w rozumieniu art.105 § 1 Kpa postępowanie zarówno z powodu braku przedmiotu faktycznego do rozpatrzenia sprawy, jak również z powodu braku podstawy prawnej do wydania decyzji, bądź postanowienia w zakresie żądania wnioskodawcy (por. wyrok NSA w Warszawie z 9.03.2000 r., IVSA 12/98, LEX nr 77609; wyrok NSA w Warszawie z 23.01.2003 r., II SA. 428/01, LEX nr 137801). W tej sytuacji, wszelkie podniesione w skardze okoliczności związane z uchybieniem terminu, nie miały jakiegokolwiek znaczenia dla oceny prawidłowości zaskarżonego orzeczenia. Jak już bowiem powyżej wskazano, termin, któremu skarżąca uchybiła jest terminem prawa materialnego, który nie podlega przywróceniu. Z przytoczonych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), skargę jako bezzasadną oddalił.