II SA/Łd 351/06
WyrokWSA w Łodzi2006-10-25
Skład orzekający: Grzegorz Szkudlarek, Ewa Markiewicz, Joanna Sekunda-Lenczewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego może wydać nakaz rozbiórki samowolnie wykonanej nadbudowy budynku mieszkalnego bez uprzedniego zbadania możliwości jej legalizacji zgodnie z przepisami Prawa budowlanego?Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego nie może wydać nakazu rozbiórki samowolnie wykonanej nadbudowy budynku mieszkalnego bez uprzedniego zbadania, czy istnieją przesłanki do jej legalizacji zgodnie z art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego. Procedura legalizacyjna musi być poprzedzona oceną zgodności obiektu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz przepisami techniczno-budowlanymi. Brak takiego zbadania stanowi wadę postępowania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej rozbiórkę nadbudowy budynku mieszkalnego wykonanej przez M. i M. R. bez wymaganego pozwolenia na budowę. Organy nadzoru budowlanego kolejno wydawały decyzje nakazujące rozbiórkę lub wstrzymujące roboty i wzywające do legalizacji, jednak skarżący zarzucali naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak możliwości skorzystania z procedury legalizacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną z uwagi na wady postępowania.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. i postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O., stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku, i zasądził zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek, Sędziowie Sędzia NSA Ewa Markiewicz, Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.), Protokolant referent stażysta Nina Krzemieniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2006 r. sprawy ze skargi M. R. i M. R. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] nr [...] znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki budowli 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [...], Nr [...] oraz postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [...], Nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. na rzecz M. R. i M. R. solidarnie kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. decyzją z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r. nr 207, poz. 2016 ze zm.) i art. 104 kpa nakazał M. i M. R. wykonanie rozbiórki nadbudowy budynku mieszkalnego usytuowanego w miejscowości D. przy ul. A 19 tj., ściany tylnej od strony sąsiada o wysokości 12 warstw pustaków gazobetonowych o wysokości 24 cm i ściany od strony podwórka wymurowanej na wysokość 5 warstw pustaków gazobetonowych (do wysokości stropu).
W toku postępowania wyjaśniającego ustalono, iż organ I instancji na skutek zawiadomienia Z. i T. W. w dniu 17 sierpnia 2001 r. przeprowadził oględziny nieruchomości M. i M. R.. W ich wyniku stwierdzono wykonanie stropu żelbetowego na istniejących murach budynku mieszkalnego oraz ścianki kolankowej nad stropem z 5 warstw pustaków gazobetonowych od strony sąsiada i podwórka. Inwestorzy okazali dokonane w Urzędzie Gminy i Miasta w D. zgłoszenie wykonania remontu obiektu z pisemną zgodą organu na wykonanie robót oraz oświadczyli, że z chwilą przystąpienia do prac budowlanych okazało się, iż należy wymienić drewniany strop i spróchniałą konstrukcję dachu. Z. W. oświadczyła, że ściana budynku od strony jej posesji jest wyższa o około 60 cm od ściany pierwotnej oraz nie wyraziła zgody na wykonanie dachu dwuspadowego na spornym budynku. Z kolei inwestorzy oświadczyli, że pierwotna ściana od strony sąsiadów wynosiła 2,7 m (od stropu), a obecnie - 3,6 m.
W tej sytuacji, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. postanowieniem z dnia [...] Nr [...] wstrzymał roboty budowlane przy remoncie budynku mieszkalnego przy ul. A w D., a następnie decyzją z dnia [...] nr [...] nakazał inwestorom wykonanie dokumentacji remontowanego budynku mieszkalnego z doprowadzeniem robót do stanu zgodnego z prawem do dnia 30 listopada 2001 r. Z uwagi na to, że zakreślony termin upłynął bezskutecznie, organ I instancji w dniu 18 marca 2002 r. wystosował do małżonków R. upomnienie wzywając do wykonania w terminie 7 dni nałożonego obowiązku pod groźbą wszczęcia postępowania egzekucyjnego.
Po złożeniu przez M. R. dokumentacji projektowej remontowanego budynku mieszkalnego wraz z wnioskiem o udzielenie pozwolenia na wznowienie robót budowlanych, organ I instancji decyzją z dnia [...] nr [...] w trybie art. 51 ust. 1a Prawa budowlanego udzielił inwestorom pozwolenia na wznowienie robót budowlanych przy remoncie omawianego budynku.
