II SA/Łd 351/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek, Sędziowie NSA Teresa Rutkowska, WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), Protokolant referent Adrian Król, po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2004 r. na rozprawie przy udziale sprawy ze skargi P. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] nr [...]. Decyzją nr [...] z dnia [...] Starosta Powiatu [...] na podstawie art.6 pkt 6 lit.b, art.23, art.24 ust.4, art. 37j ust.1a ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U z 2001 r., Nr 6, poz.56 z późn. zm./ i art.104 kpa odmówił P. D. prawa do zasiłku przedemerytalnego od dnia 28 marca 2001 roku. W uzasadnieniu stwierdzono, że P. D. w dniu 2 stycznia 2001 r. został zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w statusie osoby bezrobotnej z prawem do zasiłku z Funduszu Pracy od 10 stycznia 2001 r. do 9 stycznia 2002 roku w wysokości 120 % tzw. zasiłku podstawowego. W dniu rejestracji legitymował się okresem uprawniającym do zasiłku w wymiarze 33 lata 2 miesiące i 15 dni, bez pracy w warunkach szczególnych. W dniu 28 marca 2001 r. P. D. wniósł o przyznanie stałego zasiłku przedemerytalnego, gdyż legitymuje się stażem pracy w wymiarze 33 lat i 4 miesiące, w tym w warunkach szczególnych /szkodliwych/ 22 lata i 10 miesięcy. We wniosku podniósł, że nie posiada stosownych zapisów o pracy w warunkach szkodliwych w świadectwie pracy wydanym przez PBO Zakład Produkcji Elementów Budowlanych A w P. W ocenie Starosty nie było podstaw do przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego, ze względu na brak udokumentowanego okresu pracy co najmniej 15 lat w warunkach szczególnych. Tym samym nie zostały spełnione przesłanki, o których mowa w art.37j ust.1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Odwołanie od decyzji złożył P.D. podnosząc, że jest ona nieprawidłowa. Nie został mu bowiem zaliczony jako praca w szczególnych warunkach okres pracy w PBO - Zakładzie Produkcji Elementów Budowlanych A od dnia 7 lipca 1979 r. do 31 grudnia 1993 r. Zdaniem odwołującego się bezspornym dowodem potwierdzającym pracę w warunkach szkodliwych są zeznania świadków, których organ nie uwzględnił. P.D. oświadczył, że gdy został zwolniony z pracy w 1993 r. nie istniał obowiązek wydawania świadectw wykonywania prac w szczególnych warunkach. Wyjaśnił ponadto, że sąd nie rozpoznał jego wniosku o uznanie pracy w PBO A w P. jako pracy w warunkach szczególnych ze względu na brak legitymacji po stronie Archiwum Zakładowego w P. Decyzją nr [...] z dnia [...] Wojewoda [...] na podstawie art.11 ust.2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. "o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa /.../ (Dz.U nr 154 z 2001 r., poz.1793) w związku z art.37j ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2001 r./jedn. tekst Dz.U nr 6 z 2001 r., poz. 56 z późn. zm./ oraz art.138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z przepisem art.37j ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2001 r. /Dz.U nr 6 z 2001 r., poz.56/ zasiłek przedemerytalny przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki po uzyskaniu statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, jeżeli posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 25 lat dla kobiet i 30 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Ogólny staż pracy P. D. wynosi 33 lata 2 miesiące i 15 dni, zaś udokumentowany okres zatrudnienia w warunkach szczególnych 9 lat 6 miesięcy i 11 dni. Stosownie do treści art.37j ust.1 lit.a powołanej ustawy okresy wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze są uwzględniane po przedłożeniu odpowiedniej dokumentacji, zgodnie z wymogami określonymi w odrębnych przepisach bądź na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu. P. D. we wniesionym odwołaniu podkreśla, że wykonywana przez niego praca została wymieniona w pkt 25 Działu XIV załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze /Dz. U nr 8 z 1983 r., poz.43 ze zm./. Wyszczególniony pkt 24 Działu XIV jako zatrudnienie w warunkach szczególnych wymienia prace przy bieżącej konserwacji agregatów i urządzeń oraz prace budowlano - montażowe na oddziałach będących w ruchu, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie. Przy czym jak zaznaczył P.D. pkt 15 Działu V załącznika do rozporządzenia jako zatrudnienie w warunkach szczególnych wymienia prace przy produkcji betonu kruszynowego. Wykonywana przez P. D. praca elektroautomatyka, automatyka, elektromontera , elektryka nie stanowiła zdaniem organu odwoławczego zatrudnienia w warunkach szczególnych. Pracy tej nie można uznać za pracę przy konserwacji agregatów i urządzeń. Przepis art.2 § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze /Dz.U Nr 8 z 1983 r., poz.43 ze zm./ stanowi, iż okresy pracy w warunkach szczególnych stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach lub w świadectwie pracy. Inne było brzmienie powyższego przepisu w roku 1993, kiedy P.D. został zwolniony z przedsiębiorstwa A, ale również wtedy z jego treści wyraźnie wynikało, że to na zakładzie pracy ciąży obowiązek potwierdzenia zatrudnienia w warunkach szczególnych /Dz.U nr 8 z 1983 r., poz.43 z późn. zm./. Inni pracownicy zwolnieni z PBO A w 1993 r. Z. i S. otrzymali świadectwa pracy w warunkach szczególnych. Nie można więc twierdzić, iż zakład pracy nie wydawał świadectw pracy w szczególnych warunkach. Udokumentowany staż pracy w warunkach szczególnych wynosi w przypadku P.D. 9 lat 6 miesięcy i 11 dni. Nie istnieją zatem podstawy do przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego na podstawie przepisów art.37j ust.1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Na decyzję Wojewody, w dniu 12 marca 2002 r., skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył P. D., wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi stwierdził, że zostały naruszone przepisy art.9, 8, 75, 77 § 1 i 79 § 2, 80, 86, 89-96 kpa. Zdaniem skarżącego organy dopuściły jako dowód "suche" dokumenty i angaże, umowę o pracę i zaświadczenia kwalifikacyjne, które tylko potwierdzają, że skarżący był zatrudniony w ZPEB A, ale nie mówią o tym, na którym wydziale był zatrudniony i jaki był charakter jego pracy. Dopiero połączenie tych dokumentów z zeznaniami świadków może być bezspornym dowodem, że skarżący pracował na wydziale produkującym beton kruszynowy. Prace, jakie wykonywał są wymienione w rozporządzeniu Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. /Dz.U nr 8 z 1983 r., poz.43 z późn. zm./ i załączniku nr 1 do zarządzenia Nr 9 Ministra Budownictwa i Materiałów Budowlanych z 1 sierpnia 1983 r. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Skarga jest zasadna. Przede wszystkim wyjaśnić należy, iż zgodnie z art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U Nr 153, poz.1271/ - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W myśl art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U Nr 153, poz.1259/ sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Decyzja stosownie do art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U Nr 153, poz.1270/ podlega uchyleniu, jeżeli sąd stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć wpływ na wynik postępowania. W rozpoznawanej przez sąd sprawie doszło do naruszenia przez organy administracyjne przepisów postępowania administracyjnego i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U nr 6 z 2001 r., poz.56 z późn. zm./. Zgodnie z treścią art.37j ust.1 wymienionej ustawy zasiłek przedemerytalny przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, jeżeli posiada okres uprawiający do zasiłku wynoszący 25 lat dla kobiet i 30 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. W myśl art.37j ust.1a powołanej ustawy w brzmieniu obowiązującym w okresie od 12 września 2001 r. do dnia