II SA/Łd 371/05

Dnia 7 lipca 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Sędziowie: Sędzia NSA Anna Stępień, Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.), Protokolant: asystent sędziego Arkadiusz Widawski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2005 roku przy udziale - sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł. z dnia [...] o numerze [...] w części rozstrzygającej o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 maja 2004 r. do 20 października 2004 r. 2. oddala skargę w pozostałej części. Decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r., Nr [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł. odmówił przyznania A. W. świadczenia pielęgnacyjnego na córkę A. za okres od 1 maja 2004r. do 20 października 2004r. oraz zasiłku stałego za tenże okres. Decyzję wydano na podstawie art. 17 ust. 1 - 4, art. 20 ust. 3, art. 24 ust. 2, art. 26 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.) oraz § 8 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 września 2004 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 213, poz. 2162) i art. 150 i 160 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), oraz art. 104 k.p.a. Organ ustalił, iż na mocy decyzji z 1997r. A. W. korzystała z zasiłku stałego z tytułu opieki nad małoletnią córką A. (urodzoną [...]). Wygaśnięcie prawa do tego świadczenia – z uwagi na stan zdrowia dziewczynki - orzeczono decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r. Nr [...]. A. W. wystąpiła do Sądu Rejonowego w Ł. z powództwem o ustalenie stopnia niepełnosprawności córki A., jednocześnie w październiku 2004r. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie świadczeń rodzinnych. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Ł., w związku z nowymi wnioskami A. W . w dniu [...] października 2004 r. wydał decyzje przyznające jej zasiłek rodzinny wraz z dodatkiem z tytułu kształcenia i rehabilitacji i zasiłek rodzinny na syna S., świadczenie pielęgnacyjne na A. oraz zasiłek pielęgnacyjny na córkę A. (decyzja Nr [...], decyzja Nr [...], decyzja Nr [...]). Wszystkie świadczenia zostały przyznane .za okres od października 2004r. do sierpnia 2005r. i nie były kwestionowane przez skarżącą. Postanowieniem z [...] listopada 2004r. wznowiono postępowanie w sprawie wygaśnięcia uprawnień w związku ze złożonym przez A. W. wyrokiem Sądu Rejonowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Ł. z dnia 7.09.2004r., w którym sąd orzekł, iż małoletnia A. W. wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznym ograniczeniem możliwości samodzielnej egzystencji. Składając odpis wyroku A.W. wniosła o wypłatę zaległych świadczeń. Z uwagi na treść powyższego wyroku, decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. Nr [...] uchylono decyzję stwierdzającą wygaśnięcie decyzji z dnia [...] stycznia 1997 r. Nr [...] i przyznano A. W. z dniem 1 stycznia 2003 r. zasiłek stały z tytułu sprawowania opieki nad małoletnią A. W., w wysokości 418,00 zł miesięcznie do dnia 30 kwietnia 2004 r. oraz przyznano wyrównanie zasiłku stałego za okres od 1 stycznia 2003 r. do 30 kwietnia 2004 r. Jednocześnie organ stwierdził, że wniosek o świadczenia za okres przed październikiem 2004r. zostanie rozstrzygnięty odrębną decyzją. W dniu 22 grudnia 2004r. A. W. złożyła zażalenie w trybie art.37 k.p.a. w związku z brakiem rozstrzygnięcia o świadczeniu pielęgnacyjnym za okres od 1 maja do października 2004r. Organ I instancji w uzasadnieniu cytowanej we wstępie decyzji z dnia [...] grudnia 2004r. wyjaśnił, iż z dniem 1 maja 2004 r. nastąpiła zmiana przepisów wynikająca ze zmiany ustawy o pomocy społecznej oraz związana z wejściem w życie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255). Z dniem 1 maja 2004 r. utraciły moc przepisy dotyczące zasiłków stałych z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawnymi dziećmi, a weszły w życie przepisy dające możliwości uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego przyznawanego tej samej grupie osób. Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczeń ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. A. W. złożyła stosowne wnioski w październiku 2004 roku i od tego miesiąca przyznano jej wszystkie wymienione na wstępie uzasadnienia decyzji świadczenia rodzinne. Organ I instancji wskazał, że odmawiając przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 30 kwietnia 2004 r. do 20 października 2004 r. kierowano się wyżej wskazanym art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Odmawiając przyznania A. W. zasiłku stałego wzięto pod uwagę fakt, że w związku z nowelizacją ustawy o pomocy społecznej od dnia 1 maja 2004 r. brak jest podstawy prawnej do przyznania takiego zasiłku. W odwołaniu od powyższej decyzji A. W. wniosła o zwrot należnego świadczenia pielęgnacyjnego na córkę A. W. za okres od 1 maja 2004 r. do 20 października 2004 r. w wysokości 2.354 złotych. W uzasadnieniu odwołania A. W. wskazała, na zmianę kwalifikacji stopnia niepełnosprawności jej córki, będącą podstawą przyznania