Od decyzji tej odwołali się Z. i T. W. podnosząc, iż M. i M. R. rozbudowują budynek przy ul. A, a nie remontują go. Ściana ograniczy dopływ światła dziennego do pomieszczeń mieszkalnych znajdujących się w ich budynku, usytuowanym w odległości 2,15 m od remontowanego obiektu.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. decyzją z dnia [...] nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji z dnia [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu organowi, zwracając uwagę na istotne braki materiału dowodowego.
W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. decyzją z dnia [...] nr [...] udzielił M. i M. małż. R. pozwolenia na wznowienie robót budowlanych przy remoncie budynku mieszkalnego.
Z. i T. W. odwołali się od tej decyzji, podnosząc, że nie wyrażają zgody na podwyższenie ściany budynku sąsiadów, której długość wynosi 15,5 m, ponieważ ograniczy ona dopływ światła dziennego do pomieszczeń znajdujących się w ich budynku mieszkalnym.
W tym stanie rzeczy, organ II instancji decyzją z dnia [...] nr [...] uchylił rozstrzygnięcie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, z uwagi na naruszenie w toku postępowania wyjaśniającego przepisów prawa procesowego i materialnego.
Mając powyższe na względzie, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. decyzją z dnia [...] nr [...] nakazał inwestorom rozbiórkę konstrukcji dachu oraz ścian do wysokości 1,3 m od poziomu stropu.
Na skutek odwołania M. i M. małżonków R., [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. decyzją z dnia [...] nr [...] uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji z dnia [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Po sprawdzeniu stanu prac budowlanych, organ I instancji postanowieniem z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego wstrzymał roboty budowlane przy nadbudowie budynku mieszkalnego w D. przy ul. A 19 i nałożył na małżonków R. obowiązek przedstawienia w terminie do 30 stycznia 2004 r. projektu budowlanego, zaświadczenia właściwego organu w sprawach ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu o zgodności obiektu z przepisami oraz oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością.
W dniach 29 stycznia 2004 r. i 23 lutego 2004 r. M. R. przedłożył stosowną dokumentację, zaś organ I instancji decyzją z dnia [...] nr [...] zatwierdził projekt i udzielił pozwolenia na wznowienie robót budowlanych.
Po rozpatrzeniu odwołania Z. i T. W., organ II instancji, decyzją z dnia [...] nr [...] uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Postanowieniem z dnia [...] nr [...] organ I instancji wstrzymał roboty budowlane przy nadbudowie przedmiotowego budynku mieszkalnego i zobowiązał M. i M. R. w terminie do 30 stycznia 2005 r. do przedłożenia stosownych dokumentów w celu zalegalizowania nadbudowy.
Z uwagi na niewykonanie nałożonych obowiązków, decyzją z dnia [...] nr [...] organ I instancji nakazał doprowadzić obiekt do stanu zgodnego z prawem, a więc obniżyć ściankę kolankową z pustaka gazobetonowego o 5 warstw na obwodzie budynku mieszkalnego.
W wyniku złożenia od powyższego rozstrzygnięcia odwołań przez małżonków R. oraz Z. i T. W., [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. decyzją z dnia [...] nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] oraz poprzedzające ją postanowienie z dnia [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
W następstwie przeprowadzonej w dniu 2 września 2005 r. wizji lokalnej na nieruchomości inwestorów, organ I instancji postanowieniem z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.) wstrzymał M. i M. małżonkom R. prowadzenie robót budowlanych przy nadbudowie budynku mieszkalnego na działce przy ul. A 19 w D. i zobowiązał do przedłożenia w terminie do dnia 30 listopada 2005 r. zaświadczenia organu właściwego w sprawach ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, o zgodności obiektu z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, 4 egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami i uzgodnieniami oraz oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Nałożone powyższym postanowieniem obowiązki nie zostały wykonane, co stanowiło podstawę do wydania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. wspomnianej wyżej decyzji z dnia [...] nr [...].
W odwołaniu od decyzji M. i M. R. podnieśli, że organ I instancji powinien określić termin wykonania rozbiórki. Odwołujący wskazali, że po otrzymaniu postanowienia nr [...], które zgodnie z art. 50 ust. 4 Prawa budowlanego utraciło już moc, wystąpili do Urzędu Gminy i Miasta w D. o przyspieszenie wydania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. W dniu 30 listopada 2005 r. przesłali do organu I instancji oświadczenie M. R. o prawie do dysponowania terenem wraz z pismem Urzędu Gminy o braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz wypis i wyrys z wcześniej obowiązującego planu. Inwestorzy zarzucili również, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. nie sprecyzował obowiązku dotyczącego złożenia projektu budowlanego, w sytuacji, gdy posiadali już dokumentację zatwierdzoną przez ten organ.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. decyzją z dnia [...] nr [...] znak [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Oceniając zasadność wydanego przez organ I instancji rozstrzygnięcia, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. stwierdził, że jest ono zgodne z prawem, aczkolwiek z przyczyn innych niż podane w jego uzasadnieniu.
Z przeprowadzonej w dniu 2 września 2005 r. wizji lokalnej wynika, że w 2001 r. małżonkowie R. dokonali samowolnej nadbudowy budynku mieszkalnego usytuowanego w D. przy ul. A 19. Od strony działki Z. i T. W. wybudowali ścianę jednowarstwową z pustaków gazobetonowych o grubości 24 cm na wysokość 12 warstw, a od strony własnej działki na wysokość 5 warstw pustaków. Obecni w czasie wizji lokalnej Z. i T. W. oświadczyli, że najpierw wykonano 5 warstw pustaków, a następnie dobudowano jeszcze 7 kolejnych warstw.
Skoro zatem bezsporny jest fakt samowoli budowlanej to, w ustalonym stanie faktycznym winna zostać zastosowana procedura przewidziana w art. 48 Prawa budowlanego. Z przepisu tego wynika, że orzeczenie nakazu rozbiórki jest możliwe dopiero po wykluczeniu możliwości legalizacji zrealizowanej budowy.
Pierwszoplanową czynnością organu prowadzącego postępowanie wyjaśniające powinno być więc ustalenie, czy wykonana przez małżonków R. nadbudowa budynku mieszkalnego jest zgodna z przesłankami wymienionymi w ust. 2 art. 48. Dopiero po stwierdzeniu, że istnieją przesłanki do wdrożenia postępowania legalizacyjnego, organ mógł nałożyć na inwestora obowiązek przedłożenia określonych dokumentów (ust. 3).
Tymczasem z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że organ I instancji zaniechał ustalenia omówionych wyżej przesłanek, co stanowi o wadliwości prowadzonego postępowania. Zdaniem organu odwoławczego, z uwagi na to, że Gmina D. nie posiada obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, a inwestorzy w dniu wszczęcia postępowania nie dysponowali ostateczną decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, zbędne było wydanie w dniu [...] postanowienia nr [...]. Istotnym jest również fakt, że w obrocie prawnym nadal pozostaje wydane na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. nr [...] z dnia [...] wstrzymujące roboty budowlane przy nadbudowie i zobowiązujące do przedłożenia określonych dokumentów, a to powoduje, że kolejne postanowienie wydane na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 jest sprzeczne z prawem. Niedopuszczalne jest bowiem wydanie w sprawie dwóch aktów administracyjnych w oparciu o tą samą podstawę prawną. Niezależnie jednak od wskazanych wyżej uchybień, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. stwierdził, iż nakaz rozbiórki samowolnie wykonanej nadbudowy jest w pełni uzasadniony, zaś przepis art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego nie daje organom nadzoru budowlanego delegacji do ustalenia terminu rozbiórki.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, M. i M. R. zarzucili naruszenie art. 7 i 77 kpa, art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego poprzez orzeczenie nakazu rozbiórki w sytuacji, kiedy stan faktyczny sprawy nie został dostatecznie wyjaśniony. Ich zdaniem, naruszony również został art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego, poprzez uniemożliwienie skarżącym skorzystania z procedury legalizacyjnej w sytuacji, gdy wykonana nadbudowa nie narusza norm techniczno-budowlanych ani przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym i nie stanowi zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi i mienia. Stwierdzone zaś przez organ odwoławczy wady postępowania pierwszoinstancyjnego, winny prowadzić do uchylenia decyzji nakazującej rozbiórkę, bądź stwierdzenia jej nieważności.
Odpowiadając na skargę, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Sąd administracyjny bada zatem legalność zaskarżonej decyzji administracyjnej, oceniając, czy decyzja ta nie narusza przepisów prawa materialnego, jak i procesowego, obowiązujących w dacie jej wydania.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja nakazująca M. i M. małżonkom R. w trybie art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r. nr 207, poz. 2016 ze zm.) rozbiórkę nadbudowy budynku mieszkalnego usytuowanego w miejscowości D. przy ul. A 19.
W sprawie niesporne jest, że skarżący w 2001 r. bez wcześniejszego uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę dokonali nadbudowy istniejącego na ich nieruchomości budynku mieszkalnego w ten sposób, że od strony działki sąsiadów Z. i T. W. wybudowali ścianę jednowarstwową z pustaków gazobetonowych o grubości 24 cm na wysokość 12 warstw, a od strony własnej działki na wysokość 5 warstw pustaków gazobetonowych.
Zgodnie z treścią art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę nakazuje w drodze decyzji właściwy organ nadzoru budowlanego, z zastrzeżeniem ust. 2.
Nakaz rozbiórki obiektu może być więc orzeczony dopiero wówczas, gdy okaże się, że nie ma prawnych możliwości jego legalizacji. Oczywistym jest jednak, że legalizacja samowoli budowlanej nie jest obowiązkiem inwestora, lecz jego uprawnieniem.
Zanim jednak organ nadzoru budowlanego rozpocznie procedurę legalizacyjną winien przede wszystkim ocenić czy obiekt budowlany lub jego część, będący w budowie lub wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę: jest zgodny z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ustaleniami ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, oraz czy nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem (art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego).
Pozytywne ustalenia w tym zakresie mogą dopiero stanowić podstawę do wydania postanowienia o wstrzymaniu prowadzonych robót budowlanych. W postanowieniu organ zobligowany jest ustalić wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy i nałożyć na inwestora obowiązek przedłożenia w wyznaczonym przez siebie terminie stosownych dokumentów, o których mowa w ust. 3 art. 48.
Dokumentami tymi są mianowicie zaświadczenie wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostateczna, w dniu wszczęcia postępowania, decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego (pkt 1); cztery egzemplarze projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczeniem o przynależności projektanta do właściwej izby samorządu zawodowego; oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz inne dokumenty określone w ustawie (pkt 2). Przedłożenie w zakreślonym terminie wymaganych dokumentów traktowane jest jako wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego oraz pozwolenie na wznowienie robót budowlanych (ust. 5) i umożliwia kontynuowanie procedury legalizacyjnej stosownie do postanowień art. 49 Prawa budowlanego. Z kolei, niezłożenie w wyznaczonym terminie omawianej dokumentacji stanowi podstawę do orzeczenia nakazu rozbiórki zgodnie z art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego (ust. 4).
Analizując w świetle powyższych przepisów zgromadzony materiał dowodowy, skład orzekający doszedł do przekonania, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. wydając w dniu 2 września 2005 r. postanowienie na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego rozpoczął procedurę legalizacyjną bez wcześniejszego ustalenia, czy w rozpoznawanej sprawie zachodzą przesłanki przewidziane w ust. 2 art. 48. Uchylił się więc od zbadania, czy nadbudowany przez małżonków R. budynek mieszkalny jest zgodny z porządkiem planistycznym na danym obszarze, a zwłaszcza z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz czy wykonana nadbudowa nie narusza w szczególności przepisów techniczno – budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem. Organ I instancji nie zauważył przy tym, iż już raz wydał postanowienie (nr [...] z dnia [...]) inicjujące w rozpoznawanej sprawie legalizację samowoli budowlanej, którym wstrzymał roboty budowlane i zobowiązał inwestorów do przedłożenia stosownych dokumentów. Być może w trakcie tego jakże długiego postępowania administracyjnego, kiedy to organ I instancji wydawał kolejne decyzje, które następnie organ odwoławczy uchylał, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. nie dostrzegł, że rozstrzygnięcie z dnia [...] nadal funkcjonuje w obrocie prawnym i nie zostało wyeliminowane przez organ II instancji.
Godzi się wreszcie podnieść, że orzekając nakaz rozbiórki nadbudowanej części budynku mieszkalnego zarówno organ I jak i II instancji, nie rozważyły kwestii wykonania tej decyzji z punktu widzenia warunków technicznych, a więc możliwości dokonania rozbiórki bez zagrożenia bezpieczeństwa pozostałej części budynku mieszkalnego, wykonanej zgodnie z prawem. Wydaje się, że organ orzekając nakaz rozbiórki, części bądź całości obiektu budowlanego, winien pamiętać, iż wykonanie tego obowiązku rodzi przecież trudne do odwrócenia skutki, mogące wyrządzić znaczne szkody w przypadku ewentualnego późniejszego stwierdzenia wadliwości decyzji nakazującej rozbiórkę ( por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 czerwca 2004 r. IV SA 35/03, Lex nr 158971; wyrok NSA z dnia 12 grudnia 1996 r. II SA 236/96, OSP 1997/11/202).
