II SA/Łd 362/10

Dnia 28 lipca 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Rymaszewska po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2010 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku L. K. – J. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi H. B., E. J., J. C. i L. K. – J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: - odmówić skarżącej L. K. – J. przyznania prawa pomocy. Decyzją z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., po rozpatrzeniu odwołań J. C., H. B., E. J. i L. K. – J. od decyzji Burmistrza W. nr [...] z dnia [...], znak: [...] o ustaleniu warunków zabudowy terenu, umorzyło postępowanie odwoławcze. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wnieśli: J. C., H. B., E. J. i L. K. – J. Skarżący złożyli również wnioski o zwolnienie ich od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Zarządzeniem z dnia 11 czerwca 2010r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi pozostawił wnioski skarżących o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania z uwagi na niezłożenie w zakreślonym terminie wymaganego formularza wniosku. W sprzeciwie od tego zarządzenia L. K. – J. podniosła, że wymagany formularz wniosku złożyła we właściwym terminie. W wyniku rozmowy telefonicznej z pracownikiem sądu ustaliła, że formularz ten został odnaleziony w innych dokumentach znajdujących się w sądzie. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, złożonym na urzędowym formularzu, skarżąca wskazała, iż prowadzi wspólne gospodarstwo z mężem A. J. Posiadają wspólny dom o powierzchni 85 m2. Skarżąca uzyskuje miesięcznych dochód brutto 3.598,26 zł z tytułu emerytury i ½ renty, natomiast jej mąż w wysokości 1.600,00 z tytułu emerytury. Skarżący oświadczyła również, iż nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem ani radcą prawnym. W uzasadnieniu wniosku skarżąca powołała się na społeczny charakter jej działania w niniejszej sprawie, swój wiek i stan zdrowia, a także okoliczność, iż jej mąż jest po udarze. Zarządzeniem z dnia 25 czerwca 2010r. skarżąca została wezwana do udokumentowania wskazanych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wysokości dochodów za ostatnie 3 miesiące, przedłożenia stosownych zaświadczeń o sytuacji rodzinnej i zdrowotnej, rachunków w celu udokumentowania wydatków związanych z leczeniem swoim i męża, dodatkowego oświadczenia o sytuacji zdrowotnej swojej i męża w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na to wezwanie skarżąca wyjaśniła, że jej mąż w 2003r. przebył udar mózgu. W wyniku tego nie wrócił już do pełnej sprawności fizycznej i psychicznej. Nie wyjeżdża do sanatorium. Wymaga ciągłej opieki. Natomiast ona jest po poważnym zabiegu onkologicznym z przepuklinami kręgosłupa i ma trudności z chodzeniem. Oczekiwanie na wyjazd do sanatorium nie wchodzi w rachubę, więc dwa razy w roku musi korzystać z odpłatnej rehabilitacji. Odpłatne również są wizyty lekarskie. Do wniosku skarżąca załączyła zaświadczenia lekarskie z dnia 8 lipca 2010r., wystawione przez lekarza M. P., specjalistę medycyny rodzinnej z Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej A, odcinki przekazów pocztowych z ZUS emerytury na rzecz A. J. za kwiecień, maj i czerwiec 2010r., swoją kartę leczenia szpitalnego w dniach 18 – 25 maja 2009r., potwierdzenia wykonania przelewów świadczeń emerytalno – rentowych na jej rzecz w miesiącach: maj – lipiec 2010r., fakturę VAT nr [...] z dnia 26 maja 2010r. wystawioną w związku z turnusem rehabilitacyjnym w A w K. w dniach od 21 maja do 4 czerwca 2010r., potwierdzenie rezerwacji i wpłaty za pobyt w sanatorium A w B. w dniach od 23 sierpnia do 4 września 2010r., faktury VAT z dnia 23 marca 2010r., nr [...], z dnia 18 maja 2010r., nr [...], z dnia 24 czerwca 2010r., nr [...] dokumentujące zakup leków, preparatów z mikroelementami i witaminami oraz kosmetyków (k. 138 – 153). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Wobec skutecznego złożenia przez skarżącą sprzeciwu, zgodnie z powyższym przepisem zarządzenie z dnia 11 czerwca 2010r. utraciło moc, a wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Należy również wyjaśnić, że zgodnie z art. 199 p.p.s.a. zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie przez strony kosztów związanych z ich udziałem w sprawie. Zwolnienie od kosztów sądowych następuje natomiast w drodze wyjątku i odnosi się wyłącznie do sytuacji, w których strona nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania w całości lub też częściowo. Z tych też względów instytucja przyznania prawa pomocy może mieć zastosowanie tylko względem osób znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, a więc rzeczywiście ubogich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i umożliwiają zaspokojenie tylko podstawowych potrzeb życiowych. Podstawę sformułowanego we wnioskach skarżącej żądania przyznania jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata lub radcy prawnego stanowi art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W myśl tego przepisu przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ustawodawca uzależnił zatem przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym – art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) lub, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy bądź odmowa jego przyznania muszą się więc opierać na kryteriach ustawowych określonych w art. 246 p.p.s.a. Przesłanek przyznania prawa pomocy nie stanowią zatem okoliczności odnoszące się do przedmiotu sprawy, której dotyczy zaskarżone do sądu administracyjnego rozstrzygnięcie, w szczególności zaś społeczny charakter działania osoby wnoszącej skargę czy też zasady współżycia społecznego. Wnioskujący o przyznanie prawa pomocy musi więc przedstawić sądowi stosowną argumentację, która potwierdzałaby jego niezdolność poniesienia jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania. Niewykazanie przez stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. obliguje sąd do odmowy uwzględnienia takiego wniosku. W tym miejscu zwrócić należy uwagę, iż w doktrynie postępowania sądowoadministracyjnego przyjmuje się, że strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz J. P. Tarno. Wydawnictwo Prawnicze. LexisNexis, Warszawa 2004, str. 320). Zgodnie z art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Orzekając o przyznaniu prawa pomocy sąd uprawniony jest do dokonania oceny okoliczności powołanych we wniosku jedynie w oparciu o dane zamieszczone w urzędowym formularzu oraz dodatkowych oświadczeniach i dokumentach przez nią złożonych, w tym uzupełnionych w trybie art. 255 p.p.s.a. Z przedstawionych przez skarżącą we wniosku o przyznanie prawa pomocy danych wynika, że skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem A. J. i posiadają oni dom o powierzchni 85 m2. Chociaż we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca wskazała, iż ich dochód miesięczny brutto stanowią jej świadczenia emerytalno – rentowe w wysokości 3.598,26 zł, oraz emerytura męża w wysokości 1.600,00 zł, to z przedłożonych przez nią w wykonaniu zarządzenia z dnia 25 czerwca 2010r. odcinki przekazów pocztowych z ZUS emerytury na rzecz A. J. za kwiecień, maj i czerwiec 2010r. (k. 140 – 142) wynika, że miesięczny dochód brutto A. J. wynosi 1981,15 zł, a nie 1.600,00 zł, zaś jego miesięczny dochód netto to kwota 1826,95 zł. Skarżąca uzyskuje wprawdzie dochód w wysokości 3.598,26 zł, ale netto, a nie brutto (potwierdzenia wykonania przelewów świadczeń emerytalno – rentowych na jej rzecz w miesiącach: maj – lipiec 2010r. k. 145 – 146). Oznacza to, iż łączny dochód netto rodziny skarżącej wynosi 5.425,21 zł, co z kolei stanowi kwotę 2.712,61 zł netto na osobę. Z przedłożonych przez skarżącą zaświadczeń lekarskich (k. 139 i 143) wynika natomiast, że obecnie jej mąż A. J. leczy się w poradni POZ z powodu chorób przewlekłych i wymaga systematycznego leczenia farmakologicznego. Skarżąca także leczy się w tejże poradni z powodu chorób przewlekłych i wymaga systematycznego leczenia farmakologicznego i rehabilitacyjnego. W dniu 26 maja 2010r. skarżąca poniosła wydatek w wysokości 1.300 zł za pobyt w A w K. na turnusie rehabilitacyjnym (k. 148), zaś w dniu 2 lipca 2010r. zapłaciła tytułem przedpłaty za swój pobyt w sanatorium A w B. kwotę 930.80 zł, która stanowi 40 % kosztów kuracji wynoszących 2.327,00 zł (k. 148 – 150). Z przedłożonej przez skarżącą faktury VAT z dnia 23 marca 2010r., nr [...] wystawionej przez Aptekę A w W. z kolei wynika, iż dokonała ona tam zakupów za kwotę 350,48 zł, z czego kwotę 46 zł wydała na zakup preparatu z mikroelementami i witaminą (Doppelhertrz Aktiv) oraz kosmetyku do mycia twarzy (Physiogel cleanser) – k. 153. Z faktury z dnia 18 maja 2010r., nr [...], wystawionej przez tę aptekę wynika, iż wprawdzie poniosła ona w tym dniu wydatek w wysokości 120,85 zł, w tym kwotę 34,00 zł wydała na zakup emulsji ochronnej przeciw promieniowaniu słonecznemu (Solcerin spf 30) – k. 152. Natomiast z faktury z dnia 24 czerwca 2010r. wynika, iż w Aptece A w W. dokonała zakupów za kwotę 132,32 zł (k. 151). Przedstawione przez skarżącą we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności poparte przedłożonymi przez nią dokumentami nie pozwalają zatem przyjąć, że jej sytuacja majątkowa i osobista uzasadnia jego uwzględnienie. W szczególności zauważyć należy, że dochód w rodzinie skarżącej w przeliczeniu na osobę wynosi 2.712,61 zł netto. Ponadto, z przedstawionych przez skarżącą zaświadczeń lekarskich nie wynikają okoliczności, świadczące o potrzebie specjalistycznego i kosztownego leczenia, którego koszty musieliby ponosić osobiście, a w każdym razie, że są to koszty pochłaniające ich wspólne dochody. Podkreślić należy, iż w zaświadczeniach tych jedynie ogólnie wskazano, iż z powodu chorób przewlekłych leczą się oni w poradni POZ farmakologicznie, zaś sama skarżąca dodatkowo wymaga rehabilitacji. Nie można też uznać, iż wskazane wydatki na zakup leków stanowią koszty nadmiernie obciążające rodzinę skarżącej. Odnosząc się z kolei do okoliczności finansowania przez skarżącą dwóch pobytów w sanatorium w ciągu tego roku w krótkich odstępach czasu łącznie za kwotę 3.627 zł zauważyć należy, iż nie świadczy to o jej złej kondycji finansowej, w szczególności w zestawieniu z osiąganymi przez jej rodzinę miesięcznymi dochodami netto, które – jak już wyżej wskazano – wynoszą 5.425,21 zł. Tym samym niezależnie od oceny zasadności tych wydatków, stwierdzić należy, iż nie przekraczają one możliwości finansowych skarżącej i nie obciążają jej w sposób godzący w stabilność finansową. Reasumując, skoro zatem skarżąca wraz z mężem osiąga stałe dochody w łącznej wysokości 5.425,21 zł netto miesięcznie to brak jest podstaw do uznania, że w jakikolwiek sposób można przypisać jej cechy ubóstwa, którego stwierdzenie warunkuje przyznanie prawa pomocy. Nie ulega wątpliwości, iż skarżąca ponosi duże wydatki związane z chorobami swoimi i męża. Nie można jednakże na podstawie wskazanych przez nią okoliczności i przedłożonych – w wykonaniu zarządzenia z dnia 25 czerwca 2010r. – dokumentów przyjąć, że wydatki te ograniczają jej możliwości finansowe w takim stopniu, iż nie jest ona ponieść jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania. Z uwagi na to, że obecna sytuacja materialna skarżącej nie pozwala uznać, iż zostały spełnione przesłanki do uwzględnienia wniosku, należało orzec jak w sentencji z mocy art. 245, art. 246 § 1 pkt 1 i 2 i art. 260 p.p.s.a.