należnego zasiłku stałego za okres od 1 stycznia 2003 r. do 30 kwietnia 2004 r. Odwołująca się podkreśliła, że sprawa dotyczy zwrotu świadczenia pielęgnacyjnego za okres po 30 kwietnia 2004 r., czyli za okres, w którym trwało postępowanie w Sądzie Rejonowym w Ł., co stanowi podstawę do uzyskania ciągłości wcześniej przyznanego zasiłku stałego zgodnego ze zmianami, które weszły w życie z dniem 1 maja 2004 r. Podniosła argument, że nie miała wpływu na przewlekłość sprawy sądowej, w związku z czym sprawa zwrotu świadczenia pielęgnacyjnego winna być rozpatrzona zgodnie z interesem strony, która poprzez odwołanie się od błędnego orzeczenia stopnia niepełnosprawności pozbawiona została możliwości wniesienia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego zgodnego z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych w dniu 1 maja 2004 r. A. W. zarzuciła organowi I instancji brak wnikliwej analizy wniesionego wniosku o zwrot należnego świadczenia pielęgnacyjnego, a także że decyzja nie uwzględnia okoliczności w związku z którymi wniosek nie został złożony w dniu 1 maja 2004 r. oraz, że decyzja oparta jest na błędnej podstawie prawnej, gdyż nie odnosi się do problematyki sprawy. Decyzją z dnia [...] lutego 2005 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 17 i art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) oraz art. 8 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 27 września 2004 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 213, poz. 2162), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy w części dotyczącej odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 maja 2004 r. do 20 października 2004 r. oraz uchyliło zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odmowy przyznania zasiłku stałego za okres od 1 maja 2004 r. do 20 października 2004 r. i w tym zakresie umorzyło postępowanie. Organ odwoławczy uznał, iż wniosek A. W. o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 maja 2004 r. do 20 października 2004 r. jest bezzasadny. Przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, wprowadzające świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności weszły w życie z dniem l maja 2004 r. Świadczenie owo zastąpiło zasiłek stały przyznawany na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998 r., Nr 64, poz. 414 ze zm.), która utraciła moc z dniem 1 maja 2004 r. Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczeń ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Faktem pozostającym poza sporem jest, iż kompletne wnioski A. W. o przyznanie świadczeń rodzinnych, wpłynęły do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł. w dniu 21 października 2004 r., co skutkowało wydaniem decyzji Nr [...] przyznającej świadczenie pielęgnacyjne na okres od 21 października 2004 r. do 31 sierpnia 2005 r. Organ odwoławczy podkreślił, że przepisy ustawy ściśle i precyzyjnie określają zasady przyznania omawianego świadczenia, a decyzja w tym przedmiocie ma charakter związany. Nie ma tu zatem miejsca na dowolność interpretacji ze strony organu podejmującego decyzję. Niesłuszny jest więc zarzut skarżącej o braku wnikliwej analizy wniesionego wniosku o należne świadczenie pielęgnacyjne za okres od 1 maja 2004 r. do 20 października 2004 r. Zdaniem organu odwoławczego należy przyznać rację organowi I instancji i utrzymać w mocy decyzję w części dotyczącej odmowy przyznania tego świadczenia na córkę A. W. za okres od 1 maja 2004 r. do 20 października 2004r., ze względu na art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 8 Rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 27 września 2004r. Zaskarżona decyzja w punkcie drugim odmawia A. W. zasiłku stałego na córkę A. W. za okres od 1 maja 2004 r. do 20 października 2004 r. Ze względu na brak podstawy prawnej (w związku z utartą mocy przez ustawę o pomocy społecznej z dnia 29 listopada 1990 r.) do wydawania decyzji w przedmiocie zasiłku stałego należało w tej części uchylić zaskarżoną decyzję i umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi A. W. wskazała, że przez cały tok postępowania spełniała wszystkie przesłanki przyznania zasiłku stałego jak i świadczenia pielęgnacyjnego Skarżąca zakwestionowała wnioski Kolegium w zakresie uznania za niezgodną z prawem decyzji Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] oraz potraktowania wypłaconej kwoty zaległego zasiłku jako odszkodowania. Wnosząc o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego za okres 1 maja 2004-21 październik 2004 powołała się na art. 58 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych, podkreślając, iż konsekwencją przyznania jej prawa do zasiłku stałego do 30 kwietnia 2004r. jest konieczność potraktowania jej jako osoby zachowującej ciągłość świadczenia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie. Organ powołał się na argumenty wskazane już w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie z dnia 10 czerwca 2005 r. A. W. zarzuciła, że w uzasadnienie decyzji z dnia [...] lutego 2005 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. nie podało podstawy prawnej określającej zgodność przedstawionego stanowiska w sprawie z przepisami k.p.a. Skarżąca podkreśliła, że wniosek o zwrot należnych świadczeń za okres postępowania odwoławczego skierowany został do winnego w sprawie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...]. Sprawę przejął Urząd Wojewódzki w Ł. zobowiązując Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Ł. do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie wydał dwie decyzje w jednej sprawie, z czego drugą po wniesieniu zażalenia zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a. Od pierwszej decyzji nie zostało wniesione odwołanie, gdyż sprawa zwrotu świadczenia za okres od 1 stycznia 2003 r. do 30 kwietnia 2004 r. rozpatrzona została pozytywnie. Zgodnie z pkt 4 tejże decyzji o świadczeniu za okres po 30 kwietnia 2004 r. miała rozstrzygać odrębna decyzja, która wydana została po uprawomocnieniu się pierwszej decyzji, po wniesionym zażaleniu z dnia 22 grudnia 2004r. Istotą wniesionej skargi jest ewidentny brak uzasadnienia od strony prawnej odmowy przyznania zwrotu należnego świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 maja 2004 r. do 20 października 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z przepisem art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz.1270, dalej w skrócie ustawa o p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą w/w okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga podlega oddaleniu. Skarga jest uzasadniona jedynie częściowo. Zasadnie organy rozstrzygnęły o braku uprawnień A. W. do zasiłku stałego za okres po 30 kwietnia 2004r..W tej części sąd w pełni podziela stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. i argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Z dniem 1 maja 2004r. weszła w życie nowa ustawa o świadczeniach rodzinnych, która takiej formy pomocy socjalnej jak zasiłek stały nie przewiduje. W to miejsce skarżąca otrzymała świadczenia przewidziane nową ustawą, zgodnie z unormowaniami zawartymi w przepisie art. 24 tej ustawy. W tej części zatem skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy o p.s.a. Trafnie natomiast A. W. kwestionuje decyzję, pozbawiającą ją uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego za okres 1 maja – 20 października 2004. W obiegu prawnym funkcjonuje decyzja z dnia [...] grudnia 2004 r. Nr [...], przyznająca skarżącej z dniem 1 stycznia 2003r. zasiłek stały z tytułu sprawowania opieki nad małoletnią A. W., w wysokości 418,00 zł miesięcznie do dnia 30 kwietnia 2004 r. Tą samą decyzją przyznano skarżącej wyrównanie zasiłku stałego za okres od 1 stycznia 2003 r. do 30 kwietnia 2004 r. Decyzja ta jest decyzją ostateczną. Jak słusznie podnosi skarżąca, należało zatem rozważyć, czy nabyła ona prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w trybie art. 58 ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z tym przepisem osoba otrzymująca zasiłek stały na podstawie przepisów o pomocy społecznej do dnia wejścia w życie ustawy w związku z pielęgnacją dziecka legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776, z późn. zm.18)), nabywa prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17, do dnia 31 sierpnia 2005 r., jeżeli spełnia warunki określone w dotychczasowych przepisach. Istotne jest zatem ustalenie, czy skarżąca spełnia wszystkie kryteria określone w powyższym przepisie. Tymczasem – pomimo pozostawienia w obrocie decyzji z [...].12.2004r., na mocy której skarżąca legitymuje się prawem do zasiłku stałego na podstawie ustawy o pomocy społecznej - organy obydwu instancji nie ustaliły i nie rozważyły, czy skarżąca spełnia wymienione w tym przepisie przesłanki. Doszło zatem do niewyjaśnienia okoliczności istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia i niewłaściwego zastosowania prawa materialnego, mającego istotny wpływ na wynik postępowania. Z uwagi na powyższe sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. "a" i "c" oraz art. 135 ustawy o p.s.a. Przy czym nie są trafne wywody organu odwoławczego, iż decyzja Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] grudnia 2004r. narusza prawo, gdyż zastosowano przy jej wydawaniu niewłaściwe prawo materialne, tj przepisy ustawy nieobowiązujące w dacie rozstrzygania przez organ. Tymczasem decyzja dotyczy uprawnienia do świadczeń za okres sprzed 1 maja 2004r., a więc pod rządami ustawy o pomocy społecznej z 1990r. Okoliczność, że organ rozstrzygał w chwili, gdy weszła w życie nowa ustawa, takich świadczeń nie przewidująca, nie ma znaczenia przesądzającego. Trafnie organ rozważał zasadność roszczenia A.W. na gruncie przepisów obowiązujących w okresie, za który świadczenia miały być przyznane. Inne rozwiązanie, tj zastosowanie przepisów nowej ustawy pozbawiałoby skarżącą uprawnienia do świadczeń tylko dlatego, że nowa ustawa takiej formy pomocy nie przewiduje. Byłoby to rozstrzygnięcie naruszające fundamentalną w państwie prawa zasadę lex retro non agit. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji.