II SA/Łd 340/13

Dnia 6 sierpnia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek Protokolant Specjalista Marcelina Chmielecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2013 roku sprawy ze skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego - uchyla zaskarżoną decyzję. LS Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. orzekającą o odmowie przyznania M. R. prawa do zasiłku rodzinnego na dziecko I. J. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2013/2014. Jak wynika z akt sprawy, po rozpoznaniu wniosku M. R. z dnia [...], Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...] nr [...] odmówił prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2013/2014 na dziecko I. J. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że warunkiem przyznania prawa do zasiłku rodzinnego jest spełnienie kryterium dochodowego wynikającego z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), które wynosi 539,00 zł. Analiza wniosku i dołączonych do wniosku dokumentów wykazała natomiast, że miesięczny dochód na osobę w rodzinie wnioskodawczyni wynosi 818,43 zł, a więc przekracza ustawowy próg dochodowy. Na podstawie art. 3 pkt 23b ustawy oraz zaświadczenia z Powiatowego Urzędu Pracy w Ł. "dokonano utraty dochodu" osiągniętego przez wnioskodawczynię z tytułu pobierania zasiłku dla bezrobotnych w 2011 r., a na podstawie art. 3 pkt 23c ustawy oraz umów zleceń z firmy A "dokonano utraty dochodu" osiągniętego przez wnioskodawczynię z tytułu zatrudnienia w 2011 r. Organ wyjaśnił też, że dołączone do akt zaświadczenie z firmy B Sp. z o.o. z dnia 29 sierpnia 2012 r. o wysokości dochodu netto za miesiąc maj 2012 r. daje podstawę do zastosowania instytucji dochodu uzyskanego. Organ wyliczył, że dochód rodziny osiągnięty w 2011 r. wyniósł 14609,87 zł (w tym świadczenia z funduszu alimentacyjnego w wysokości 6300,00zł), dochód utracony w 2011 r. wyniósł 8309,87 zł, a dochód uzyskany w 2012 r. wyniósł 1111,86 zł. Miesięczny dochód rodziny po zastosowaniu instytucji dochodu utraconego i uzyskanego wyniósł zatem 1636,86 zł, co przy 2 osobach w rodzinie daje miesięczny dochód na jednego członka rodziny w wysokości 818,43. Organ podniósł dodatkowo, że dochód rodziny przekracza kwotę uprawniającą rodzinę do zasiłku rodzinnego o 279,43 zł (818,43-539,00 zł), a więc przekracza kwotę 77,00 zł odpowiadającą najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie zasiłkowym 2012/2013. Oznacza to, iż nawet po zastosowaniu regulacji z art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek rodzinny nie przysługuje. Nadto, z art. 8 ustawy wynika, że brak uprawnienia do zasiłku rodzinnego powoduje brak prawa do dodatków do tego zasiłku. W odwołaniu od powyższej decyzji M. R. podniosła, że organ błędnie wyliczył dochód przypadający na członka rodziny, błędnie przyjął dodatek w kwocie 77 zł zamiast 106 zł, niestarannie ustalił okoliczności sprawy. Zarzuciła też organowi, że jako podstawę wydanego rozstrzygnięcia przyjął dokumenty będące w jego posiadaniu nie wymieniając jednocześnie oznaczeń identyfikujących te dokumenty tj. ich nazw, przedmiotu, dat sporządzenia oraz numerów porządkowych. Ponadto, nie wskazano metodyki obliczenia dochodu na członka rodziny oraz dokumentów źródłowych wziętych pod uwagę przy dokonywaniu obliczeń. Wspominaną na wstępie decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że w sprawie nastąpiło przekroczenie dochodu w przeliczeniu na osobę w rodzinie uprawniające do przyznania prawa do świadczeń rodzinnych, a w sprawie miała miejsce zarówno utrata dochodu jak i uzyskanie dochodu. Kolegium wyjaśniło, że na podstawie znajdujących się w aktach sprawy zaświadczenia o zatrudnieniu od pracodawcy A z dnia 28 listopada 2011 r., umów zleceń z dnia 8 lipca 2011 r., 1 sierpnia 2011 r., 1 września 2011 r., 1 października 2011 r., 1 listopada 2011 r., organ I instancji dokonał utraty dochodu osiągniętego przez M. R. z tytułu zatrudnienia w 2011 r. Obliczenia dochodu utraconego dokonano zgodnie z art. 3 pkt 23b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Łączny dochód utracony wyniósł 8309,87 zł. Organ podniósł, że zgodnie z art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, osoby uczącej się lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. Zaświadczenie od pracodawcy z dnia 29 sierpnia 2012 r. wskazuje, iż wysokość dochodu z miesiąca następującego po miesiącu w którym dochód został osiągnięty tj. za miesiąc maj 2012 r. wynosi 1111,86 zł i o tę kwotę należy powiększyć dochód uzyskany. Organ stwierdził, że dochód ten był uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. Kolegium wskazało, że organ I instancji ustalił dochód roczny w rodzinie M. R. na kwotę 14609,87 zł na podstawie zaświadczenia Urzędu Skarbowego Ł.-G. z dnia 23 sierpnia 2012 r. o dochodzie osiągniętym w 2011 r., zaświadczenia ZUS w Ł. z dnia 19 września 2012 r. o wysokości odprowadzanych składek na ubezpieczenie zdrowotne w 2011 r., oświadczenia o dochodzie niepodlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych za 2011 r., karty wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres 1 stycznia 2011 r. – 31 grudnia 2011 r., zaświadczenia PUP w Ł. o pobieraniu zasiłku dla bezrobotnych z dnia 18 września 2012 r., indywidualnej karty wypłat zasiłków PUP w Ł. z dnia 18 września 2012 r., zaświadczenia o zatrudnieniu od pracodawcy A z dnia 28 listopada 2011 r., umów zleceń z dnia z dnia 8 lipca 2011 r., 1 sierpnia 2011 r., 1 września 2011 r., 1 października 2011 r., 1 listopada 2011 r. Dochód miesięczny wyliczył na kwotę 1217,49 zł. W związku z utratą przez M. R. zatrudnienia i prawa do zasiłku dla bezrobotnych w 2011 r. oraz uzyskaniem przez wnioskodawczynię zatrudnienia w 2012 r. miesięczny dochód rodziny po odliczeniu dochodu utraconego w 2011 r. (w wysokości 8309,87 zł) i doliczeniu dochodu uzyskanego w miesiącu maju 2012 r. (w wysokości 1111,86 zł) wyliczył na kwotę 1636,86 zł tj. 1111,86 zł + 525 zł (6300 zł: 12 miesięcy), co daje dochód w przeliczeniu na osobę w dwuosobowej rodzinie w kwocie 818,43 zł. Dochód ten przekracza próg dochodowy wskazany w art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, co oznacza, że zasiłek rodzinny wnioskodawczyni nie przysługuje, a co za tym idzie również dodatek do zasiłku rodzinnego. Organ dodał, że odwołująca się nie wykazała na czym miał polegać błąd w ustalaniu wysokości dochodu. Ponadto, organ I instancji prawidłowo przyjął kwotę najniższego zasiłku rodzinnego w wysokości 77 zł, co wynika z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiące podstawę do ubiegania się o zasiłki rodzinne oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2012 r. poz. 959). Nadto stwierdził, że przy rozpoznawaniu sprawy brał pod uwagę tylko dokumenty dołączone i podpisane przez stronę do wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosła M. R., podtrzymując argumentację wywiedzioną w treści odwołania i zarzucając naruszenie przez organ art. 6, art. 7, art. 8, art. 12 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie treści art. 3 pkt 2 i art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego. Niezależnie od zarzutów, skargę należało uwzględnić, albowiem decyzja zaskarżona wydana została z naruszeniem prawa. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r. nr 139 poz. 992 ze zm., powoływana dalej jako ustawa). Stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy, zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 złotych. Kwota ta obecnie wynosi 539 zł, zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2012r., poz. 959). Istotne jest zatem ustalenie dochodu rodziny strony występującej o dane świadczenie oraz dochodu przypadającego na członka tej rodziny. Pod pojęciem dochodu rodziny ustawodawca rozumie sumę dochodów członków rodziny (art. 3 pkt 2 ustawy), zaś po pojęciem dochodu członka rodziny - przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4 - 4 b (art. 3 pkt 2a ustawy). W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych (art. 5 ust. 4b ustawy). Istotne więc przy wyliczaniu dochodu jest ustalenie, czy dochód ten "jest uzyskiwany" w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. Zgodnie z wolą ustawodawcy, nie ma znaczenia, czy dochód ten "był uzyskiwany", ale organ ma obowiązek ustalić stan aktualny na dzień orzekania w sprawie. Dotyczy to również organu odwoławczego. Organ drugiej instancji ponownie rozpoznaje i rozstrzyga sprawę, a zatem jako podstawę merytorycznego załatwienia sprawy bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny z dnia wydania decyzji. Obowiązany jest uwzględnić zmiany stanu faktycznego, jakie zaszły w sprawie po wydaniu decyzji I instancji. Tymczasem, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. przyjęło ustalenia faktyczne dokonane przez Prezydenta Miasta Ł. i zaniechało samodzielnego zbadania okoliczności sprawy, do czego było zobligowane z mocy art. 138 k.p.a., w szczególności wobec brzmienia przepisu art. 5 ust. 4b ustawy, uwzględniając przy wyliczaniu dochodu dochód uzyskany. W aktach niniejszej sprawy znajduje się umowa o pracę zawarta przez skarżącą z B Sp. z o.o. na czas określony od 16 czerwca 2012 r. do 31 grudnia 2012 r. i zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia, które stało się podstawą do wyliczenia dochodu rodziny skarżącej przez organ I instancji w dniu [...]. Brak jest natomiast ustaleń, czy w dacie orzekania przez organ odwoławczy, w dniu [...] skarżąca nadal otrzymywała to wynagrodzenie, a więc czy spełniony został warunek z art. 5 ust. 4b ustawy. Brak uzyskiwania dochodu w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych uniemożliwiał skorzystanie przez organ z instytucji "dochodu uzyskanego", a tym samym powiększenia o tę kwotę dochodu, od którego zależy przyznanie świadczenia rodzinnego. Literalna wykładnia przepisu art. 5 ust. 4b ustawy zobowiązuje organ do określenia, czy na dzień ustalania prawa do świadczenia rodzinnego dochód uzyskany po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy jest nadal uzyskiwany. W toku ponownego rozpoznania sprawy organ zastosuje powyższą ocenę prawną i ustali spełnienie przesłanek z art. 5 ust. 4b, uwzględniając wskazania sądu wyrażone w niniejszym orzeczeniu. Rozważając przy tym możliwość skorzystania z instytucji uzupełnienia postępowania dowodowego, przewidzianej w art. 136 k.p.a. dla prawidłowego załatwienia sprawy. Mając powyższe na względzie, Sąd orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 217 ze zm.). LP