Tego rodzaju ustalenia, mimo, iż są według Sądu, niezbędne by możliwe było orzeczenie nakazu rozbiórki, nie zostały jednak poczynione w omawianym postępowaniu. Wady w tym zakresie świadczą natomiast o naruszeniu dyspozycji art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego.
Oprócz stwierdzonych wyżej błędów, mających miejsce przy stosowaniu przepisów prawa materialnego, Sąd dopatrzył się również licznych uchybień proceduralnych.
Mianowicie, w toku postępowania wyjaśniającego, które jak wynika ze zgromadzonej dokumentacji toczy się już od ponad 5 lat, organy I jak i II instancji nie pouczyły stron tego postępowania o prawie zapoznania się z aktami i możliwości wypowiedzenie się co do przeprowadzonych dowodów, tak jak stanowi o tym art. 81 kpa. Brak w aktach sprawy końcowego oświadczenia strony oraz dowodu, że organ prowadzący postępowanie pouczył stronę o przysługującym jej prawie świadczy o naruszeniu fundamentalnej zasady postępowania administracyjnego, jaką jest zasada czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 kpa).
Uniemożliwienie stronom czynnego udziału we wszystkich etapach postępowania administracyjnego jest kwalifikowaną wadą procesową, która może stanowić ewentualną podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego w trybie art. 145 § 1 pkt 4 kpa.
Prezentowane w tej kwestii stanowisko składu orzekającego zostało już ugruntowane zarówno w piśmiennictwie przedmiotu (por. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Tom II, G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Zakamycze 2005, s. 308; Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, R. Kędziora, C.H. Beck, W-wa 2005, s. 380; Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, M. Jaśkowska, A. Wróbel, Zakamycze 2000, s. 808 ), jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2002 r., sygn. akt V SA 1227/01, Lex nr 109326; wyrok NSA z dnia 26 stycznia 1999 r. sygn. akt III SA 979/98, Lex nr 39458, wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 września 2004 r. I SA 149/2003, Lex nr 156896).
Dodać jeszcze trzeba, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. wydając decyzję nakazującą rozbiórkę zignorował fakt zwrócenia się przez skarżących pismem z dnia 29 listopada 2005 r. (nadanym w placówce pocztowej w dniu 30 listopada 2005 r.) z prośbą o odroczenie terminu określonego postanowieniem z dnia [...]. Co więcej, według organu I instancji skarżący uchybili terminowi do złożenia wniosku o przedłużenie omawianego terminu, skoro ich pismo wpłynęło do organu dopiero w dniu 2 grudnia 2005 r. (por. pismo z dnia [...] adresowane do [...]WINB w Ł.).
Okoliczność ta nie została również zauważona w toku postępowania odwoławczego prowadzonego przed [...] Wojewódzkim Inspektorem Nadzoru Budowlanego w Ł.. Organ odwoławczy, co z całą stanowczością trzeba podkreślić, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie ustosunkował się także do zarzutów skarżących podniesionych w odwołaniu. Przyjął niejako a priori, że skoro na terenie Gminy D. nie ma planu zagospodarowania przestrzennego, a małżonkowie nie dysponują ostateczną na dzień wszczęcia postępowania decyzją o warunkach zabudowy, to zachodzą podstawy do orzeczenia nakazu rozbiórki wykonanej nadbudowy budynku mieszkalnego.
Takie postępowanie organów administracji publicznej, godzi zdaniem Sądu, w zasadę praworządności oraz zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji, (art. 7 i 8 kpa). Świadczy również o naruszeniu art. 107 § 3 kpa.
Podsumowując, skład orzekający w rozpoznawanej sprawie uznał skargę M. i M. małżonków R. za zasadną, albowiem stwierdził, że postępowanie organów nadzoru budowlanego było prowadzone od dłuższego czasu wadliwie. Dlatego też należało, według Sądu, zastosować w sprawie środki przewidziane w art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w celu wyeliminowania oprócz zaskarżonej decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] nr [...] i poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [...] nr [...], wprawdzie nie zaskarżonego ale wydanego na wcześniejszym etapie postępowania wbrew dyspozycji art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego, postanowienia organu I instancji z dnia [...] nr [...].
Organ nadzoru budowlanego prowadząc ponownie postępowanie administracyjne zobowiązany będzie dążyć do wyeliminowania stwierdzonych wyżej uchybień, tak by w rezultacie wydać rozstrzygnięcie odpowiadające wymogom prawa materialnego jak i procesowego.
W tym stanie rzeczy, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit "a", "b" i "c" w związku z art. 135 oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). O zwrocie kosztów postępowania orzeczono w trybie art. 200 ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło