II SA/Łd 34/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska po rozpoznaniu w dniu 17 września 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z wniosku A. W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego p o s t a n a w i a : odmówić przyznania prawa pomocy. II SA/Łd 34/08 UZASADNIENIE W dniu 11 stycznia 2008r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęła skarga A.W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego. W odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi strona skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Po rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku postanowieniem z dnia 13 maja 2008r. Sąd, w osobie referendarza sądowego, przyznał skarżącej prawo pomocy we wnioskowanym zakresie. Odpisy postanowienia zostały przesłane stronie skarżącej, organowi i uczestnikowi postępowania. W dniu 29 maja 2008r. wpłynął sprzeciw uczestnika postępowania, nadany w dniu 23 maja 2008r. W piśmie tym uczestnik podniósł, iż strona skarżąca posiada trzy działki budowlane o łącznej powierzchni [...] m², na jednej z działek znajduje się kiosk spożywczy używany jako pomieszczenie gospodarcze, na kolejnych dom mieszkalny i garaż. Wskazał nadto, iż skarżąca pobiera wynagrodzenie z tytułu pełnienia funkcji ławnika w sądzie okręgowym. Z kolei w piśmie z dnia 21 lipca 2008r. strona skarżąca wyjaśniła, iż jest właścicielką trzech działek o łącznej powierzchni [...] m², przy czym działki przedzielone są drogą gminną. Oświadczyła, iż z tytułu posiadania tych nieruchomości nie czerpie żadnych profitów, natomiast z tytułu pełnienia funkcji ławnika w 2006 roku osiągnęła wynagrodzenie w kwocie [...] zł, zaś za 2007 rok kwotę [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, iż zgodnie z treścią art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) powoływanej dalej jako p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W niniejszej sprawie sprzeciw został wniesiony w terminie, nie zachodziły również przesłanki do jego odrzucenia, zasadne było zatem rozpoznanie wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stanowi ono realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie prawa człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 roku (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 ze zm). Wskazać jednak należy, iż prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony czy to przez działanie prawa, czy faktycznie, ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne ze wskazanymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa i gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały. Stąd ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 roku w sprawie P., C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, opubl. Lex nr 75481). Wskazać również należy, iż prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. I tak zgodnie z treścią art. 243 §1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w treści art. 246 §1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym – art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a.) lub, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.). Przechodząc do analizy wniosku skarżącej oraz przedłożonych dokumentów świadczących o jej sytuacji rodzinnej i majątkowej wskazać należy, iż strona wychowuje 17 letnią córkę, która mieszka w internacie, posiada trzy działki o łącznej powierzchni [...] m², dom mieszkalny o powierzchni [...] m², garaż i budynek gospodarczy. Ponosi wydatki stałe na utrzymanie domu i spłatę kredytu hipotecznego, którego miesięczna rata wynosi [...] zł. Z przedłożonych zaświadczeń wystawionych przez Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim wynika, iż otrzymuje wynagrodzenie w wysokości [...] zł, dodatkowo wynagrodzenie z tytułu pełnienia funkcji ławnika w wysokości [...] zł za 2006 rok i kwotę [...] zł za 2007 rok. Z przedłożonego zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w 2006 roku wynika, iż strona osiągnęła dochód w wysokości [...] zł, zaś w 2007 roku w wysokości [...] zł. W ocenie Sądu orzekającego przedłożone dokumenty i zaświadczenia skarżącej uzasadniają stwierdzenie, iż strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego. Wprawdzie osiąga stały dochód jednakże nie stanowi on kwoty, którą można uszczuplić na poczet kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla strony i jej córki. Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie przepisu art. 246 §1 pkt 2 w zw. z art. 245 §3 p.p.s.a orzekł jak w sentencji. ar