II SA/Łd 340/05

Dnia 8 grudnia 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Markiewicz (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Anna Łuczaj, Asesor WSA Renata Kubot-Szustowska, Protokolant Referendarz sądowy Magdalena Sieniuć, po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi A. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego wyrównawczego p o s t a n a w i a: 1/ umorzyć postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi; 2/ nakazuje wypłacić ze Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz adwokat A. N.-J., Kancelaria Adwokacka w Ł., ul. A 69, wynagrodzenie w kwocie 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa) złotych i 80 (osiemdziesiąt) groszy tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz kwotę 20,00 (dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu poniesionych wydatków. Wyrokiem z dnia 18 lutego 2004 r., sygn. akt II SA/Łd 1458/03, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę A. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie formy realizacji i wysokości zasiłku wyrównawczego. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż decyzją tą Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Kierownika Oddziału Obsługi Świadczeń Filii Ł- Ś. Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł. z dnia [..] Nr [...] zmieniającą własną decyzję z dnia [...] Nr [...] w części dotyczącej formy realizacji zasiłku stałego wyrównawczego oraz wysokości tego zasiłku. W wyniku tej zmiany w okresie od czerwca 2003 r. do czerwca 2004 r. kwota zasiłku wyrównawczego dla A. D. została ustalona na 319,30 zł, a wypłata tej kwoty - w formie talonów żywnościowych o wartości 90 zł i 219,30 zł -gotówką. Zmiana ostatecznej decyzji związana była z orzeczeniem Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. z dnia 26 czerwca 2003 r., którym to skarżącemu orzeczony został znaczny stopień niepełnosprawności, a następnie przyznany z tego tytułu zasiłek pielęgnacyjny, powodujący zmianę jego sytuacji finansowej. W motywach swego uzasadnienia Sąd podniósł przy tym, iż nie dopatrzył się naruszenia prawa i przeprowadzając obszerną analizę art. 2a ust. l pkt 2 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414, ze zm.), obowiązującego w dacie orzekania przez organy, zawierającego definicję dochodu rodziny, wywiódł, że zasiłek pielęgnacyjny wlicza się do dochodu, od którego zależy przyznanie świadczeń z pomocy społecznej. Sąd stwierdził też, że art. 43 ust. 2a ustawy o pomocy społecznej pozwalał na zmianę decyzji na niekorzyść strony w razie zajścia jednej z sytuacji w nim opisanej, a taką jest zmiana w sytuacji dochodowej, co miało miejsce w przypadku A. D. Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł A. D., reprezentowany przez adwokata ustanowionego z urzędu, zarzucając naruszenie art. 2a ust. l pkt 2 ww. ustawy o pomocy społecznej, przez niewłaściwą interpretację pojęcia dochód rodziny, przejawiającą się w zaliczeniu do tego dochodu przyznanego zasiłku pielęgnacyjnego, naruszenie art. 43 ust. 2a tej ustawy przez przyjęcie, że do decyzji zmieniającej nie ma zastosowania art. 43 ust. 6 owej ustawy i zmniejszenie zasiłku za cały miesiąc czerwiec, gdy zasiłek pielęgnacyjny przyznano decyzją z dnia [...], domagając się uchylenia wyroku i rozpoznania skargi. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 października 2004 r., sygn. akt OSK 768/04, wydanym po rozpoznaniu tejże skargi, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi oraz przyznał adw. A. N.-J. od Skarbu Państwa wynagrodzenie w wysokości 180 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W uzasadnieniu wyroku Sąd ten wskazał, iż nie można zgodzić się z podniesionym przez skarżącego zarzutami naruszenia art. 2a ust. l pkt 2 wyżej wskazanej ustawy i rację przyznać należy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu, iż przyznany skarżącemu A. D. zasiłek pielęgnacyjny wlicza się do dochodu rodziny. Podkreślił przy tym, iż ustawa o pomocy społecznej zawiera słowniczek, tj. definicję pojęć używanych w ustawie na jej użytek. Nadto każda definicja określa jedno pojęcie ustawowe, stanowiąc całość bez potrzeby odwoływania się, uzupełniania lub wyjaśniania go przy pomocy innych pojęć, chyba że zawiera wyraźne odwołanie do innego zdefiniowanego pojęcia. Definicja pojęcia "dochód rodziny", zawarta w art. 2a ust. l pkt 2 tej ustawy, jest zupełna i nie może być tłumaczona inaczej, aniżeli z przepisu tego wynika. Zgodnie zaś z tym przepisem, dochód rodziny to suma miesięcznych dochodów osób z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, bez względu na tytuł i źródło uzyskania, pomniejszona o składniki w tym przepisie wymienione. Wśród składników pomniejszających dochód, nie jest wymieniony zasiłek pielęgnacyjny i wobec tego wliczany jest do sumy dochodu. Skoro zatem A. D. otrzymał zasiłek pielęgnacyjny, to w myśl omawianego przepisu stanowi on jego dochód i rzutuje na wysokość świadczeń, w tym przypadku zasiłku wyrównawczego. Z tego względu Sąd ten przyjął, iż sytuacja dochodowa skarżącego zmieniła się, uprzednio bowiem nie posiadał żadnych dochodów, a po zaliczeniu do znacznego stopnia niepełnosprawności otrzymał zasiłek pielęgnacyjny. Zaistniały więc podstawy do zmiany decyzji o zasiłku wyrównawczym. Taką podstawę dawał art. 43 ust. 2a ww. ustawy. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny zgodził z zarzutem naruszenia art. 43 ust. 2a cyt. ustawy o pomocy społecznej, wskazując przy tym, iż przepis ten uzależnia zmianę decyzji na niekorzyść strony bez jej zgody m.in. od zmiany w sytuacji dochodowej, a wobec tego nie bez znaczenia jest, w jakiej konkretnie dacie zmiana tej sytuacji nastąpiła. Zdaniem Sądu w skardze kasacyjnej zasadnie zwrócono więc uwagę na rozbieżność dat, tj. obowiązywania zmiany wysokości zasiłku wyrównawczego i orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Wobec tego nie jest jasne przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, że zasadnie organy przyjęły, iż zmiana sytuacji dochodowej A. D., o której mowa w art. 43 ust. 2a ustawy, nastąpiła od czerwca 2003 r. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi. Podczas rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi w dniu 8 grudnia 2005 roku pełnomocnik skarżącego oświadczyła, iż skarżący zmarł w dniu 25 listopada 2005 r. Złożyła także do akt sprawy odpis skrócony aktu zgonu A. D. Jednocześnie wniosła o umorzenie postępowania z uwagi na śmierć skarżącego i zasądzenie kosztów postępowania, z uwagi na fakt, iż na żadnym etapie postępowania nie były one ani w całości, ani w części opłacone. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /(Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zwanej dalej "upsa"/, Sąd, któremu sprawa została przekazana, do ponownego rozpoznania związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Niewątpliwie z perspektywy wskazanego przepisu związanie wykładnią prawa, zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, wymagałoby uwzględnienia skargi A. D., a co za tym idzie, wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej przez niego decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z dnia [...] Nr [...], z uwagi na rozbieżność wskazanych w skardze kasacyjnej dat, tj. obowiązywania zmiany wysokości zasiłku stałego wyrównawczego i orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Niemniej jednak w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, śmierć skarżącego czyni bezprzedmiotowym ponowne rozpoznawanie sprawy ze skargi przez niego wniesionej. W tym kontekście wskazać bowiem przyjdzie, iż zgodnie z regulacją art. 161 § 1 pkt 2 upsa, Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania. Niewątpliwie następstwo prawne stron dotyczy wyłącznie praw zbywalnych lub dziedzicznych. Analiza w tym względzie przepisów ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (tj. Dz.U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414, ze zm.), traktujących o zasiłku stałym wyrównawczym, dowodzi, iż uprawnienie do tego zasiłku ściśle wiąże się z osobą zmarłego. Zgodnie bowiem z art. 27 ust. 4 tej ustawy, zasiłek stały wyrównawczy przysługuje osobie pełnoletniej: 1) samotnej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub inwalidztwa, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego, określonego w art. 4 ust. 1, 2) całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub inwalidztwa, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie, jest niższy od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie określonego w art. 4 ust. 1. Z treści tego przepisu wynika zatem, iż uprawnienie do zasiłku stałego wyrównawczego nie jest prawem zbywalnym lub podlegającym dziedziczeniu. Nie znajduje więc tutaj zastosowania regulacja art. 161 § 1 pkt 2 upsa in fine, pozwalająca następcom prawnym strony na wstąpienie do toczącego się postępowania. Z tych względów - wobec śmierci skarżącego, na podstawie art. 161 § 1 pkt 2 upsa, postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi należało umorzyć. W kwestii kosztów orzeczono na podstawie § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), w związku z art. 250 oraz art. 205 § 2 upsa.