II SA/Łd 363/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień, Sędzia WSA Jolanta Rosińska (spr.), Protokolant Asystent sędziego Agnieszka Gortych - Ratajczyk, po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2009 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. P. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Łodzi wydanym w dniu 28 sierpnia 2001 r. w sprawie II SA/Łd 143/98 ze skargi M. P. i J. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonych nieruchomości i odmowy wypłaty odszkodowania p o s t a n a w i a: 1. odrzucić skargę; 2. przyznać i nakazać wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi S. P. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. ul. A [...] lok. [...] kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy), zawierającą należny podatek od towarów i usług, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. ar W dniu 6 maja 2008 r. M. P. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Ośrodka Zamiejscowego w Łodzi z dnia 28 sierpnia 2001 r. w sprawie sygn. akt II SA/Łd 143/98 oddalającym skargę J. P. i M. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...] r. nr [...] odmawiającą zwrotu wywłaszczonych nieruchomości położonych w K. przy ul. O. [...] i [...] oraz wypłaty odszkodowania. Skarżąca jako podstawę wznowienia postępowania powołała wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 kwietnia 2008 r. sygn. akt K 6/05, opublikowany w Dzienniku Ustaw z dnia 9 kwietnia 2008 r. ( Dz. U. Z 2008 r. Nr 59, poz.369 ). Wyrokiem tym Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż: 1. Art. 136 ust. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 i Nr 281, poz. 2782, z 2005 r. Nr 130, poz. 1087, Nr 169, poz. 1420 i Nr 175, poz. 1459, z 2006 r. Nr 64, poz. 456, Nr 104, poz. 708 i Nr 220, poz. 1600 i 1601 oraz z 2007 r. Nr 173, poz. 1218) jest niezgodny z art. 2, art. 21 ust. 2, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 oraz art. 64 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. 2. Art. 137 ust. 2 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim uzależnia zwrot części wywłaszczonej nieruchomości niezagospodarowanej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu od istnienia możliwości zagospodarowania jej zgodnie z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w dniu złożenia wniosku o zwrot części nieruchomości, a w przypadku braku planu zagospodarowania przestrzennego, zgodnie z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu albo jeżeli przylega do nieruchomości stanowiącej własność osoby wnioskującej o zwrot, jest niezgodny z art. 2 oraz art. 21 ust. 2, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 64 ust. 3 Konstytucji. 3. Art. 229 a ustawy powołanej w punkcie 1 jest niezgodny z art. 21 ust. 2 w związku z art. 64 ust. 2 oraz z art. 7 Konstytucji. 4. Art. 15 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r. Nr 141, poz. 1492 i Nr 240, poz. 2408, z 2005 r. Nr 150, poz. 1251 oraz z 2006 r. Nr 249, poz. Skarżąca wnosiła o ponowne rozpoznanie przez Sąd skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. i jej uchylenie. . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 272 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) można żądać wznowienie postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. W tym przypadku skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego ( art. 272 § 2 ). Przepis art. 278 powołanej ustawy stanowi zaś, iż po upływie lat pięciu od uprawomocnienia się orzeczenia nie można żądać wznowienia postępowania, z wyjątkiem przypadku, gdy strona była pozbawiona możności działania lub nie była należycie reprezentowana. Termin pięcioletni jest terminem materialnoprawnym i nie podlega przywróceniu. Termin ten biegnie niezależnie od terminów zawitych do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Jeśli zatem skarga o wznowienie postępowania zostanie wniesiona z zachowaniem terminów z art. 277 lub 272 § 2, ale po upływie terminu z art. 278, będzie ona podlegała odrzuceniu bez konieczności rozpatrywania merytorycznej zasadności zgłoszonych w niej podstaw. Prekluzyjność terminu pięcioletniego powoduje, że wyłącza on możliwość skutecznego wniesienia skargi o wznowienie postępowania również wtedy, gdy podstawy do wznowienia postępowania zaistniały dopiero po jego upływie ( Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. T. Wosia – Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, str. 676 ). W rozpoznawanej sprawie skarga o wznowienie postępowania wniesiona została po upływie pięciu lat od uprawomocnienia się wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, Ośrodka Zamiejscowego w Łodzi, który w sprawie sygn. akt II SA/Łd 143/98 wydany został i uprawomocnił się w dniu 28 sierpnia 2001 r., a zatem jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu. Wobec powyższego Sąd w oparciu o art. 281 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) zobligowany był odrzucić skargę wniesioną przez M. P. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu orzeczono zgodnie z art. 250 powołanej ustawy oraz § 18 i § 19 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Na marginesie wskazać tylko należy, iż zakwestionowane przez Trybunał Konstytucyjny przepisy prawa nie stanowiły podstawy prawnej decyzji administracyjnej podlegającej kontroli Sądu w sprawie II SA/Łd 143/98. Z uzasadnienia powołanego wyroku oddalającego skargę M. P. i J. P. wynika wprost, iż podstawę prawną zaskarżonej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...] r. odmawiającej zwrotu nieruchomości położonych w K. przy ul. O. [...] i [...] oraz wypłaty odszkodowania za w/w nieruchomości stanowiły przepisy ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości ( tekst jedn. Dz. U. Nr 30 z 1991 r., poz. 127 ze zm. ), w tym art. 69 ust. 1, uzależniający możliwość zwrotu wywłaszczonej nieruchomości od ustalenia zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, co oznacza niemożność użycia nieruchomości na cel zamierzony przez wnioskodawcę wywłaszczenia. W sprawie tej ustalono, że nieruchomości zostały wywłaszczone na potrzeby [...] Przedsiębiorstwa Budowlanego w K. z przeznaczeniem pod budowę bazy materiałowej, a inwestycja ta została zrealizowana, a zatem w całości zagospodarowano przedmiotowe nieruchomości zgodnie z celem wywłaszczenia. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd w pełni podzielił stanowisko organu odmawiającego zwrotu spornych nieruchomości podnosząc, iż obowiązek zwrotu jest aktualny wówczas, gdy podmiot, który nabył jej własność w wyniku wywłaszczenia, naruszył przewidziany w art. 47 ust. 4 ustawy zakaz i wykorzystał ją na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu. Jeżeli nieruchomość została wykorzystana na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie, to przewidziana przepisem art. 69 sankcja w postaci zwrotu nieruchomości nie ma zastosowania. Należy również podkreślić, iż Sąd powołując się na orzecznictwo NSA wyraził pogląd, iż obowiązek zwrotu nieruchomości nie powstaje, jeżeli nieruchomość została wykorzystana zgodnie celem określonym w decyzji o wywłaszczeniu, choćby następnie była wykorzystywana na inne cele lub choćby nastąpiło rozporządzenie nieruchomością. Tak więc późniejsze zbycie nieruchomości nie miało jakiekolwiek znaczenia dla oceny zasadności żądania ich zwrotu. Zakwestionowane przez Trybunał Konstytucyjny przepisy: art. 136 ust. 6 oraz art. 137 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm. ) nie miałyby zatem jakiegokolwiek odniesienia do stanu faktycznego sprawy zakończonej wyrokiem z dnia 28 sierpnia 2001 r., sygn. akt IISA/Łd 143/98 i w żaden sposób nie mogłyby rzutować na treść tego orzeczenia, wydanego wyłącznie w oparciu o wskazane powyżej przepisy ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości. Wskazany zaś w wyroku Trybunału Konstytucyjnego art. 229 a ustawy o gospodarce nieruchomościami dodany został przez art. 1 pkt 88 lit. b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r. Nr 141, poz. 1492 ze zm.), a zatem wszedł w życie po prawomocnym zakończeniu sprawy II SA/Łd 143/98 i nie stanowił podstawy prawnej decyzji o odmowie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Analogiczną uwagę należy również odnieść do powołanego w wyroku Trybunału Konstytucyjnego art. 15 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r. Nr 141, poz. 1492 ze zm.). Wobec braku stwierdzenia niekonstytucyjności przepisów prawa, w oparciu o które odmówiono zwrotu nieruchomości i wypłaty odszkodowania wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, Ośrodka Zamiejscowego w Łodzi z dnia 28 sierpnia 2001 r. nie podlegałby jakiejkolwiek korekcie, nawet jeżeli skarga byłaby wniesiona przed upływem terminu przewidzianego przepisem art. 278 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ). K.O.