II SA/Łd 347/07

Dnia 20 czerwca 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski, Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska (spr.), Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Protokolant asystent sędziego Joanna Wegner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2007 roku sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie dodatków do zasiłku rodzinnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...] w części dotyczącej dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego oraz dodatku z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej; 2. oddala skargę w pozostałej części. II SA/Łd 347/07 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] Nr [...] Prezydent Miasta [...] na podstawie art. 104, art. 105 §1, art. 163 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze z.) oraz art. 5 ust. 2, art. 10, art. 12a, art. 13, art. 24, art. 31 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2003r., Nr 228, poz. 2255 ze zm.) po ponownym rozpatrzeniu wniosku A. K. z dnia [...] o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków na dzieci M. K., M. K. i M. K., uchylił decyzję ostateczną Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] orzekającą o przyznaniu A. K. prawa do dodatku z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na dziecko M. K., dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na M. K., odmowie przyznania dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na M. K. i umorzeniu postępowania w pozostałym zakresie. Jednocześnie Prezydent przyznał A. K. prawo do dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na M. K. na okres od 01.03.2006r. do 31.08.2006r. w wysokości 400 zł miesięcznie, dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na M. K. na okres od 01.11.2005r. do 31.08.2006r. w wysokości 50 zł miesięcznie, dodatku z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na dziecko M. K. na okres od 01.11.2006r. do 31.08.2006r. w wysokości 50 zł miesięcznie, odmówił przyznania dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego M. K. i umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w zakresie ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego M. K.. Uzasadniając podjęte rozstrzygniecie w pierwszej kolejności organ wskazał, iż razem z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych z dnia 24 listopada 2005r. Pani K. złożyła orzeczenie o niepełnosprawności dziecka M. K. wydane w dniu 15 listopada 2005r. jednakże dokument ten nie został wzięty pod uwagę w dotychczasowym postępowaniu prowadzonym przez organ I instancji. Ponieważ przedmiotowe orzeczenie ma zasadnicze znaczenie dla ustalenia uprawnień do dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, jak i dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego organ przyjmując za podstawę przepis art. 31 ustawy o świadczeniach rodzinnych przeprowadził ponownie analizę materiału sprawy i wydał uzasadniane rozstrzygnięcie. Przechodząc do meritum organ wskazał, iż dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje na podstawie przepisu art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z materiału sprawy wynika, iż strona otrzymywała ten dodatek w okresie od 01.05.2004r. do 28.02.2006r., a wcześniej przez okres od 01.03.2004 do 30.04.2004r. wypłacany był przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych zasiłek wychowawczy, wliczany do okresu pobierania dodatku. Reasumując, A. K. do dnia 28 lutego 2006r. wykorzystała przedmiotowy dodatek w wysokości 24 miesięcy kalendarzowych z przysługujących z mocy ustawy 72 miesięcy kalendarzowych. Dokonane w tym zakresie ustalenia dały organom podstawę do stwierdzenia, iż decyzja z dnia [...] została wydana nieprawidłowo, gdyż w ogóle organ nie ustosunkował się do przysługującego nadal stronie dodatku. Organ wyjaśnił, iż stronie nie przysługuje już przywilej korzystania z dodatku w podwyższonej kwocie 505,80 zł, jaka była przyznana na podstawie art. 59 ustawy o świadczeniach rodzinnych, decyzją z dnia 9 września 2005r., ponieważ syn wnioskodawczyni nie legitymował się orzeczeniem o niepełnosprawności w dniu 1 sierpnia 2005r., kiedy strona składała wniosek. Wówczas bowiem wniosek zostałby złożony przed upływem ustawowego okresu 24 miesięcy kalendarzowych, na które może być przyznane przedmiotowe świadczenie. Wskazując podstawy odmowy przyznania dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na syna M. K., organ wyjaśnił, iż na dzień wydawania niniejszej decyzji w aktach sprawy brak jest aktualnego orzeczenia o niepełnosprawności syna M., a poprzednie orzeczenie utraciło ważność z dniem 31 grudnia 2004r. Uzasadniając umorzenie postępowania w sprawie zasiłku rodzinnego i dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na M. K. organ podał, iż decyzją z dnia 9 września 2005r. Prezydent Miasta Ł. przyznał przedmiotowe świadczenia na okres od 01.09.2005r. do 31.08.2006r. W odwołaniu od powyższej decyzji strona podniosła, iż nie zgadza się z obniżeniem kwoty dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Stwierdziła, iż posiada prawa nabyte od dnia 1 marca 2004r. i przed upływem 24 miesięcy kalendarzowych, w dniu 24 listopada 2005r., złożyła nowy wniosek wraz z orzeczeniem o niepełnosprawności. Dodatkowo kierując swoje żale personalnie do pracownika organu strona zażądała pociągnięcia go do odpowiedzialności finansowej i wyrównania z jego wynagrodzenia poniesionych strat. Nie zgadza się nadto z umorzeniem jako bezprzedmiotowego postępowania w zakresie ustalenia prawa do zasiłku i dodatków na dziecko M. K.. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ powtórzył dotychczasowy przebieg postępowania i powołał szereg przepisów, na których oparł swoje rozstrzygnięcie. Podkreślił, iż strona w dacie składania winsoku tj. w dniu 1 sierpnia 2005r. nie posiadała ważnego orzeczenie o niepełnosprawności syna M. i z tego względu decyzją z dnia 9 września 2005r. zostało jej przyznane prawo do dodatku na okres 24 miesięcy. Późniejsze złożenie orzeczenia tj. w dniu 24 listopada 2005r. skutkować mogło przedłużeniem okresu przyznania dodatku na okres 72 miesięcy jednakże wyłącznie na nowych zasadach i w nowej kwocie. Organ dodał, iż jeśli strona chciałaby ubiegać się o przyznanie świadczeń na kolejne okresy to powinna złożyć nowy wniosek. W odniesieniu do świadczeń przyznanych na córkę M. i syna M. Kolegium powtórzyło uzasadnienie organu I instancji. Podkreśliło również, iż wobec zapisów ustawy wyłączone jest uznanie administracyjne i prawo do dodatku może zostać ustalone jedynie w przypadku zaistnienia odpowiednich przesłanek. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi strona wskazała, iż uzasadnienia zaskarżonych decyzji są dla niej niejasne, wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy i przyznanie wnioskowanych świadczeń. Ustosunkowując się do samego rozstrzygnięcia podała, jakie i w jakiej kwocie jej zdaniem, powinna otrzymać świadczenia na poszczególne dzieci. Wywiodła, iż na M. K. należy się zasiłek rodzinny w wysokości 48 zł miesięcznie z ustawowymi odsetkami za 4 miesiące, dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w czasie urlopu wychowawczego w wysokości 505,80 zł wraz z wyrównaniem i odsetkami od dnia 1 marca 2006r. ponieważ orzeczenie o niepełnosprawności zostało wydane w dniu 15 listopada 2005r. i nie można było złożyć wniosku wcześniej, jednak stopień niepełnosprawności przyznano od dnia urodzenia, zatem istniała ciągłość nabytych praw, zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł z wyrównaniem od dnia urodzenia tj. dnia [...], dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka – 60 zł z wyrównaniem od daty urodzenia, świadczenie pielęgnacyjne w kwocie 420 zł z wyrównaniem od maja 2004r. i dodatek z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej w wysokości 80 zł. Na dziecko M. K. zasiłek rodzinny w wysokości 64 zł miesięcznie z ustawowymi odsetkami za 4 miesiące oraz dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. Natomiast na córkę M. K. zasiłek rodzinny w wysokości 64 zł miesięcznie z ustawowymi odsetkami za 4 miesiące, zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł, dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka w kwocie 80 zł z ustawowymi odsetkami za 4 miesiące, świadczenie pielęgnacyjne w wysokości 420 zł oraz dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w kwocie 100 zł z ustawowymi odsetkami za 4 miesiące. Reasumując strona wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy i przyznanie świadczeń należnych jej dzieciom, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. odpowiadając na zarzuty powyższej skargi wniosło o odrzucenie skargi ewentualnie o jej oddalenie, podzielając w pełni dotychczasowe stanowisko. Uzasadniając wniosek o odrzucenie skargi organ podał, iż przedmiotowa skarga nie spełnia wymogów formalnych, gdyż nie zawiera określenia, jakie naruszenie prawa miało miejsce wskutek wydania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga w części jest uzasadniona. Sąd administracyjny uprawniony jest do badania zaskarżonej decyzji wyłącznie pod względem zgodności z prawem, to znaczy ustalenia, czy organy administracji prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w oparciu o należycie ustalony stan faktyczny sprawy (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., a także art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a"). Przy czym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). A zakresem rozpoznania sądu administracyjnego objęte są wszystkie rozstrzygnięcia wydane w danej sprawie administracyjnej, niezależnie od tego, w jakim stadium postępowania zostały wydane. Sąd ma więc uprawnienia do pozbawienia bytu prawnego wszystkich rozstrzygnięć, wydanych w sprawie, a niezgodnych z prawem (art. 135 p.p.s.a). W ocenie Sądu zaskarżone decyzje, w części dotyczącej ustalenia prawa do dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego oraz dodatku z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej, wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz procedury administracyjnej, a naruszenia te skutkowały uchyleniem ich w tej części. Z akt administracyjnych sprawy należy wywieść, iż decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. po ponownym rozpoznaniu wniosku z dnia 24 listopada 2005r., przyznał skarżącej dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na dziecko M. K. na okres od 01.03.2006r. do 31.08.2006r. w wysokości 400 zł. Z uzasadnienia tego rozstrzygnięcia jak i akt administracyjnych sprawy wynika, iż decyzją z dnia 9 września 2005r. organ przyznał przedmiotowy dodatek na okres poprzedzający obecny, zatem na okres od 01.09.2005r. do 28.02.2006r. w wysokości 505,80 zł. Uwzględniając, iż zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do tego dodatku ustala się na okres zasiłkowy, okres korzystania został określony prawidłowo. Zastrzeżenia należy mieć co do kwoty przyznanego dodatku oraz czasookresu, na jaki w całości został on stronie przyznany. W myśl art. 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje na okres 24 miesięcy kalendarzowych lub 72 miesięcy kalendarzowych, jeżeli wnioskodawca sprawuje opiekę nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności. Ponadto zgodnie z art. 59 ust. 1 tej ustawy osoba wychowująca troje lub więcej dzieci otrzymująca do dnia wejścia w życie ustawy podwyższony zasiłek wychowawczy nabywa prawo do dodatku, o którym mowa w art. 10, na dziecko, na które korzystała z urlopu wychowawczego do dnia wejścia w życie ustawy, w wysokości 505,80 zł, jeżeli spełni warunki określone w dotychczasowych przepisach. Organy orzekające w niniejszej sprawie ustaliły stronie prawo do przedmiotowego dodatku na okres 24 miesięcy kalendarzowych, uwzględniając wniosek z dnia 1 sierpnia 2005r., przy którym nie zostało złożone orzeczenie o niepełnosprawności dziecka. Niewątpliwie zatem w dacie składania tego wniosku w odniesieniu do skarżącej prawidłowo został zastosowany przepis art. 10 w/w ustawy i ustalone prawo do dodatku na 24 miesiące. Jednakże jak wynika z akt sprawy, w dniu 24 listopada 2005r. strona złożyła w organie orzeczenie o niepełnosprawności syna M. K.. Organ, po zapoznaniu się z tym dokumentem, co prawda po upływie kilku miesięcy, ale przyznał stronie prawo do dodatku lecz w obniżonej wysokości - 400 zł. Stwierdził bowiem, iż strona wykorzystała okres 24 miesięcy na jakie miała ustalone prawo do dodatku, zatem obecnie orzeka na nowych zasadach, a na podstawie art. 59 ustawy mógłby orzekać wyłącznie w sytuacji, gdyby strona złożyła wniosek przed upływem owych 24 miesięcy. Z powołanego przepisu art. 10 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika jedynie, iż w zależności od tego, czy wnioskodawca posiada ważne orzeczenie o niepełnosprawności dziecka, czy takiego dokumentu nie posiada, różny jest okres na jaki prawo jest ustalane. Strona pierwotny wniosek złożyła w dniu 1 sierpnia 2005r. i na jego podstawie organ przyznał skarżącej prawo do dodatku w podwyższonej kwocie, lecz z uwagi na brak orzeczenia o niepełnosprawności na okres krótszy tj. 24 miesiące. Z kolei zaskarżoną decyzją ustalił prawo do dodatku już w pomniejszonej wysokości stwierdziwszy, iż w przypadku skarżącej nie znajduje zastosowania przepis art. 59 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Analizując powołane wyżej przepisy należy wywieść, iż warunkiem koniecznym otrzymania dotychczasowej, wyższej kwoty dodatku jest m.in. spełnianie dotychczasowych przepisów i pobyt na urlopie wychowawczym do dnia wejścia w życie ustawy o świadczeniach rodzinnych. Strona skarżąca przebywała na urlopie wychowawczym i otrzymywała większy dodatek w dniu 1 maja 2004r. tj. w dniu wejścia w życie ustawy. Natomiast organ zakwestionował, iż strona spełnia warunki określone w dotychczasowych przepisach, co jest nieuzasadnione w świetle rozstrzygnięcia decyzji z dnia [...], którym ustalił stronie dodatek w powiększonej kwocie, zatem przyznał, iż spełnia przepisy dotychczasowe. Obecnie argumentuje, iż strona wykorzystała przyznany jej dodatek na okres 24 miesięcy i złożenie orzeczenia o niepełnosprawności powoduje przeprowadzenie nowego postępowania na nowych zasadach i przyznanie dodatku w nowej kwocie. Należy zauważyć, iż orzeczenie o niepełnosprawności strona złożyła w dniu 24 listopada 2005r., niewątpliwie przed upływem 24 miesięcznego okresu, zatem wówczas jak i obecnie organ powinien ustalić wyższą kwotę dodatku. Istotne jest również, iż zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych posiadanie orzeczenia o niepełnosprawności przedłuża okres pobierania dodatku, zatem skoro strona spełniała przesłanki przyznania tego świadczenia to późniejsze złożenie takiego orzeczenia winno spowodować przedłużenie okresu pobierania dodatku do 72 miesięcy, gdyż pozostałe przesłanki były niewątpliwie spełnione. Bezsprzecznie do dnia wejścia w życie ustawy o świadczeniach rodzinnych tj. do dnia 1 maja 2004r. po stronie skarżącej istniały wszystkie przesłanki ustalenia podwyższonej kwoty dodatku i stan ten nie uległ zmianie w późniejszym czasie. Jedyną nową okolicznością było złożenie orzeczenia o niepełnosprawności. Przedstawienie więc organowi tego dokumentu powinno spowodować wydanie decyzji orzekającej o ustaleniu wyższej kwoty dodatku na kolejny okres zasiłkowy, gdyż dodatek ten przyznaje się na okresy zasiłkowe zgodnie z art. 24 ust. 1 w/w ustawy, do pełnego okresu 72 miesięcy. Pobierając do 1 maja 2004r. zasiłek wychowawczy w podwyższonej kwocie strona nabyła prawo do dodatku, z art. 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w wysokości 505,80 zł, gdyż spełniała warunki określone w przepisach dotychczasowych. Zaskarżone decyzje zostały uchylone również w części dotyczącej dodatku z tytułu wychowywania w rodzinie wielodzietnej, a to z uwagi na błąd rozstrzygnięcia w tym zakresie, który nie został przez organ sprostowany z urzędu, a który może budzić wątpliwości adresata decyzji. Organ orzekł bowiem o przyznaniu tego dodatku na okres od 01.11.2006r. do 31.08.2006r. Porównanie podanego okresu, chociażby z okresem na jaki przyznany został dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego M. K. tj. na okres od 01.11.2005r. do 31.08.2006r., wskazuje, iż wystąpiła oczywista omyłka pisarska, która powinna zostać sprostowana na podstawie art. 113 Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ I instancji nie wydał postanowienia o sprostowaniu tej omyłki, również organ odwoławczy nie zweryfikował rozstrzygnięcia w tym zakresie. Wydanie takiego postanowienia w trybie art. 113 Kpa byłoby o tyle istotne, że zaskarżona decyzja Prezydenta Miasta Ł. ma bardzo rozbudowaną komparycję. Wielopunktowe rozstrzygnięcie może być dla strony niejasne, tym bardziej rozstrzygnięcie zawierające takie omyłki. Wyjaśnienie tej wątpliwości, co do treści jest konieczne, gdyż powoduje ona powstanie zawiłości utrudniających zrozumienie sensu rozstrzygnięcia. I w tym zakresie Sąd dopatrzył się również uchybień przepisom proceduralnym, w szczególności przepisom art. 11 i art. 107 §3 Kpa. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, w zakresie uchylonym przez Sąd, organ winien dokładnie wyjaśnić wszystkie elementy stanu faktycznego i rozważyć ich ocenę w świetle przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wywiedzione stanowisko uzasadnić zgodnie z treścią art. 107 § 3 kpa, przy uwzględnieniu wszystkich powyższych uwag. Mając to na względzie, Sąd zgodnie z przepisami art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c oraz art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.