grudnia 312001 r. okresy wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, o których mowa w ust.1 są uwzględnione po przedłożeniu odpowiedniej dokumentacji, zgodnie z wymogami określonymi w odrębnych przepisach bądź na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu. Z wymienionego przepisu wynika, iż okresy pracy w szczególnych warunkach mogą zostać udowodnione jednym z dwóch dokumentów, a mianowicie dokumentacją określoną w odrębnych przepisach bądź też prawomocnym orzeczeniem sądu. Nie mogą natomiast zostać przez organ przyjęte za dowód w sprawie zeznania świadków, jak błędnie podnosi w skardze P. D. Odrębnymi przepisami, o których mowa w art.37j ust.1a ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. są przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze /Dz.U. Nr 8, poz.43 z późn. zm./. W myśl § 2 ust.2 wymienionego rozporządzenia okresy pracy w szczególnych warunkach stwierdza zakład pracy w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Z zebranego materiału dowodowego wynika, iż skarżący posiada ponad 30 lat stażu pracy. P. D. udowodnił także 9 lat 6 miesięcy i 11 dni pracy w szczególnych warunkach. Sporna pozostaje kwestia zaliczenia skarżącemu jako pracy w szczególnych warunkach okresu zatrudnienia w PBO Zakładzie Produkcji Elementów Budowlanych A w P. od dnia 7 lipca 1979 r. do 31 grudnia 1993 r. Na tę okoliczność skarżący nie jest w stanie przedstawić zaświadczenia wystawionego przez PBO Zakład Produkcji Elementów Budowlanych A. Organy administracji obu instancji nie pouczyły jednak P. D. o możliwości wystąpienia do sądu pracy z powództwem o ustalenie, iż wykonywał on pracę w szczególnych warunkach w czasie zatrudnienia w A. Obowiązek wyczerpującego informowania strony o okolicznościach prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie praw będących przedmiotem postępowania administracyjnego wynika z treści przepisów art.9 kpa. W oparciu o ten przepis organy administracji winny pouczyć skarżącego o możliwości wystąpienia z powództwem do sądu pracy, ale tego nie uczyniły co stanowi naruszenie art.9 kpa. Organy administracji nie tylko powinny poinformować P.D. o możliwości wystąpienia z powództwem o ustalenie wykonywania pracy w szczególnych warunkach, ale także powinny rozważyć, czy ustalenie pracy w takich warunkach nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art.97 § 1 pkt 4 kpa. Okoliczność, czy skarżący świadczył pracę w szczególnych warunkach w A ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy o zasiłek przedemerytalny. O tym zaś, czy była to praca w szczególnych warunkach przesądziłby sąd pracy w prawomocnym orzeczeniu. Organy administracji winny zatem rozważyć możliwość zawieszenia postępowania na podstawie art.97 § 1 pkt 4 kpa i ewentualnie wezwać skarżącego do wystąpienia z powództwem do sądu pracy w określonym terminie w oparciu o art.100 § 1 kpa. P. D. w odwołaniu od decyzji organu I instancji wyjaśnił, że ubiegał się w drodze sądowej o uznanie jego pracy w PBO A w P. jako pracy w szczególnych warunkach. Pozwał jednak niewłaściwy podmiot /Archiwum Zakładowe/ i z tej przyczyny jego powództwo zostało oddalone. Obowiązkiem organów administracyjnych było pouczenie P.D. o możliwości wystąpienia z powództwem do sądu pracy przeciwko podmiotowi biernie legitymowanemu do udziału w sprawie. Organy administracji publicznej obu instancji naruszyły zatem przepisy postępowania administracyjnego, a mianowicie art.9, 97 § 1 pkt 4 i 100 § 1 kpa i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając to na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.145 § 1 pkt 1c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...]. Sąd w wyroku nie określił, w jakim stopniu zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane. Decyzje te dotyczyły odmowy przyznania zasiłku i nie posiadały przymiotu wykonalności. Orzeczenie o wstrzymaniu ich wykonania jest zatem bezprzedmiotowe.