II SA/Łd 351/23

Dnia 23 stycznia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Adamczewski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Asesor WSA Marcin Olejniczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 stycznia 2024 roku sprawy ze skargi E. M. na postanowienie Wojewody Łódzkiego z dnia 7 lutego 2023 roku nr 10/2023 znak: GPB-III.7722.5.2023 JR w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie odmawiające wznowienia postepowania w sprawie pozwolenia na budowę 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz adwokata M. M. prowadzącego Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ulicy [...] lokal [...], kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych obejmującą podatek VAT, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej E. M. z urzędu. II SA/Łd 351/23 Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z 7 lutego 2023 r. (nr 10/2023, znak: GPB-III.7722.5.2023 JR) Wojewoda Łódzki stwierdził – na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a. uchybienie przez E.M. terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Starosty Pabianickiego z 15 grudnia 2022 r. Z akt sprawy wynika, że w związku z podaniem E.M. z 24 listopada 2022 r. (data wpływu do organu) o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Starosty Pabianickiego z 7 września 2021 r. (nr 750/2021) o pozwoleniu na budowę, Starosta Pabianicki wydał postanowienie z 15 grudnia 2022 r. (nr 132/2022) którym odmówił wznowienia postępowania. J.C. - działający w imieniu skarżącej – złożył 6 stycznia 2023 r. zażalenie na powyższe postanowienie. Wspomnianym na wstępie postanowieniem Wojewoda Łódzki stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na ww. postanowienie. Organ II instancji ustalił, że powyższe postanowienie Starosty Pabianickiego z 15 grudnia 2022 r. zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi E.M. 29 grudnia 2022 r. Natomiast zażalenie J.C. zostało wysłane do Starosty Pabianickiego, za pomocą poczty elektronicznej 6 stycznia 2023 r. Powyższe zażalenie kilka dni później, po wydrukowaniu, zostało podpisane w siedzibie organu I instancji przez J.C.. Zatem powołując się na treść art. 141 § 2 k.p.a. Wojewoda stwierdził, iż termin do wniesienia zażalenia na przedmiotowe postanowienie dla E.M. upłynął 5 stycznia 2023 r. Zażalenie na postanowienie organu I instancji zostało zatem wniesione przez stronę skarżącą już po upływie ustawowo przewidzianego terminu, a termin do wniesienia zażalenia nie został przywrócony. E.M. powołując się na art. 58 k.p.a. oraz art. 53 § 1 i art. 54 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi z 2002 r. oraz na podstawie załączonego do skargi oświadczenia J.C. z 17 marca 2023 r. (który tłumaczy to uchybienie jego świadomym działaniem w dobrej wierze i dobrej intencji pokonania dotychczasowego impasu urzędniczego w tej sprawę) złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na omówione powyżej postanowienie Wojewody Łódzkiego. Jednocześnie strona ponowiła argumentację, iż uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy oraz wniosła o przywrócenie tego terminu w myśl art. 56 k.p.a. Wskazała, że Przewodniczący Stowarzyszenia [...] [...] J. C. tłumaczył powody dokonania jego decyzją i nie z winy strony i bez jej wcześniejszej wiedzy 0:01 (dopiero po fakcie się skarżąca dowiedziała o 0.01 sekundzie spóźnienia i uznała ją za zasadną) uchybienie terminu zażalenia. W ocenie strony nierozpatrzenie środka zaskarżenia oraz wniesionego zasadnie i poprawnie wniosku o przywrócenie terminu zaskarżenia i odmowa przywrócenia terminu stanowiłyby rażące naruszenia polskiego i unijnego prawa. Skarżąca podniosła ponadto, że w tej sprawie były zgłaszane Wojewodzie Łódzkiemu wiarygodne dowody, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 1) i 2) w związku z tym oraz w związku z treścią art. 2, 7 i 91 Konstytucji RP oraz art. 304 k.p.k. Skarżąca powołała się także na – w jej ocenie - uznaną w orzecznictwie WSA i NSA zasadę mówiącą, że jeżeli organ II instancji rozpatruje zażalenie na decyzję administracyjną naruszającą prawo i jej nie uchyla, to w takim razie również wydaje decyzję naruszającą prawo. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi postanowień ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Postanowienie podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa będące podstawą wznowienia postępowania lub inne naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) [dalej: ustawa p.p.s.a.] - lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a.). Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Jak stanowi art. 119 pkt 3 ustawy p.p.s.a. sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 ustawy p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest przy tym niezależne od woli stron (por. m.in. wyrok NSA z 11 czerwca 2019 r., II OSK 1867/17). Zgodnie z art. 120 ustawy p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, że nie narusza ono prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie go z obrotu prawnego. Podstawę prawną wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 134 w zw. art. 144 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań w sprawach nieuregulowanych w rozdziale 11 (art. 144 k.p.a.). Zażalenia wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie (art. 141 § 2 k.p.a.). Z przytoczonych regulacji wynika, że jeżeli zażalenie zostanie złożone po upływie ustawowego terminu do jego wniesienia, wówczas na organie odwoławczym ciąży obowiązek wydania, w oparciu o art. 134 k.p.a., postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminowi do dokonania tej czynności. Z akt sprawy wynika, że skarżąca w postępowaniu administracyjnym była reprezentowana przez J.C. (stosowne pełnomocnictwo znajduje się w aktach sprawy). Organ I instancji prawidłowo zatem skierował przesyłkę do pełnomocnika skarżącej. Niekwestionowane jest, że postanowienie organu I instancji doręczono pełnomocnikowi strony 29 grudnia 2022 r. W tych okolicznościach termin do wniesienia zażalenia upłynął 5 stycznia 2023 r. (czwartek). Niemniej jednak pełnomocnik strony zażalenie złożył dopiero 6 stycznia 2023 r. Tej okoliczności ani strona ani jej pełnomocnik nie dość, że nie kwestionują, to nawet określają jako świadomą i celową "dla pokonania dotychczasowego impasu urzędniczego". Wyjaśnienia zatem wymaga, iż argumentacja strony oczywiście nie może odnieść w tym postępowaniu zamierzonego skutku, a to z tego powodu, że treść art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a. wskazuje wyraźnie, że uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia odwołania, lecz ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu. Rozstrzygnięcie to nie jest zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. A zatem każde, nawet nieznaczne przekroczenie terminu stanowi samoistną podstawę do wydania przez organ postanowienia stwierdzającego jego uchybienie. W tej sytuacji w zaskarżonym postanowieniu organ stwierdził jedynie obiektywną i niesporną okoliczność - zażalenie zostało złożone przez skarżącą po terminie. W niniejszej sprawie zaakcentowania również wymaga, iż w zażaleniu strona nie zawarła prośby o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia zażalenia. Taki wniosek złożono dopiero 17 marca 2023 r. równocześnie ze złożeniem niniejszej skargi. Postanowieniem z 23 marca 2023 r. Wojewoda Łódzki odmówił skarżącej przywrócenia terminu do złożenia zażalenia, postanowienie nie zostało zaskarżone do sądu. Wobec argumentów skarżącej o celowym złożeniu zażalenia z uchybieniem ustawowego terminu "celem przełamania impasu urzędniczego" wyjaśnić dodatkowo należy, że uchybienie przez stronę terminu do wniesienia zażalenia od rozstrzygnięcia wydanego w pierwszej instancji, a następnie wydanie przez organ odwoławczy postanowienia opartego na art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a. powoduje, że rozstrzygnięcie wydane przez organ pierwszej instancji staje się ostateczne. W konsekwencji, kontrola postanowienia dokonywana przez sąd administracyjny, w przypadku stwierdzenia braku podstaw do zakwestionowania legalności postanowienia wydanego na mocy art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a. nie może obejmować merytorycznym badaniem rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego. Innymi słowy, skarżąca (i jej pełnomocnik) własnym działaniem doprowadziła do sytuacji, gdy niemożliwa jest już kontrola rozstrzygnięcia organu I instancji. Reasumując, Sąd rozpoznając sprawę nie dopatrzył się naruszeń przepisów, skutkujących tego rodzaju wadliwością zaskarżonego postanowienia, która wymagałaby wyeliminowania go z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 ustawy p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, działając na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę.