II SA/Łd 34/06

Dnia 11 kwietnia 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek, Sędziowie: Asesor WSA Arkadiusz Blewązka (spr.), Asesor WSA Ewa Cisowska-Sakrajda, Protokolant asystent sędziego Marek Pilc, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2006 roku sprawy ze skargi A.S. na decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji dotyczącej zasiłku stałego oddala skargę. Decyzją Nr [...], z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez A.S. od decyzji z dnia [...] wydanej przez Prezydenta Miasta Ł. w sprawie zmiany decyzji z dnia [...], znak [...] poprzez ograniczenie okresu przyznania zasiłku stałego do dnia 31 października 2004 roku, działając na podstawie przepisu art. 138 par. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 roku, Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż decyzją z dnia [...] organ I instancji na podstawie przepisu art. 104 i art. 163 k.p.a., w związku z art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej zmienił decyzję z dnia [...], Nr [...] w ten sposób, że ograniczył do dnia 31 października 2004 roku okres, na który przyznano świadczenie w formie zasiłku stałego dla A.S.. Organ pomocowy uzasadnił swoje rozstrzygnięcie tym, że dochód wnioskodawcy przekroczył ustawowe kryterium dochodowe. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł A.S. oświadczając, iż nie zgadza się z decyzją z dnia [...] oraz z treścią pisma z dnia 4 października 2005 roku. Odwołujący się wskazał, iż poinformował ZUS o wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, po czym zaprzestano potrącania należności z jego świadczeń rentowych. Odwołujący się wniósł o zwrot bezprawnie zabranych pieniędzy w wysokości 1.181,10 złotych z jego renty wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 23 grudnia 2004 roku oraz zaprzestania potrącania dalszej kwoty w wysokości 720,90 złotych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. rozpoznając odwołanie uznało, że brak jest podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji i jednocześnie wskazało, że zgodnie z przepisem art. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej, pomoc społeczna jest instytucją polityki państwa mająca na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Jednym ze świadczeń pieniężnych udzielanych w ramach pomocy społecznej jest zasiłek stały. Dalej organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z treścią przepisu art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek stały przysługuje osobie pełnoletniej samotnie gospodarującej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. W myśl przepisu art. 8 ust. 1 tejże ustawy prawo do świadczeń z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, jeżeli jej dochód nie przekracza kwoty 461,00 złotych. Następnie organ odwoławczy podał, iż A.S., urodzony w dniu 17 grudnia 1957 roku, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, pomimo wspólnego zamieszkiwania z żoną i córkami w domu jednorodzinnym. Od dnia 1 marca 2004 roku odwołujący się otrzymywał zasiłek stały wyrównawczy. Następnie organ pomocowy od dnia 1 maja 2004 roku przyznał zainteresowanemu zasiłek stały w wysokości 317,00 złotych miesięcznie, ponieważ dochodem jego był wyłącznie zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 144,00 złotych. Dalej organ wskazał, iż orzeczeniem ZUS z dnia 6 lipca 2004 roku A.S. został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy i samodzielnej egzystencji okresowo od dnia 7 września 2002 roku, do dnia 31 lipca 2005 roku, a w konsekwencji decyzją ZUS z dnia [...], znak [...], A.S. przyznana została z tego tytułu renta od dnia 1 kwietnia 2004 roku, to jest od dnia złożenia wniosku, do dnia 31 lipca 2005 roku, w wysokości 665,87 złotych miesięcznie (łącznie z dodatkiem pielęgnacyjnym). Organ wskazał następnie, iż w dniu 1 listopada 2004 roku A.S. poinformował organ I instancji o przyznaniu przez ZUS świadczenia rentowego. Jak wskazał organ odwoławczy, zgodnie z przepisem art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek stały przysługuje osobie spełniającej łącznie przesłanki dotyczące stanu zdrowia i kryterium dochodowego. W spornym okresie wnioskodawca był całkowicie niezdolny do pracy z powodu niepełnosprawności, natomiast dochód jakim dysponował, a więc renta w kwocie 665,87 złotych miesięcznie przekracza kryterium ustawowe określone na kwotę 461,00 złotych. W konkluzji organ odwoławczy wskazał, iż w tym stanie faktycznym i prawnym uznać należy, że odwołujący się, poczynając od dnia 1 listopada 2004 roku nie spełnia przesłanek do przyznania zasiłku stałego. Jednocześnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż organ I instancji decyzją z dnia [...] umorzył postępowanie dotyczące wypłaty zasiłku stałego za okres od maja do października 2004 roku, jako świadczenia nienależnie pobranego. Ponadto organ odwoławczy wyjaśnił, że pismo Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej – Filia Ł.W. z dnia [...], znak [...], nie stanowi decyzji administracyjnej. Zgodnie z przepisem art. 127 par. 1 k.p.a. od decyzji wydanej w I instancji służy stronie odwołanie do jednej instancji, a jak wspomniano wyżej, organ I instancji nie wydał decyzji i wobec tego zarzuty strony w odniesieniu do pisma z dnia 4 października 2005 roku nie mogą stanowić przedmiotu rozpoznania organu odwoławczego. Odnosząc się do zgłoszonego przez A.S. wniosku o zwrot kwoty 1.181,10 złotych, jako bezprawnie zabranych ze świadczeń rentowych, organ odwoławczy wskazał, iż w myśl przepisu art. 99 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej - osobie, której przyznano emeryturę lub rentę za okres za który wypłacano zasiłek stały lub zasiłek okresowy, ZUS oraz inne organy rentowe, które przyznały emeryturę lub rentę, wypłacają to świadczenie pomniejszone o kwotę odpowiadającą wysokości wypłaconych za ten okres zasiłków i przekazują te kwoty na rachunek bankowy ośrodka pomocy społecznej. Zdaniem organu, z powołanego przepisu wynika, że organ pomocy społecznej nie jest organem właściwym do wypowiadania się o wysokości wypłaconej renty, ponieważ należy to do uprawnień Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W dniu 14 grudnia 2005 roku skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższą decyzję wywiódł A.S. wskazując, iż nie zgadza się z ową decyzją i domaga się zwrotu "bezprawnie zabranych pieniędzy w wysokości 1.181,10 złotych" wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 23 grudnia 2004 roku oraz potrącania dalszej kwoty w wysokości 720,90 złotych. W uzasadnieniu skarżący wskazał na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 5 maja 2005 roku wydany w sprawie sygn. akt II SA / Łd 265/05, który uchylał poprzednie decyzje wydane w tym przedmiocie. Zdaniem skarżącego organy nie zwracają uwagi na powyższy wyrok, czego przykładem jest pismo organu pomocowego do ZUS z dnia [...], z którego wynika, iż ZUS ma nadal dokonywać potrąceń z renty skarżącego. W ocenie skarżącego powyższy wyrok sądu został zaakceptowany przez ZUS, w następstwie czego wstrzymano dokonywanie dalszych potrąceń środków z jego renty. Organ pomocowy z wyrokiem tym nie chce się jednak pogodzić. Skarżący pyta, czy w związku z tym organ ten działa ponad prawem?. Ponadto skarżący podniósł, iż postępowanie organu pomocowego odbiera jako "złośliwe nękanie" za to, że odważył się przeciwstawić kierownictwu ośrodka pomocy społecznej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 3 par. l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) (w skrócie: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Analogiczne unormowanie zawiera art. 1 par. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), który stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Stosownie do unormowania zawartego w art. 145 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1. uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, 2. stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, 3. stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W następstwie rozpoznania skargi wniesionej w niniejszej sprawie, nie będąc ograniczonym zarzutami i wnioskami skargi oraz przywołaną podstawą prawną (art. 134 par. 1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji opisanych powyżej uchybień, a tym samym wobec nieuwzględnienia skargi oddalił ją (art. 151 p.p.s.a.). Na wstępie wskazać wypada, iż przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest ocena legalności decyzji organu odwoławczego, która wydana została w następstwie rozpoznania odwołania od decyzji organu pomocowego z dnia [...], którą to decyzją zmieniona została decyzja tegoż organu z dnia [...], poprzez ograniczenie okresu, na który przyznano świadczenie w formie zasiłku stałego. Mając na uwadze tak zakreślony przedmiot sprawy wskazać należy, iż zarzuty wniesionej skargi pozostają bez związku z wydanymi przez organy administracji publicznej rozstrzygnięciami. Nie budzi wątpliwości poprawność ustaleń faktycznych dokonanych przez organy. Prawidłowo przytoczone zostało zarówno to, iż skarżącemu organ pomocy społecznej przyznał decyzją z dnia [...] świadczenie w postaci zasiłku stałego, jak i to, że skarżący otrzymując z ZUS świadczenie rentowe uzyskał dochód przewyższający kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, określone przez przepis art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 kwietnia 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), na kwotę 461,00 złotych. Następnie stwierdzić wypada, iż nie budzi wątpliwości wskazana przez organ podstawa dokonanej zmiany decyzji ostatecznej, przyznającej skarżącemu świadczenie w postaci zasiłku stałego. Wszak wskazany przez organ przepis art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej stanowi, iż "decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody". Mając zatem na uwadze, iż z chwilą przyznania skarżącemu świadczenia rentowego nastąpiła zmiana jego sytuacji dochodowej, zasadnie organ pomocowy dokonał zmiany swej wcześniejszej decyzji przyznającej świadczenie w postaci zasiłku stałego i ograniczył okres przyznania owego świadczenia do dnia powiadomienia przez skarżącego o decyzji ZUS przyznającej uprawnienie rentowe. Konkludując wskazać należy, iż poprawność działań organów administracji w powyższym zakresie, niezależnie od tego, iż nie była objęta jakimkolwiek zarzutem skargi, to również nie napotyka na krytyczną ocenę sądu. Zarzuty skargi tyczą natomiast świadczeń, które zostały pobrane od skarżącego przez ZUS z przyznanej mu renty i przekazane organowi pomocowemu. Analizując sprawę w powyższym zakresie – raz jeszcze – wskazać wypada, iż decyzje organów administracji kwestionowane przed sądem w niniejszym postępowaniu nie zawierają rozstrzygnięcia w tejże kwestii. Odmiennie organ I instancji postąpił w swej poprzedniej decyzji z dnia [...] roku Nr [...] – uchylonej przez tutejszy sąd wyrokiem z dnia 5 maja 2005 roku – określając, iż kwota 1.902,00 złotych "podlega zwrotowi z bieżącego świadczenia rentowego". Powyższe stanowisko organu zostało przez sąd zakwestionowane, czego następstwem było wydanie przez organ pomocowy w dniu [...] decyzji umarzającej postępowanie w sprawie uznania kwoty 1.902,00 złote za świadczenie nienależnie pobrane. Tym samym organ administracji publicznej dał wyraz tego, iż powyższa kwota nie będzie przedmiotem windykacji dokonywanej przez ten organ, w trybie przepisu art. 98 ustawy o pomocy społecznej. Ponadto należy wskazać, iż organy ferujące rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie nie zdecydowały o pobraniu od skarżącego kwoty 1.902,00 złotych poprzez potrącenie tej należności ze świadczenia rentowego przynależnego skarżącemu, a jedynie organ pomocowy działając w trybie przepisu art. 99 ustawy o pomocy społecznej wystąpił do organu rentowego z wnioskiem z dnia 4 października 2005 roku o dokonanie stosownych potrąceń. Władcze rozstrzygnięcie tej kwestii nie leży jednak w gestii organów pomocowych, którym przypada na gruncie przepisu art. 99 ustawy o pomocy społecznej jedynie funkcja o charakterze inicjującym (sygnalizacyjnym). dalsze działania organu rentowego, a więc podmiotu właściwego zarówno w kwestii decydowania o samym potrąceniu, jak i faktycznego dokonania potrącenia ze świadczenia rentowego. Kwestie te zostały przybliżone w uzasadnieniu organu odwoławczego i nie budzą zastrzeżeń. W tym stanie rzeczy uznając skargę za bezzasadną należał ją oddalić (art. 151 p.p.s.a.